NHÂN ĐỌC MỘT TẢN VĂN CỦA NGUYỄN NGỌC TƯ


ĐỖ XUÂN TÊ

Nhà văn Nguyễn Ngọc Tư

Nhà văn Nguyễn Ngọc Tư

Rượu đến độ hăng, cuộc nhậu cũng đủ lâu, hai nhà cùng xóm rủ rê đổi vợ chồng cho… mới, chung đụng cũ xèo hoài chán thấy mồ. Những người chứng kiến tưởng vì rượu nói chơi cho vui, nhưng sáng hôm sau hai bà vợ tỉnh bơ xách gói chuyển sang nhà của nhau sống với chiếu giường mới mẻ. Họ nói hết tháng ai lại về chỗ nấy, có sao đâu. Người kể chuyện nhẩm đếm bữa nay nữa là mười ba ngày họ đổi ngôi, chị nhớ vì buổi nhậu ấy ngay dịp đám giỗ má chồng mình. 

Mấy câu chuyện kỳ khôi bạt mạng kiểu vậy vẫn thường lửng lơ trên những chuyến xe bus ngược xuôi liên huyện. Chỉ mấy bà già là còn kêu quỷ thần ơi, vợ chồng với nhau đâu phải cái áo. Nỗi mệt đường dài bay biến, thay vào đó là hoang mang, tự hỏi những gì xảy ra dưới gầm trời này ta biết được bao nhiêu, những giá trị đạo đức đang sấp ngửa đến độ nào. Hồi đầu tôi thường phản ứng bằng ý nghĩ thiên hạ đồn thổi chơi thôi, chắc gì thiệt. Giờ thì ngờ ngợ, biết đâu đó. Miền Tây chẳng gì là không thể.

Trên đây là một trích đoạn mở đầu một tản văn tựa đề, ‘Miền Tây không có gì lạ’ của nhà văn Nguyễn Ngọc Tư, một cây viết nữ miền đồng bằng sông Cửu nhưng gót chân đậm chất phèn mùi nước lợ của đất mũi Cà-mâu. Mà tôi biết chắc qua những tác phẩm đặc sắc, vừa thể hiện bằng truyện dài, truyện ngắn, qua tản văn, thơ ca trên giấy in trang mạng, ‘cô Tư’ sẽ có một chỗ đứng như cây bút nữ hàng đầu trong mảng văn học Đồng bằng sông Cửu Long giai đoạn đất nước chuyển mình giữa hai thế kỷ.

Mở đầu bằng một tác phẩm dưới dạng truyện dài khá ầm ỹ một thời với cái tên, ‘Cánh Đồng Bất Tận’ , cô gái chuyên lo phục dịch chuyện trà nước cho các thành viên ban tuyên giáo của tỉnh ủy Cà-mâu (mà Nguyên Ngọc một lần là khách mời về thăm đất Mũi đã chứng kiến), Nguyễn Ngọc Tư đã nhanh chóng thoát thân với sức mạnh thần kỳ lan tỏa từ một cây viết nữ khiến thanh niên thanh nữ độc giả bốn phương rủ rê tìm đọc tác phẩm của cô. Nói vậy chứ tác phẩm đầu tay cũng gây nhiều tranh cãi, thấy sao viết vậy diễn biến của xã hội một thời làm ‘nóng mặt’ các phe lâm chiến đến nỗi tỉnh ủy phải đem nhà văn ra kiểm điểm suýt nữa không nhờ cái phao cứu nguy của Hội Nhà Văn qua gỉai thưởng tác phẩm hay nhất trong năm thì tài năng của cô Tư sẽ thui chột và đi dần vào  quên lãng (Hữu Thỉnh đáng được credit về việc làm này).

Chính tôi một độc giả hải ngoại cũng có lần rát mặt vì lối tả chân của cô gái đất Năm Căn, định bỏ ngang không đọc tiếp vì có chỗ nói xấu ‘phe Ngụy’, nhưng về sau tiếc tiền đọc tiếp cũng phải vuốt mặt nhìn nhận tác phẩm dự báo một tài năng mới với văn phong bút pháp chẳng cóp cọp ai mà theo năm tháng đã được khẳng định nhà văn nữ tự phát sánh ngang với các cao thủ thường ngồi chiếu trên trong làng văn đất Việt. Cánh đồng bất tận được chuyển thể thành phim Việt, được dịch sang tiếng Hàn, được thêm nhiều giải thưởng văn học, phim ảnh vừa trong nước vừa cộng đồng châu Á.

Không say men ‘chiến thắng’ cô Tư vẫn viết đều cho báo nhà báo tỉnh, với đủ thể loại, có tác phẩm mới, độc giả mới, giải thưởng mới, được bạn văn nhìn nhận tuy có phần ghen tị, thậm chí qua lần đại hội nhà văn Việt nam cách đây 4 năm, họ định bầu cô vào ban chấp hành trung ương cho có nếp có tẻ, kẻ bắc người nam. Nhưng quen uống nước phèn, không quen không khí đất Hà-nội, trong giờ giải lao trước khi bầu báng cô đã vận động thành công các thành viên ‘xin đừng bỏ phiếu cho em’.

