Văn Cao viết bài hát TIẾN VỀ HÀ NỘI


Văn Cao viết bài hát Tiến về Hà Nội

NTT: Hôm nay là ngày kỷ niệm 60 năm giải phóng Thủ Đô, tôi bỗng nhớ đến bài hát TIẾN VỀ HÀ NỘI của cố nhạc sĩ Văn Cao sáng tác từ cuối năm 1949, trước ngày “tiến về…” 5 năm. Có lần ngồi nhâm nhi chén rượu trong căn nhà 108 Yết Kiêu, ông nói với tôi và Nguyễn Thụy Kha là sau khi bài hát này ra đời, anh em nghe rất háo hức, rồi bài hát được in li-tô trên báo. Nhưng khi nghe bài hát này, anh Khu (đồng chí Trường Chinh) đã phán là “lạc quan tếu”, thế là không ai hát bài hát này nữa. Nhưng chắc nhiều người đã thuộc bài hát này, nên ngày giải phóng Thủ Đô, nó đã được hát lên từ đoàn quân chiến thắng tiếp quản Hà Nội… Và không hiểu sao, nhiều đồng chí trong Nam lúc ấy cũng biết bài hát này, chắc là họ đã được biết qua những tờ báo được gửi vào trong đó.

Mỗi bài hát đều có số phận của nó, và bài hát TIẾN VỀ HÀ NỘI cũng mang một số phận cay đắng – vinh quang. Những ngày này, tôi bỗng thấy trong cuốn hồi ký viết về Tướng Lê Quang Đạo có bài viết của Văn Cao, trong đó có đoạn nói về sự ra đời của bài hát này. Thật là tuyệt vời về sự đồng điệu giữa vị Tướng chỉ huy và người Nhạc sĩ. Vậy xin giới thiệu cùng bạn.

TIẾN VỀ HÀ NỘI

Trùng trùng quân đi như sóng
Lớp lớp đoàn quân tiến về
Chúng ta đi nghe vui lúc quân thù đầu hàng
cờ ngày nào tung bay trên phố
Trùng trùng say trong câu hát, lấp lánh lưỡi lê sáng ngời
Chúng ta đem vinh quang sức dân tộc trở về
Cả cuộc đời tươi vui về đây

Năm cửa ô đón mừng đoàn quân tiến về
Như đài hoa đón mừng nở năm cánh đào
Chảy dòng sương sớm long lanh
Chúng ta ươm lại hoa sắc hương say ngày xa
Ôi phố phường Hà Nội xưa yêu dấu
Những bông hoa ngày mai đón tương lai vào tay
Những xuân đời mỉm cười vui hát lên
Khi đoàn quân tiến về là đêm tan dần
Như mùa xuân xuống cành đường nghe gió về
Hà Nội bừng tiến quân ca

Hồi cuối năm 1948, tôi được lệnh của trên điều về công tác tại Chi hội Văn nghệ Liên khu 3. Cùng đi với tôi có Nguyễn Đình Thi và Tô Ngọc Vân. Vì hoàn cảnh chiến tranh lúc đó là “thời kỳ cầm cự”, có thể chiến tranh kéo dài không biết đến bao giờ, tôi đã mang theo vợ con vượt đường số 6, đi bộ gần một tháng mới về đến “chợ Đại” thuộc Liên khu 3. Con trai mới được tám tháng, tôi phải địu con giúp vợ vì vợ tôi phải gánh đồ đạc, quần áo tư trang. Dọc đường ngày đi đêm cũng đi, khi gần đến bốt địch canh ven đường số 6, đoàn chúng tôi phải cải trang là những người gánh muối (những lái buôn muối). Để đi thoát mắt địch chúng tôi phải lội qua suối từ bốn giờ sáng, im ắng không được ho không được nói, ngậm tăm mà đi. Nếu có tiếng súng bắn từ đồn địch ra thì phải trú vào bụi lau, lúc đó bụi lau rất rậm, ngập đầu người. Các anh Tô Ngọc Vân và Nguyễn Đình Thi đã giúp cõng cháu Thao con tôi khi đi đường vì tôi mới ra viện vẫn còn sốt rét chưa dứt cơn. Chặng đường đi rất dài. Chúng tôi đã phải leo qua “dốc Linh”, dốc Mác và qua nhiều đồn bốt địch mới về được tới chợ Đại.

