• Chuyên mục

  • Các bài viết nổi bật

  • RSS Hội Ngộ Văn Chương

    • NGUYỄN HOA VÀ THƠ 14.04.2014
      NGUYỄN TRỌNG TẠO Có ý kiến chê thơ Nguyễn Hoa khô khan, nhưng cũng chỉ là nói với nhau chỗ này hay chỗ khác chứ không thấy ai viết ra điều đó cả, nó chỉ giống những câu chuyện trà dư tửu hậu cảm tính thường nhật. Ngược lại, có khá nhiều bài viết về […]
    • DỊCH GIẢ LÊ BÁ THỰ RA MẮT TIỂU THUYẾT “HY VỌNG” 14.04.2014
      THANH TRÀ Tác giả: Katarzyna Michalak (Ba Lan) Người dịch: Lê Bá Thự Nhà xuất bản Hội Nhà Văn và Trung tâm Văn hóa Ngôn ngữ Đông Tây ấn hành, quý II năm 2014      Lila Borowa, cô gái Ba Lan, mồ côi mẹ, bố nhà nông, nghiện rượu; Aleksei Dragonow, người Nga, mồ côi […]
    • LỜI TỰA “TRỊNH THANH SƠN TOÀN TẬP” 27.10.2013
      VŨ DUY THÔNG Bây giờ, xương thịt người ấy đã chìm khuất dưới ba thước đất, hồn vía người ấy đã cô đơn đâu đó cùng bạt ngàn trăng sao nhưng tinh huyết người ấy còn đây, những câu thơ, lời văn gan ruột một đời. Chỉ bằng những gì đã có trong tuyển tập […]
    • TỈNH ĐÔNG NGÀY TÔI VỀ 27.10.2013
      LÊ TUẤN LỘC MƯA TRONG VƯỜN TỰ LỰC VĂN ĐOÀN Mưa như là xưa lắm Vườn Thu càng buồn hơn Ta lặng lẽ trong vườn xưa mưa gõ Buồn tênh, người cũ đã xa rồi Đừng lăn tăn về vườn Thu mưa Mưa như là tiền định Mưa như là số phận Mưa lây rây […]
    • THƠ TRÁC MỘC: TÍM ĐỒNG HOANG GIÓ 27.10.2013
      NGUYỄN TRỌNG TẠO: Trác Mộc tên thật là Võ Thị Như Hải, sinh năm 1980 tại Đà Nẵng, nguyên quán Thừa Thiên Huế. Bút danh Trác Mộc xuất phát từ mệnh “Thạch Lựu Mộc” (cây lựu mọc trên đá) của tuổi Canh Thân kết hợp với chữ Trác là sự kiên nhẫn vượt lên để […]
    • DỌC MIỀN TRUNG (2) 26.10.2013
      ĐÀO THẮNG II. Kéo pháo lên đồi Trúc Lâm Chúng tôi đứng chân tại Hải Lĩnh, Tĩnh Gia để chuẩn bị chiếm lĩnh trận địa trên đồi Trúc Lâm. Các khẩu đội phải làm công sự tương đối chắc chắn, sẵn sàng chiến đấu. Đại đội phó Dương giao cho tổ trinh sát tấm bản đồ […]
    • DỌC MIỀN TRUNG (1) 26.10.2013
      ĐÀO THẮNG Phần I – Về xứ Thanh  I. Chào Hà Nội vào Thanh Tôi vốn là một chú lính bộ binh thuộc sư đoàn 330, một binh đoàn chủ lực miền Nam tập kết làm nhiệm vụ huấn luyện quân bổ sung vào chiến trường B. Trung đoàn tôi, đoàn Sông Đào (E46) có ba […]
    • CA BÌNH MINH – MỘT VŨ TRỤ YÊU THƯƠNG 24.10.2013
      (Thơ Lý Phương Liên, NXB Văn học – 2011) HOÀNG XUÂN HOẠ Ca ba, một ca làm việc ở các nhà máy từ 10h tối hôm trước cho đến 6h sáng hôm sau, người thợ phải thức trắng đêm với công việc do mình phụ trách. Làm ca ba là một ca vừa mệt vừa […]
    • TRUYỆN NGẮN CỦA ALICE MUNRO (NOBEL 2013): THỊ TRẤN BÊN ĐƯỜNG 23.10.2013
      Lời giới thiệu: Alice Munro sinh ngày 10 tháng Bảy năm 1931 ở Wingham, Ontario, Canada, với tên khai sinh là Alice Ann Laidlaw. Cha của bà là chủ nông trại, mẹ là cô giáo. Bà trải qua tuổi thơ ở thị trấn Clinton, nơi bà cũng thường trở về sau này. Theo học đại học […]
    • CON GÁI CẢ CỦA TƯỚNG GIÁP NÓI VỀ CHA 23.10.2013
      NTT: Giáo sư – Tiến sĩ khoa học Võ Hồng Anh (1941-2009) là con gái duy nhất của liệt sĩ Nguyễn Thị Quang Thái (em gái liệt sĩ Nguyễn Thị Minh Khai) và Đại tướng Võ Nguyên Giáp cho biết, bà rất ít trò chuyện với ba, nhưng rất hiểu những suy nghĩ sâu kín của ba. […]
  • RSS Blog Quê Choa

