VĨNH BIỆT NHÀ NGHIÊN CỨU VŨ NGỌC LIỄN


NGUYỄN TRỌNG TẠO

Mới sáng hôm qua Vũ Tiên Sinh (nhà nghiên cứu Vũ Ngọc Liễn) từ Qui Nhơn gọi điện cho tôi xin địa chỉ để gửi tặng tôi mấy chữ. Giọng ông vẫn khoẻ, nhưng tiếng Bình Định ông phát âm rất khó nghe, cuối cùng ông phải đọc từng chữ cái cho chính xác. 4 chữ ông tặng tôi là TIẾT THÁO NGÂM ÔNG. Trưa nay 28.11.2013, nhà văn Lê Hoài Lương từ nhà Vũ Tiên Sinh điện báo cho tôi cái tin thật bất ngờ: Vũ Tiên Sinh đã mất lúc 12 giờ – giờ Hoàng Đạo; và nói thêm, chiều qua Cụ đã ra bưu điện gửi 4 chữ cho anh.

Thế là thêm một bậc túc hiền ra đi, mang theo bao bí mật chữ nghĩa riêng ông đang cất giữ.

Nhà nghiên cứu Vũ Ngọc Liễn (1924-2013)

Nhà nghiên cứu Vũ Ngọc Liễn (1924-2013)

Theo Wikipedia: Vũ Ngọc Liễn là một nhà nghiên cứu văn hóa, nghiên cứu hát bội nổi tiếng Việt Nam[1], nhà nghiên cứu hàng đầu về sân khấu truyền thống [2] với nhiều công trình, đặc biệt về soạn giả Đào Tấn. Ngoài nhiệm vụ một nhà nghiên cứu, ông còn là một nhà thơ. Vì có nhiều đam mê nghiên cứu nên ông còn có biệt danh là Yamaha (Già mà ham). Ngoài ra, ông còn được bạn bè thân hữu tặng cho các biệt danh như Vũ đại caVũ Tiên SinhLão ngoan đồngQuái kiệt đất Quy Nhơn[4] Trong đó, biệt danh Vũ Tiên Sinh đã được ông sử dụng như một bút danh trong một số công trình biên khảo.

Ông sinh ngày 18 tháng 11 năm 1924 tại thôn Xương Lý (còn gọi là Vũng Nồm), tổng Trung An, huyện Phù Cát, nay thuộc xã Nhơn Lý, thành phốQuy Nhơn, tỉnh Bình Định. Ảnh hưởng bởi văn hóa địa phương, từ nhỏ ông đã bộc lộ sự say mê với nghệ thuật hát bội.

Năm 1945, ông tham gia Cách mạng tháng 8, được bầu làm Chủ tịch Việt Minh kiêm Chủ tịch Ủy ban Hành chính kháng chiến xã Hưng Xương[3]. Từ năm 1950 ông nghỉ chủ tịch, chuyển hẳn sang đoàn hát, dần trở thành một nhà nghiên cứu hát bội, đặc biệt là nghiên cứu về Đào Tấn, một người được coi là ông tổ nghề hát bội đất Quy Nhơn.

Năm 1954, ông theo Đoàn Văn công Liên khu 5 tập kết ra Bắc. Sau khi tập kết ra Bắc, với trình độ tốt nghiệp tiểu học, ông vừa biểu diễn, vừa học 11 năm đến trình độ sau đại học. Những năm 1959 – 1966, ông theo học khoa Lý luận hý khúc tại Học viện Hý khúc Trung Quốc. Sau 4 năm đại học, 2 năm nghiên cứu sinh, ông có bằng Thạc sĩ và ở lại hướng dẫn sinh viên Việt Nam, đến Cách mạng Văn hóa Trung Quốc năm 1966 thì phải về nước.[4]

Ông có ước mơ được đến Osaka, Nhật Bản để nghiên cứu về hát bội, vì ở đó có nhiều tư liệu gốc về hát bội. Tuy nhiên hiện tại ước mơ đó chưa thành hiện thực vì chưa có nhà tài trợ.[5]

Là nhà Đào Tấn học uy tín, cạnh đó, ông còn có nhiều khai phá mới lạ, bài về “Điệu múa Chàm …” là một trong những khám phá đó.[6] Bài viết này khẳng định điệu múa Chàm Long Vương hoặc La Lăng vương đã truyền qua Nhật Bản, sau đó vào Trung Quốc và quay trở lại Việt Nam, chính là có nguồn gốc từ người Chăm chứ không phải từ Nhật.

Ông giành được Giải thưởng của Hội Nghệ sĩ sân khấu năm 2002. Năm 2006 và 2007 ông có giải thưởng của trung tâm văn hóa tỉnh Bình định trao với bộ sách hoàn chỉnh: Đào Tấn qua thư tịch, gồm 3 tập, hơn 2 ngàn trang giấy với các phần:

  • Đào Tấn – thơ và từ
  • Đào Tấn – tuồng hát bội
  • Đào Tấn – qua thư tịch

Ngày 2.9.2012, ông được trao Giải thưởng Nhà nước.

NTT xin gửi lời chia buồn sâu sắc tới tang quyến, và cầu chúc linh hồn Cụ sớm an nghỉ cõi Vĩnh Hằng.

Advertisements

3 phản hồi

  1. Gửi anh Nguyễn Trọng Tạo ! Em có gửi một vài bài viết vào hộp thư của anh ” thonguyentrongtao@gmail.com” ! Nhưng không biết anh còn dùng hòm thư này không ? Mong anh trả lời , hòm thư của em :
    “thodinhphung@gmail.com”

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s