VẺ ĐẸP CỦA SỰ BẤT AN


TuQuocHoaiBIA(Đọc “Những chiếc lá thiêng liêng” của Từ Quốc Hoài, NXB Hội Nhà Văn, 2013)

LÊ HOÀI LƯƠNG

Tác phẩm văn học được giải thưởng Hội nhà văn hàng năm, được giải các cuộc thi “có tầm” vẫn luôn được sự quan tâm của công chúng, của văn giới. Dù dư luận trái chiều, dù hởi lòng đồng thuận hay ngỡ ngàng bất đồng, dăm ba tên sách, tên tác phẩm vẫn cứ ghim lại trong tâm trí bạn đọc. Đó là một phần của đời sống văn chương đất nước.

Bạn sẽ ngỡ ngàng trước một tên tuổi hoàn toàn mới, với cuốn sách đầu tay “Bãi vàng, đá quý, trầm hương”, tập truyện ngắn của Nguyễn Trí, được giải Hội nhà văn năm nay, một Nguyễn Trí chỉ mới cầm bút chưa quá hai năm, với ý nghĩ “ghi lại những gì đã trải” sau một đời quăng quật. Bạn cũng sẽ tò mò muốn biết một nhà văn sau khi có tác phẩm được giải thưởng quốc gia, cuốn sau viết thế nào? Có khá hơn hay thất vọng vì cái được vinh danh trước chỉ là một sự ăn may? Cũng có nhiều niềm vui và không ít thất vọng nếu đọc những cuốn sách đến tay mình bằng cái háo hức và tò mò có phần soi mói ấy.

Trong số những niềm vui tôi may mắn có được là tập thơ “Những chiếc lá thiêng liêng” của nhà thơ Từ Quốc Hoài. Năm 2010, ông được vinh danh với “Sóng và khoảng lặng”, giờ, sau ba năm, “Những chiếc lá thiêng liêng” có gì mới?

Cảm giác đầu tiên khi đọc một mạch gần bốn chục bài thơ trong tập này là choáng ngợp trước ngổn ngang thế sự, tự sự tác giả giăng bày, sắp đặt có chủ đích. Đó là cuộc đối diện bất tận với những thật giả khó phân về gương mặt cuộc đời, về các giá trị khi “sống trong thế giới này” với những “hiểm họa”, những “báo động đỏ”, “trải nghiệm với mặt nạ”, những “tin đồn nhảm”, “thiên đàng và địa ngục”, “khi mặt trời bỏ đi”… Có khi là “sự nhẫn nại” tìm kiếm “chân lý” trong “ngày bình thường”, có lúc ẩn vào “cuộc phiêu lưu giả tưởng” vào thăm thẳm lòng người để tìm kiếm “mặt người”. Tất cả là những chật vật nghiệm sinh, những “phản tư” về ý nghĩa sự tồn tại, nên trong mạch suy tưởng miên man của Từ Quốc Hoài có vẻ đẹp của sự minh triết.

“Chúng ta/ bỗng trở thành loài gặm nhấm/ tiêu xái những giấc mơ// nhẫn nại gặm nhấm// cho tới khi chỉ còn lại nỗi cay đắng” (Sự nhẫn nại). “Trong sương sớm/ mặt trời khoác lễ phục ngày mới// anh ngồi/ bất lực nhìn mặt trời mỗi lúc một lên cao// ngày mới/ xem ra chẳng giúp gì cho anh cả/ ngoài việc nhắc anh/ nhớ tới/ những món nợ cũ// những món nợ tồn đọng/ đâu như từ mấy kiếp luân hồi” (Ngày mới). “dòng sông vẫn không ngừng chảy/ cuốn theo bầu trời đầy cỏ hoa/ có khi dòng nước đã lặn vào cát/ sông vẫn không ngừng trôi// ngày tháng đã đổi thay gương mặt/ trong lao xao cây lá hai bờ/ lạ thay…cuộc hành trình của con tim/ vẫn ẩn hiện đâu đó” (Lạ thay con tim)