    • Chuyện “tổng biên” được ăn 16.04.2014
      Mạnh QuânTheo FB Mạnh Quân Hôm nay, dân mạng nháo nhào vì bài các “tổng biên được ăn” của một tác giả là Bùi Văn Bồng trên mạng. Osin Huy Đức cho rằng có thông tin xác nhận, liên quan đến việc Viettinbank tài trợ cho các tổng biên đi nước ngoài ăn chơi… Kiểm tra việc này có hay không dễ ợt. Việc không cần phải nói. Người đọc có vẻ như bất ngờ về thông tin tr […]
    • Y tế VN bất lực trong vụ bệnh sởi? 16.04.2014
      Theo BBC Ảnh bên:Ông Đam được cho là đến tận giường bệnh hỏi thăm các bà mẹ có con mắc bệnhCon số hơn 100 trẻ tử vong do bệnh sởi được chính thức công bố cho thấy hệ thống y tế Việt Nam ‘bất lực’, một chuyên gia y tế cộng đồng từ Úc nhận định.Theo số liệu chính thức được ông Trần Đắc Phu, cục trưởng Y tế dự phòng, công bố trên báo chí Việt Nam t […]
    • Trung lưu mỏng manh 16.04.2014
      Jonathan LondonTheo blog Xin lỗi ông  Có một bài rất đáng đọc có tựa đề “Trung Lưu mỏng manh” (“The fragile middle“) – được đăng trên tờ Thời báo Tài chính (The Financial Times). Bài này, do Shawn Donnan, Ben Bland, và John Burn-Murdoch viết, bắt đầu bằng một ví dụ điển hình từ Indonesia, để đề cập đến vấn đề toàn cầu, một vấn đề có vẻ sẽ trở thành vấn đề rõ […]
    • Cánh đồng mẫu lớn có chưa? 16.04.2014
      Dạ Ngân Nam bộ những năm năm mươi của thế kỷ trước, có những cánh đồng từng lưu dấu trong văn chương Nam bộ. Cò bay thẳng cánh, chó chạy cong đuôi, màu mạ lẫn với chân trời…Rất nhiều điền chủ nổi tiếng và manh nha có giai cấp quý tộc nông thôn.Người Pháp đã mang đến xứ thuộc địa máy móc để xẻ kênh và cách thức làm ăn lớn. Chiếm hữu rõ rồi, nhưng cũng khai ph […]
    • Chẳng phải là mất nước từng phần là gì? 16.04.2014
      Nguyễn Trọng Vĩnh Tướng Nguyễn Trọng VĩnhTQ tuồn đủ mọi hàng hóa rẻ tiền vào lũng đoạn thị trường nước ta, bóp nghẹt mọi sản phẩm của ta; họ thực hiện mọi thủ đoạn thâu tóm kinh tế nước ta đồng thời phái thương nhân vào phá hoại kinh tế của ta; về chính trị, họ cũng chi phối phía ta; về quân sự, họ không ngừng lấn, cướp biển đảo của ta, bắt tàu cá, tịch thu […]
    • Viettinbank mở hầu bao chiêu đãi các tổng biên tập đi nước ngoài nhằm mục đích gì? 16.04.2014
       Dân Miệt VườnTheo blog Bùi Văn Bồng Tin từ nhiều báo cho biết, từ ngày 22-3 đến 2-4-2014, một loạt Tổng bien tập các báo được Ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam Vietinbank tài trợ cho chuyến du ngoạn tốn kém tại nhiều nước châu Âu. Đây là đoàn thứ hai trong cùng 1 tháng được Vietinbank hào phóng chiêu đãi. Đoàn thứ nhất vừa trở về cách đây hơn 1 tuần.Sẽ […]
    • Bình luận vặt vụ Bầu Kiên 16.04.2014
      Nguyễn Quang VinhTheo blog Nguyễn Quang Vinh  1.Có một câu nói của bầu Kiên rất bầu Kiên ( khi đó đã rút chân ra khỏi các vị trí lãnh đạo nhưng trong cuộc họp lãnh đạo): Tôi giờ không còn là lãnh đạo, nên ý kiến của tôi các anh nghe thì nghe, không nghe thì thôi, nhưng tôi cũng nhắc cho các anh nhớ là tôi sẽ đuổi các anh bất cứ lúc nào. Rứa đó. Ý văn học câu […]
    • Tòa Phúc thẩm y án đối với Đinh Nhật Uy 16.04.2014
      Mặc Lâm Theo Đài RFA Sáng hôm nay ngày 16 tháng 4 năm 2014 phiên tòa phúc thẩm xử anh Đinh Nhật Uy đã diễn ra tại Long An. Thẩm phán phiên tòa đến từ Tp HCM và trong một thời gian rất ngắn Tòa phúc thẩm đã ra phán quyết giữ nguyên mức án mà tòa sơ thẩm vào ngày 29 tháng 10 năm 2013 đã tuyên là 1 năm 3 tháng tù treo và 1 năm thử thách. Vào lúc 10 giờ sáng anh […]
    • Tường thuật phiên tòa Bầu Kiên: Quyết định hoãn xử phiên tòa 16.04.2014
      Nguyễn QuyếtTheo Người lao động  14 giờ: Phiên toà tiếp tục. HĐXX công bố kết quả xác minh tình trạng sức khỏe của bị cáo Trần Xuân Giá (75 tuổi).Theo xác minh của tòa về tình trạng sức khỏe bị cáo Trần Xuân Giá, người xin vắng mặt tại phiên tòa ngày 16-4: "Thể trạng tốt, tuy nhiên huyết áp cao (Huyết áp 160/90). Bị cáo bị phì đại tiền liệt tuyến, mở ca […]
    • Viết cho người em đang ở trong phiên tòa 16.04.2014
       Vi K. TranTheo blog Cùi Các Hôm nay có một người em [ Đinh Nhật Uy ] tôi chưa gặp bao giờ phải ra tòa kháng án, một bản án sẽ không bao giờ có nếu em ở một đất nước tự do. Tuy chưa gặp em, nhưng tôi khá quen biết mẹ của em, vì cô là một trong những vị phụ huynh tôi hân hạnh được gặp cuối năm ngoái, khi họ bôn ba sang Mỹ đòi tự do cho con, những người con bị […]
  • Khách trực tuyến