Khi về tới chợ Đại, chúng tôi phải đến gặp ngay đồng chí Lương Xuân Nhị và đồng chí Tử Phác, lúc đó là cán bộ lãnh đạo Chi hội Văn nghệ Liên khu 3. Riêng về nhiệm vụ công tác của tôi là phải sáng tác một bài hát cho Hà Nội. Tôi còn nhớ trong một buổi họp chi bộ ở Liên khu 3, tôi đã hứa với các đồng chí Khuất Duy Tiến và đồng chí Lê Quang Đạo là tôi sẽ viết một ca khúc về Hà Nội. Tối hôm ấy, tôi đã cùng ăn cơm với anh Lê Quang Đạo. Anh Đạo đã nắm chặt tay tôi và nói: “Những ca khúc của cậu đã làm tôi rất xúc động. Nhất là bài Làng tôi và bài Trường ca Sông Lô. Nét nhạc và lời ca thơ mộng lắm! Làm mình rất nhớ Việt Bắc. Dù sao thì chất lãng mạn của cậu vẫn không thay đổi. Riêng bài sông Lô có đoạn như “Đoàn quân thời chinh chiến ca rằng: Đây Vôn-ga, đây Dương Tử, đây sông Lô, đây sóng căm hờn vút cao…”. Không những lời ca hay mà nét nhạc lại rất du dương và hùng tráng nữa chứ! Vậy nếu cậu yêu Hà Nội nhớ Hà Nội thì hãy sáng tác cho Hà Nội một bài hát vừa hùng tráng vừa trữ tình nhé!”. Khi anh Đạo tiễn tôi ra về, anh đã khoác tay tôi đi trên đường làng một quãng dài, anh thủ thỉ nói với tôi “Khẩu hiệu của Trung ương là tất cả cho tổng phản công nhưng nếu có một bài hát cho Hà Nội đầy tình cảm cũng là mơ ước của những người dân thủ đô đấy”.

Đêm hôm ấy tôi ra về, đi dọc đường làng trăng sáng lung linh bên những bụi tre xanh và những nét nhạc đầu tiên của bài “Tiến về Hà Nội” đã đến với tôi, “Trùng trùng quân đi như sóng. Lớp lớp đoàn quân tiến về…”

Chỉ hai tuần lễ sau đó, tôi đã viết xong ca khúc “Tiến về Hà Nội”, khi ấy là mùa xuân 1949. Bài hát “Tiến về Hà Nội” của tôi đã được anh Khuất Duy Tiến cho in vào tờ báo Thủ đô hồi ấy.

Trong những kỷ niệm của tôi khi làm báo Thủ đô, tôi nhớ nhất là nụ cười rất hồn hậu của anh Lê Quang Đạo khi ngồi nghe tôi và các bạn tôi hát bài “Tiến về Hà Nội”.

Nhạc sĩ VĂN CAO
(Trích trong cuốn “Lê Quang Đạo” – NXB Quân đội Nhân dân)

Advertisements

8 phản hồi

  1. Em vốn thích những thông tin ít người biết về những tác phẩm gần như ai cũng biết (trường hợp này, em không thuộc những người vế sau). Cám ơn anh! Nhớ lại cái thời một tác phẩm bị ai đó phán một câu là tiêu luôn – thật buồn bực!
    Nhân ngày giải phóng Thủ đô, anh đã đọc bài “Hà Nội lọt vào Top Ten các thủ đô trên thế giới” ở nhà anh Thuận Nghĩa chưa ạ?

    Viết bởi Em vốn thích những thông tin ít người biết về những tác phẩm gần như ai cũng biết (trường hợp này, em không thuộc những người vế sau). Cám ơn anh! Nhớ lại cái thời một tác phẩm bị ai đó phán một câu là tiêu luôn – thật buồn bực!
    Nhân ngày giải phóng Thủ đô, anh đã đọc bài “Hà Nội lọt vào Top Ten các thủ đô trên thế giới” ở nhà anh Thuận Nghĩa chưa ạ?

    Viết bởi luuminhphuong

  2. Gửi anh Nguyễn Trọng Tạo!
    TC góp thêm một tấm hình được ghi lại trong ngày giải phóng Thủ Đô cách đây 55 năm ( 10-10-1954 )để minh họa cho ca khúc TIẾN VỀ HÀ NỘI của nhạc sĩ Văn Cao:
    Trùng trùng quân đi như sóng
    Lớp lớp đoàn quân tiến về

    Viết bởi Thanh Cao

  3. Anh Tạo.
    Tuổi của bài hát bằng tuổi anh và hơn tuổi tôi! Con người đã hưu, mà bài hát vẫn thanh tân, nhất là mỗi dịp tôi “tiến về Hà Nội”.
    Tôi lớn lên đã thấy bài hát này được hát, tôi chỉ việc hát theo và không biết tác giả là ai. Nhưng tôi không hát “tiến về HN” mà bằng 1 lời khác(!).
    Quê tôi có ông Can, người duy nhất và rất giỏi về nghề “ken” nơm úp cá. Mẹ ông Can, cũng gọi là bà Can, tuy già, nhưng rất hay chửi, nhất là trẻ con. Có lẽ vì thế, người lớn đã “sáng tác” cho chúng tôi một bài hát (nhạc “Tiến về Hà Nôi”), để chúng tôi hát cho bà Can nghe:
    Đem bà can xuống thùng
    Rồi đêm lấp vào
    Cả làng Xóm Bến trông theo…!

