DỌC MIỀN TRUNG (12)


ĐÀO THẮNG

logosachIV. Những người sống mãi

Vào những tháng cuối của cuộc ném bom hạn chế của Mỹ, tại thôn Phong Toàn, xã Hưng Dũng có hội nghị quyết thắng. Chính trị viên Bùi bảo tôi :

– Đồng chí lên Trung đoàn vào Ban Chính trị. Sau đó dự hội nghị bên thành phố.

Tôi đi tắt qua khu cát, nối liền hai xã Hưng Thuỷ và Hưng Dũng.

Trong bản đồ quân sự Hưng Dũng là Yên Dũng Thượng, Hưng Thuỷ là Yên Dũng Hạ. Vì vậy đối với lính trẻ chúng tôi thì làng Đỏ bao gồm cả Hưng Dũng và Hưng Thuỷ. Đường nối hai miền làng Đỏ mênh mông cát. Hai ngôi mộ đại đội phó Xương và Đăng chiến sỹ đo xa nằm dưới chân một cây sanh lớn, thân chi chít vết bom bi, mảnh bom. Vài cây phi lao bị bom phạt sát gốc, thúc ra được mấy cành thì lại bị bom bi bẻ gãy. Chếch bên trái khu Trường Thi cũ kéo đến tận khu nhà Bộ Tư lệnh Quân khu bốn gần như bị san bằng, gần xa loáng thoáng những bụi tre gai mọc hoang. Có những đoạn trống quá, tôi phải chạy. Lên tới Ban Chính trị, một anh chàng mặt tròn, da trắng, rất đẹp trai nhìn tôi từ đầu đến chân hỏi :

– Diện bộ xuân hè à ? (quân phục chiến sĩ áo bỏ trong quần). Chỉnh trang lại một chút. Sang gặp chính uỷ Lê Trung Lạc, bên ấy còn mấy cậu nữa chờ cùng đi, lát nữa quay lại đây tớ phơ mái tóc cho.

Đó là Duy Hùng, người phố Cầu Gỗ Hà Nội, tài hoa, đẹp trai, nổi tiếng đến tận các đơn vị chiến đấu chúng tôi, phụ trách tờ tin trung đoàn. Hùng đưa tôi sang gặp chính uỷ Lê Trung Lạc. Chính uỷ vẫn đeo quân hàm trung tá, người nhỏ, mắt sáng, miệmg cười :

– Nghỉ một lát, uống nước chè chát (chè xanh) rồi ta đi. Đối với trung đoàn ta, có thể coi đây là Hội nghị mừng công.

Hội nghị họp trong hội trường to rộng, mới cất, mái lợp nứa đập dập, vỏ còn xanh. Tôi không còn nhớ rõ là hội nghị của tỉnh hay của thành phố Vinh chỉ nhớ có đồng chí Nguyễn Sỹ Quế là Bí thư tỉnh uỷ chủ trì. Các bạn lính trẻ hôm nay hiểu cho tôi, anh lính mới hơn hai mươi một chút, lạ lẫm, rụt rè, ai mới hỏi một câu tim đã đập rộn lên, mặt đỏ dừ. Bí thư tỉnh uỷ nói :