    free counters

VÂN LONG – HỒN THƠ LẶNG LẼ XANH


NGUYỄN TRỌNG TẠO

Nhà thơ Vân Long

Nhà thơ Vân Long

Trong sáng tạo thơ có 2 hiện tượng khá phổ biến: 1/ Có nhà thơ xuất hiện sáng chói như sao băng rồi vụt tắt. 2/ Có nhà thơ xuất hiện lặng lẽ như ngôi sao nhỏ nhấp nháy bên trời, rồi càng ngày càng tỏa sáng.

Vân Long thuộc dạng nhà thơ thứ 2.

Anh làm thơ từ năm 20 tuổi, và đến nay đã vào tuổi bát thập, vẫn viết đều, viết khỏe. Anh không chỉ viết thơ, mà còn viết báo, viết chân dung văn nghệ sĩ, viết tiểu luận văn chương. Với 30 đầu sách đã xuất bản, ta thấy ở anh một sức làm việc kiên trì liên tục thật đáng nể trọng.

Nhìn lại 60 năm thơ Vân Long, tôi tự hỏi, làm sao mà anh lại có được một chặng thơ dài đến thế. Một chặng thơ không mệt mỏi, một hành trình thơ sánh bước cùng nhiều thế hệ với những nỗ lực sáng tạo từ hồn nhiên đến nghiệm sinh, từ bản năng đến vượt thoát để hồi sinh những tế bào thơ đúng như một câu thơ anh viết về cây lim xanh: Lặng lẽ xanh ngàn tuổi.

Làm sao giữ được tâm hồn mãi xanh tươi? Đó là bí quyết của nhà sáng tạo, bí quyết của sự sống. Nói như Huy Cận là phải biết “giữ vệ sinh tâm hồn”. Có lẽ Vân Long cũng đã làm được điều đó, anh biết giữ cho mình một tâm hồn sạch. Đó là lối sống giản dị và nhân hậu với người, với đời. Đó là sự trân quý văn chương nghệ thuật. Đó là cái tâm luôn chia sẻ tài năng của bạn bè, thi hữu… Nhờ thế mà Vân Long đã lọc được ra từ đời sống bụi bặm, lầm than những câu thơ sạch, những câu thơ run rẩy xúc cảm về cái đẹp.