Có dịp tôi sẽ viết nhiều về nhà văn Nguyễn Ngọc Tư, nay trở lại tản văn mà tôi hay theo dõi trên website Sầu Riêng, với cái logo khá ngộ nghĩnh khi nhà văn tự trào bằng giới thiệu bản thân, ‘đen, buồn và hơi khùng’. Rất tiếc bận lo cơm áo, cô không viết thường xuyên nhưng chiều lòng đọc giả cô vẫn giữ trang nhà như địa chỉ giao lưu.

Tôi thích viết tạp ghi, thể loại này hơi khó viết, nhưng được cái may là các chủ biên hay đón nhận. Chính vậy mà tôi phục cô Tư khi viết thể loại này mà đất dụng võ của tản văn không đâu bằng các trang văn thơ trên mạng. Cô Tư coi vậy ‘khi viết dzậy mà không phải dzậy’, đã qua rồi năm tháng phục vụ nước non ở cái góc ban tuyên giáo, cô xổ lồng nhưng biết tự chế ‘riêng tư vừa đủ’, tôi nhớ có lần cô viết đừng coi thường đám dân oan khi bóng gió nhắc nhở giới cầm quyền chính thế hệ này đã ‘một thời làm nên những cuộc cách mạng long trời lở đất’. Còn cô trước sau vẫn bám lấy đất Mũi, không chịu dời nhà lên chốn phồn hoa dù người ta mời mọc, cũng một phần cô không quen mặc váy, son phấn móng tay, đứng trên sàn nhảy, mà hình như nếu nhấc cô ra khỏi môi trường sông nước, cô sẽ không còn hứng thú để viết. Hương rừng Cà-mâu, miền Tây bây giờ ngày ấy vẫn là đất dụng võ trong nghiệp văn của Nguyễn Ngọc Tư.

Tất nhiên chuyện kể thường là hư cấu dù là lời đồn thổi cũng chẳng mấy ai tin. Thế nhưng những câu chuyện trên xe đò liên huyện tôi vẫn  tin là có thật. Miền Tây chẳng có gì là lạ và không thể. Chuyện những người di dân mở đất năm xưa thường vô cùng phóng khoáng, đổi vợ thay chồng trong một tháng đôi tuần xem ra nếu có… cũng chẳng sao. Xét cho cùng có khi còn hay hơn là chuyện tình vụng trộm, ông ăn chả bà ăn nem, dần dà hạnh phúc gia đình có cơ tan vỡ, nhất là chuyện sinh con đẻ cái, ‘khi có người hỏi con bé giống ba hay mẹ, chị vợ bốc khói bởi cái cười khét lẹt trên môi anh chồng “giống ai thì vợ tôi mới là người biết chắc” (truyện ngắn Sổ lồng của NNT)

Kẻ viết bài này nhớ lại một giai thoại cách đây hơn bốn mươi năm. Là một sĩ quan trẻ được quân đội cử đi tu nghiệp tại Mỹ, trong một chuyến đi thực tập tại cơ sở truyền thông miền Đông Bắc, tôi được người sĩ quan hướng dẫn vui chuyện kể cho một giai thoại mà nghe rồi tôi vẫn chẳng bao giờ kể lại, sợ kể ra rồi người ta bảo mình ‘ăn nói linh tinh’.

Biết tôi ăn cơm ở CLB sĩ quan, ông ta hỏi tôi có biết hội những người ‘đổi vợ cuối tuần’ của trường mình không. Tôi nói tôi không biết vì chỉ ăn trong tuần do miễn phí, còn cuối tuần tôi xuống cafeteria. Hội này có chừng vài chục cặp, (tất nhiên là sĩ quan), bắt buộc phải có vợ có chồng, có hạnh kiểm tốt, chưa có con càng tốt hoặc nếu có đứa nhỏ phải dưới 5 tuổi có phòng riêng. Cứ cuối tuần sau buổi khiêu vũ, tự dàn xếp với nhau hai cặp một đổi vợ cho nhau, sau một đêm ai về nhà nấy. Nội qui không thành văn nhưng về nhà cấm không bàn tán chuyện ân ái, có thể trao đổi nhiều lần nhưng tránh chuyện khắng khít nên sắp xếp luân phiên.

Nghe xong tôi tá hỏa, không ngờ ở Mỹ có chuyện lạ, dù chỉ trong phạm vi một đơn vị lính. Biết ý tôi ông trấn an, ấy vậy mà chưa xảy ra vụ việc nào đáng nói trong quan hệ hạnh phúc gia đình. Tôi quay sang hỏi còn ông thì sao, ‘tao mới cưới vợ hơn một năm, chuyện trao đổi chưa cần thiết, tao yêu vợ tao bị chúng kêu ích kỷ.’ Câu chuyện ngừng ở đây. Ông dặn nghe vậy biết vậy, về nước đừng phổ biến, ông có phần trách nhiệm vì vi phạm chuyện riêng tư.

Đọc xong tản văn của Nguyễn Ngọc Tư, cứ cho là có thật, lại liên hệ chuyện mấy chục năm trước, quả là trên gầm trời này, dù miền Tây hay đất Mỹ, chẳng có gì là lạ, nếu để qua một bên những giá trị đạo đức đang hồi sấp ngửa.

ĐXT

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s