– “ Quân và dân Nghệ An đẫ chiến thắng Mỹ song cũng phải chịu nhiều hi sinh, mất mát. Phà Bến Thuỷ có lúc bị tắc. Ta không sợ hi sinh, các lực lượng bộ đội phòng không, tự vệ phà, lái ca nô, tự vệ đường sông, tự vệ nhà máy điện, nhà máy gỗ, cửa hàng ăn uống Bến Thuỷ sát vai nhau, tạo ra sức mạnh tổng hợp đánh thắng các thủ đoạn nham hiểm nhất, dã man nhất, sử dụng máy bay đánh ban ngày, đánh ban đêm, ném bom toạ độ, đánh theo giờ, liên tục không ngừng nghỉ, đánh vào đầu não chỉ huy và sau cùng đánh vào dân, giết dân làm cho dân sợ không chứa chân hàng, ô tô, không giúp Đoàn Phòng Thành. Nhưng chúng không hiểu, dân này là dân Xô viết nghệ Tĩnh 1930 – 1931. Gan nghệ, ý chí người xứ Nghệ. Không bom đạn nào, thủ đoạn dã man nào chia rẽ được dân và bộ đội. Từ đầu cuộc ném bom hạn chế của Mỹ nhân dân thành phố Đỏ, làng Đỏ đón đoàn pháo cao xạ Đống Đa. Đảng bộ nhân dân thành phố Đỏ, Đảng bộ và nhân dân Nghệ An gọi tên đoàn Đống Đa là đoàn Phòng Thành. Tôi nghe sung sướng trào nước mắt. Tôi nhìn thấy chính uỷ Lê Trung Lạc, con người có vẻ khắc khổ, kín đáo rút khăn tay lau nước mắt, ngồi cùng dãy ghế anh hùng Nguyễn Huy Hồng, Đỗ Bá Thưởng, B trưởng (trung đội trưởng) chỉ huy Xê 3 (C3), Anh Hợp, chính trị viên Xê 10 (C10) ở bờ nam sông Lam đều trào nước mắt. Tinh thần chiến đấu dám hi sinh, sự hi sinh của cán bộ chiến sĩ Trung đoàn tôi đã được nhân dân, Đảng bộ Thành phố đón nhận Chúng tôi là chiến sĩ đoàn Phòng Thành.

Bí thư tỉnh uỷ Nguyễn Sỹ Quế gặp gỡ, chụp ảnh với cán bộ chiến sĩ đoàn Phòng Thành (E233). Ông mời một bà mẹ chiến sĩ chụp ảnh và giới thiệu với cán bộ chiến sĩ. Chính uỷ Lê Trung Lạc đã lớn tuổi, ồ lên :

– Chúng con chào mẹ Linh. Mẹ Linh làng Đỏ ạ ! Tôi nhìn mẹ Linh, thấy mẹ Linh giống mẹ Thanh ở Hưng Thuỷ vẫn ra trận địa chúng tôi. Giống một cách kỳ lạ. Người gầy, mái tóc bạc trắng, nét mặt tươi cười. Tôi hỏi và được biết mẹ Linh là chị ruột mẹ Thanh. Hai bà mẹ hai làng. Không ! Một làng Đỏ đang chiến đấu. Mẹ Linh nói :

– Các con ra hầm xem mặt tên phi công Mỹ bị thương ta bắt được trong trận đoàn Phòng Tthành bắn rơi đêm ngày mồng 6 tháng 9 (năm 1968).

Tên phi công là trung tá Cosdnay bi thương gãy chân được băng bó cẩn thận đặt nằm trên cáng trong hầm bê tông gần hội trường. Hắn nhìn chăm chăm vào bộ quân phục của chúng tôi rồi nhắm mắt lại.

Xê 8 của chúng tôi có đại đội trưởng mới, anh Vũ Xuân Toại. Trước khi về với Xê 8 anh là đại đội phó đại đội 3 của anh hùng Nguyễn Huy Hồng. Anh Toại người nhỏ, mặt xương, đôi mắt cương nghị. Anh quê Vĩnh Phúc, được biết anh mới lấy vợ quê Định Công, Hà Nội và đã có một cháu gái. Anh ít nói, yêu cầu tôi dẫn đến từng công sự pháo, sờ ngón tay vào nòng pháo, giường pháo, ghế ngồi pháo thủ sau đó nói mỗi một câu: Sạch ! Anh bàn với chính trị viên Bùi di chuyển trận địa vào sâu hơn, bám phà. Tôi dẫn anh Toại theo con đường nhựa, cách mấy tháng tôi nhìn thấy các o dân quân phá bom từ trường. Hai thầy trò lội trong khu cảng Bến Thuỷ mọc đầy cây thanh hao hoa trắng và cây xấu hổ trắng, đầu mùa mưa cây xấu hổ ngọn đâm dài non mấng, bò chồng lên nhau thành tầng. Anh nói :

– Đi cẩn thận, đề phòng bom từ trường.

Tôi nói chậm rãi :

– Đề phòng bom bi chưa nổ nữa anh ạ ! Trong đám gạch vỡ này bom bi chưa nổ còn ẩn nhiều, trông nó chẳng khác hòn gạch củ đạu ngấm nước mưa rất khó nhìn thấy.