Ngay từ tập thơ đầu tiên, tập Tia nắng (1954-1962) anh đã để lại cho người đọc ấn tượng khó quên với 2 bài thơ ngắn làm xao xuyến tâm hồn tuổi trẻ. Đó là bài “Qua mưa” và bài “Lầm”. Hai bài thơ này chỉ đọc một lần là thuộc, bởi nó có cái tứ ngồ ngộ, có cái tình trong trẻo, trẻ trung, và thông minh một cách dễ thương. Ai đã viết về thơ Vân Long cũng đều dẫn hai bài thơ này. Bởi nó lay động lòng người. Bởi nó nói thay tiếng lòng của những kẻ đang yêu:

Vân Long

Vân Long

Qua dải sân mưa tôi ngắm em
Màn mưa nhòa những nét thân quen
Tình yêu mới nở sao mà đẹp
Một thoáng nhìn nhau, mưa cũng ghen!

“Qua mưa”

Gần nhau non buổi chiều
ngẩn ngơ tròn buổi tối
đường về quên mất lối
rẽ lầm tới… nhà em
.

“Lầm”.

Hai bài thơ ấy không chỉ nằm trong sổ tay của nhiều bạn trẻ thời bấy giờ, mà nó còn theo những người lính ra trận, hay nằm trong những lá thư người ta gửi cho nhau. Nó sống đã hơn nửa thế kỷ qua, và còn tiếp tục đời sống kỳ diệu mà chỉ có thơ mới có. Hôm nay cũng có người vừa khoe với tôi là họ đã từng “mượn” thơ Vân Long để tán gái… Đó cũng là hạnh phúc của nhà thơ khi thơ anh được chép, được thuộc hay được “mượn”.

Sau tập thơ đầu tay đó, Vân Long rời Hà Nội nhập cuộc với nhóm thơ Hải Phòng đất cảng trong những ngày chiến tranh ác liệt. Không khí công nghiệp và chiến tranh với thủy lôi, bom đạn và những con tàu, những người bốc vác cần lao trên bến cảng đã ập vào thơ Thanh Tùng, Đào Cảng, Trịnh Hoài Giang, Thi Hoàng, Đào Trọng Khánh… và cả Vân Long nữa. Thơ các anh vạm vỡ, phá mở theo chiều kích công nghiệp hiện đại, nó tạo nên những tần số xung động mới. Dù không có tuyên ngôn hay chủ trương cách tân nghệ thuật, nhưng nhóm thơ Hải Phòng đã tạo dựng được gương mặt thơ mới của thời mình đang sống. Tuy vẫn chưa thoát khỏi được dòng mạch tự sự kể lể trong thơ, nhưng các anh cũng đã cất lên được những tiếng nói hào sảng, thô ráp chứa đầy sự sống thời đại. “Thành phố như một con tàu chở đầy thuốc nổ/ Cuốn đi số phận mỗi con người” (Đào Trọng Khánh). Hiền lành như Vân Long cũng như muốn thét lên: Một tiếng bom rung phòng triển lãm/ Những ô cửa chì than trương mày phẫn nộ. Ở đây, cách tân như một nhu cầu tự thân của sáng tạo, nó khác với nhóm “Sáng tạo” có tuyên ngôn nghệ thuật ở Sài Gòn thời bấy giờ, nhưng nhìn chung đều có những đóng góp đáng kể cho tiến trình đổi mới của thơ Việt những năm 60 của thế kỷ trước.

Người ta nói tình yêu không có tuổi, thơ không có tuổi, nhà thơ không có tuổi… là nói cải bản chất hồn nhiên, tự nhiên nhi nhiên của hồn cốt sự vật. Nhưng một người sáng tạo thơ lâu dài thì phải trải qua tích lũy. Tích lũy năng lượng sống. Tích lũy kinh nghiệm sống. Tích lũy văn hóa sống, văn hóa đọc và văn hóa viết. Nếu một bình acqui không được tích đầy điện năng thì làm sao có thể phát sáng được. Vân Long rời Hải Phòng sau chiến tranh trở về với Hà Nội thấu hiểu điều đó. Anh lại hòa vào những người bạn văn chương của thủ đô để tích lũy nghề. Anh đi đây đi đó để thâu nạp hiện thực và mở rộng biên độ cảm xúc, mở rộng câu thơ. Anh để lại thơ trên nhiều địa danh với nhiều suy ngẫm sâu sắc. Anh thổi tư tưởng vào cảm xúc, và nhiều khi, khám phá ra tư tưởng nhân sinh và tư tưởng thẩm mỹ qua chân dung cuộc đời những người bạn.