    Quê tôi hay xuyên tác lắm, đến Quốc ca mà còn hát hồn nhiên:
    Bà bế cháu kiến đốt kêu làng nước
    Sáng ngày ra cơm nước đi nhà thương!
    Sau này tôi mới hiểu: âm nhạc có sức sống riêng của mình!
    Chúc anh ngủ nhiều!

    Viết bởi HĐQ

  4. Ban NTT than…
    Những năm đầu kháng chiến, chiến trường chia cắt,trong NAM chủ yếu
    nghe ĐÀI TNVN và số lớn bài hát/thơ ca cách mạng là do các Đ/C Nam
    tiến qua các thời kỳ đã từ BẮC mang theo hành trang của mình vào
    PHƯƠNG NAM…HỒ BÔNG đã được thừa hưởng dòng sữa ngọt ngào này…Kể cá
    các chuyện các Đ/C đã dạy ăn thịt cầy ăn tiết canh vịt và…hút thuốc
    Lào…
    Đã học hát bài TIẾN VỀ HÀ NỘI cũng từ đây và mới được biết các cái gọi
    là CỬA Ô v…v…
    MANY BLESSINGS.

    Viết bởi HOBONG

  5. tùng tùng đi xem xe cóc*/lấp ló thằng tây nó ngồi………….
    ………………
    năm thằng tây nó ngồi ,thò năm cái đầu ,tằng tằng nó bắn ta đây…..
    Quê tôi biết bài hát này khoảng 1951,1952 ,và bọn trẻ chúng tôi đã xuyên tạc như trên . Năm đó tôi mới tám chín tuổi chứng tỏ bài hát đã đi vào lòng người lâu rồi./.

    *xe cóc:xe lội nước-cách gọi ở đồng bằng Bắc Bộ –

  6. TIẾN VỀ HÀ NỘI

    Trùng trùng quân đi như sóng
    Lớp lớp đoàn quân tiến về
    Chúng ta đi nghe vui lúc quân thù đầu hàng
    cờ ngày nào tung bay trên phố
    Trùng trùng say trong câu hát, lấp lánh lưỡi lê sáng ngời
    Chúng ta đem vinh quang sức dân tộc trở về
    Cả cuộc đời tươi vui về đây

    Năm cửa ô đón mừng đoàn quân tiến về
    Như đài hoa đón mừng nở năm cánh đào
    Chảy dòng sương sớm long lanh
    Chúng ta ươm lại hoa sắc hương say ngày xa
    Ôi phố phường Hà Nội xưa yêu dấu
    Những bông hoa ngày mai đón tương lai vào tay
    Những xuân đời mỉm cười vui hát lên
    Khi đoàn quân tiến về là đêm tan dần
    Như mùa xuân xuống cành đường nghe gió về
    Hà Nội bừng tiến quân ca
    .

    Nhac va loi ca rat xuc dong long nguoi.

    Many thanks Anh Nguyen Trong Tao gioi thieu.

  7. Đúng bài hát là một dự cảm tuyệt vời của cụ Văn Cao. Cũng chả trách được cụ Trường Trinh, làm sao cụ ấy có thể có tâm hồn “bay bổng” như cụ Văn Cao. Mà có thì sao làm nhà chính trị được.
    Sau nhiều năm làm chính trị, bác Tố Hữu đã viết: “Là Bí thư hỏi có bí thơ ?”. Câu tự vấn mà không cần phải trả lời.
    Chúc bác khỏe, vui, uống rượu nhiều với bạn bè!!!

  8. Bác ạ. Bác đã nghe Bản phối mới về bài Tiến Về Hà Nội chưa. Link đây ạ http://thethaovanhoa.vn/van-hoa-toan-canh/bao-tram-ta-quang-thang-lam-moi-tien-ve-ha-noi-n20130901122004217.htm#
    Em nghe mà buồn quá. cá nhân em không thích bản phối này. Tạ Quang Thắng muốn phối bài gì cũng đc. nhưng riên với bài Tiến về Hà Nội thì không đc phép. 1 bài hát đã đi cùng năm tháng. 1 bài hát đã gắn liền với lịch sử hào hùng của dân tộc . hát lên nó phải hùng tráng như thế… em còn muốn nói dài nữa… nhưng các bác lên tiếng hộ bọn em đi. sao lại làm đau ký ức hào hùng của bọn em thế cơ chứ. cái chính là những gì đã mang giá trị lịch sử thì ko thể làm lệch lạc và biến tấu 1 cách tùy tiện đc. Chúc bác 1 ngày vui ạh.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s