“Những chiếc lá thiêng liêng” là tập thơ của sự bất an. Nhưng thật lạ lùng, sự bất an trước những bề bộn khó phân định về các giá trị cả chuỗi suy nghiệm và phản tư không làm người đọc tuyệt vọng. Vẫn lung linh phía sau câu chữ mệt nhoài của Từ Quốc Hoài lặng dâng một đốm lửa của niềm tin, của hy vọng. Hãy đọc chính bài thơ “Những chiếc lá thiêng liêng”: “mùa thu ấy đã đi qua thật rồi!/ nhưng những chiếc lá còn luân hồi/ để đánh thức trí nhớ/ chẳng ai có lỗi/ khi mọi người cùng đánh mất trí nhớ// một chiếc lá làm con thuyền/ nhẹ bơi qua mùa thu/

một con thuyền chở nắng/ lung linh sáng”. Cái đốm lửa này có khi được diễn trình khá ngộ nghĩnh, tươi mới. Một con nhím đồ chơi làm từ gốc tre tua tủa xù gai trên góc tủ: “một nghìn

năm nữa/ có thể chú vẫn còn sống khỏe/ nghìn năm nữa/ chắc gì trần gian đã sóng lặng biển yên/ chú nhím nhỏ sẽ vẫn nghênh nghênh/ tua tủa xù lông/ cảnh báo/ -không dễ chơi tui đâu nghe!” (Chú nhím nhỏ). Hoặc với Báo động đỏ, bài thơ 2 câu khá nén, vẫn dễ dàng được tiếp nhận bởi lô gíc nội tại nhẹ nhàng: “Nhà trời thủng lỗ chỗ/ anh còn ngồi hóng mát đến bao giờ?”

Ngoài cách tiếp cận vấn đề, có thể lý giải sức hút của tập thơ chính là giọng điệu. Những suy tư trĩu nặng thế sự, nhân sinh đã được diễn trình bằng ngôn ngữ giản dị, nhẹ nhàng, không lên giọng tuyên ngôn, không lập thuyết rao giảng. Và trên tất cả, là vị trí chủ thể của nhà thơ đã ẩn đi hoàn toàn. Cái “tôi” cá nhân, “anh” trữ tình nếu loáng thoáng đâu đó thì cũng chỉ như một cái “tôi”, “anh” chung để bạn đọc cùng tham gia, cùng chia sẻ, cộng thông. Nhà thơ đã đứng nánh ra ngoài câu thơ như một sự khách quan, như kỹ thuật. Kỹ thuật đó đã thực sự hiệu quả: sức thuyết phục của của thơ lớn hơn nhiều. Đó cũng là nét hiện đại của “Những chiếc lá thiêng liêng”.

Cùng đọc thêm đoạn thơ trong “Thiên đàng và địa ngục”: “giấc ngủ tuột qua bóng tối/ để anh lờ mờ nhận ra màu gạch lót sàn nhà// dẫn tới căn phòng nhỏ/ chốt cài cẩn thận/ ấy là chốn địa ngục/ cũng có thể là thiêng đàng// bây giờ/ ở tuổi bảy mươi/ nó là địa ngục!// không tuyên án không lính canh/ ở đấy anh luôn bị giam/ như một kẻ nghiện tù đày”.

Đây là tập thơ thứ 5 của nhà thơ Từ Quốc Hoài kể từ tập đầu in năm 1988. 25 năm cho 5 tập thơ đến với công chúng, tập sau đằm sâu hơn, già dặn hơn về nghề, về những tìm tòi không ngưng nghỉ. Từ “Sóng và khoảng lặng” đến “Những chiếc lá thiêng liêng”, Từ Quốc Hoài đã chứng tỏ ông là cây bút thơ còn rất trường lực và đáng trông chờ.

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s