Cày ta cày hết sức
Uống ta uống cật lực
Uống nghiêng trời đất Mường Khương
… Bửa đời mình ra bán lẻ…

(Với nhà thơ Pờ Sảo Mìn)

Không thể hình dung
Một Nguyên Hồng không có Hải Phòng

… Nhưng không ông
Không trọn vẹn
Hải Phòng!

(Nhớ Nguyên Hồng)

Rốt cuộc thì Vân Long nghiệm sinh được gì cho thơ? Thơ không phải là cứ kéo dài ra mà phải là nén lại. Nén chặt chữ lại, nén chặt cảm xúc lại, nén chặt thời gian không gian lại thì sức nổ của thơ mới thành nguyên tử. Đấy là khi anh nhận ra anh không thuộc tạng viết thơ dài. Cũng không phải tạng viết thơ diêm dúa, kiểu cách. Và nhịp thơ của thuở ban đầu đã trở lại với anh với một độ nén hàm súc mang chứa tư tưởng, triết lý cuộc đời. Và hình như Vân Long thật thành công ở những bài thơ ngắn.

Tôi sững sờ trước hai câu thơ với sự phát hiện lạ lùng về loài chim bay trên bầu trời lại mang hình chữ “nhân”:

Viết chữ nhân lên nền trời
Bầy chim trách người trườn mặt đất

Theo tôi thì hai câu thơ ấy đã là một bài thơ lớn.

Tôi thú vị khi thấy anh phát hiện ra sự lớn lên của đứa trẻ trong khi ngủ:

Bé vừa ngủ vừa cười
Vừa ngủ vừa lớn lên…

Và đặc biệt là bài thơ “Không chiến trường” với tứ thơ nhân văn độc đáo bất ngờ, chỉ có ở Vân Long:

Đất nước im súng bom
Lòng lại bày trận mạc
Tươi tắn thế, chả lẽ em là giặc?
Bất chợt mình chưa đánh đã mong thua.

Phải trải qua mấy cuộc chiến tranh, mấy núi quặng chữ mới đúc ra được một bài thơ 26 từ như thế. Thơ ấy như vàng ròng, như hương thơm, như lá xanh không bao giờ rụng xuống. Thơ ấy là máu huyết, là tâm hồn tươi trẻ của nhà thơ. Đó là thơ hay. Thơ hay không bao giờ cũ.

60 năm thơ và 80 tuổi đời của một nhà thơ thật chả có gì đáng nói nếu anh không có những bài thơ đi lại, sẻ chia, chung sống với bạn đọc. Tôi thích và nhớ những bài thơ ngắn của Vân Long thời anh 20 tuổi, và giờ đây thơ ở tuổi 80 của anh vẫn còn lay động không chỉ riêng tôi. Và tôi tin, có những bài thơ của anh sẽ trường thọ hơn chính tác giả của nó. Đó chính là hạnh phúc đích thực của nhà thơ – hạnh phúc của một tâm hồn lặng lẽ xanh trên suốt hành trình sáng tạo có tên là Vân Long.

Hà Nội, 20.2.2013

About these ads

3 phản hồi

  1. Chúc mừng thi sĩ Vân Long.
    NĐT

  2. Bài thơ “Lầm” nhiều nơi đã ghi nhận là của Đại thi hào Heinrich Heine, Đức – anh Tạo ạ!

    Nhầm

    Gặp nhau non buổi chiều
    Ngẩn ngơ tròn buổi tối
    Đường về quên mất lối
    Bước nhầm vào nhà em.

    Thi viện: http://www.thivien.net/viewpoem.php?ID=11097

    ___________
    @ bạn Vũ Thanh Hoa.
    Người ta cũng đã từng ghi nhầm bài thơ bông huệ của Bế Kiến Quốc là của Heine. Vậy thì Vân Long càng đáng được khen. Bài “Lầm” là của Vân Long. Heine không có bài thơ này.

    PHỤ TÁ

  3. Tôi cũng từng chép 2 bài thơ trên ( ở sổ tay của bạn ) và không biết đó là của Nhà thơ Vân Long. Năm 1970, tôi mới được tiếp xúc với ông ở HP (ông dạy anh em lam công tác Văn hóa quần chúng của các CĐ cơ sở phương pháp làm thơ lục bát ). Tôi thấy những điều mà nhà thơ NTT viết về ông rất chính xác. Đúng là người hiền lành, chất phác, giản dị, khiêm tốn…chứ không ”nổ” như một vài vị, nói hay hơn …thơ.

Gửi phản hồi

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 4 221 other followers