Chúng tôi tìm thấy một trận địa cũ bỏ từ lâu, nhìn ra con tầu bị máy bay Mỹ đánh lật nghiêng ngày 5 tháng 8 năm 1964, lần đầu tiên máy bay Mỹ đánh Vinh, Bến Thuỷ và cả miền Bắc. Lần đó chúng đánh kho xăng xã Hưng Hoà liền kề xã Hưng Thuỷ và đánh tàn bạo cảng Bến Thuỷ còn nhỏ bé.

Anh Toại kiếm đâu được con gà mái to và cả cái chuồng cũ đặt nuôi đầu lán. Những lúc vắng máy bay, hay sau trận đánh anh lại bắt con gà mái ra đặt lên bàn tay – chị gà mái sắp đẻ mào đỏ chót “Cóoc … cóoc …” gọi sống. Anh nghiêng đầu nhìn nó. Nó cũng nghiêng đầu nhìn lại anh. Tay y tá có tên Huân quê Hải Phòng – một tay chơi cờ tướng cự phách, hắn cao lòng khòng, vầng trán rộng nghiêng xuống phía anh Toại đùa nhả : “Đại đội trưởng nhớ vợ con ngoài Hà Nội, nuôi gà mái !”. Anh Toại hơi ngượng : “ Tớ nuôi cho nó đẻ, vào làng nhờ anh nuôi xin trống cho ấp nở, tớ nuôi tất. Tớ thích nuôi gà, Khi nào hết chiến tranh về quê tớ nuôi hẳn một đồi gà, anh em cũ đến chơi, tớ cho chén thịt gà chạy bộ.”

Cuộc chiến đấu ngày càng khốc liệt. Ngày 6 tháng 10 năm 1968, giữa trưa đại đội 10 ở bờ nam bị máy bay Mỹ ném vào trận địa sáu quả bom 500 bảng anh (250kg). trúng khu sở chỉ huy, cả sở chỉ huy mất sạch, mất cả mấy khẩu đội pháo. Chỉ mỗi anh Hợp chính trị viên đi dự đại hội mừng công thành phố về, Ban Chính trị trung đoàn giữ lại mấy ngày báo cáo tình hình chính trị, tư tưởng đơn vị và bàn vấn đề phát triển Đảng trong chiến đấu ác liệt là còn.

Xê tám chỉ còn đủ số đánh hai khẩu pháo. Trận địa cảng của chúng tôi nằm trên vệt máy bay A6 ban ngày và ban đêm rải bom đánh bến phà. Tôi đo trên bản đồ trận địa chỉ cách phà theo đường chim bay khoảng 400m. Có hai khẩu pháo nhép, đại đội trưởng Toại vẫn đánh quyết liệt các tốp máy bay bổ nhào vào bến phà. Bị đánh vỗ mặt, cắt các đường bổ nhào, chúng điên cuồng đánh trận địa đại đội tôi. Trong các trận đánh quá chênh lệch như vậy dân quân Hưng Thuỷ chạy băng qua con đường nhựa, băng qua cánh đồng vào trận địa hiệp đồng chiến đấu (từ ngữ này rất thông dụng vào thời kỳ đó). Thêm người, khôi phục thêm nòng pháo. Đứng ở sở chỉ huy bên cạnh anh Toại tôi thấy trên các mâm pháo dân quân đông hơn bộ đội. Mũ sắt không đủ, chị em đội mũ cối tầu. áo quân phục đứng xen với áo bà ba cổ hình tim vải phin trắng đã nhuộm mầu xanh phồng không mà rưng nước mắt. Vào một đêm giao ca trực trinh sát thông tin ở sở chỉ huy đại đội xong, tôi rủ Nguyễn Xuân Oanh, chiến sĩ thông tin ra cái hầm chữ A giáp bến phà ba (bến dự bị) tranh thủ ngủ một lúc. Chúng tôi đã sửa lại nền hầm và đặt vào đó một tấm phản. Hai chúng tôi nằm úp thìa, chuyện rì rầm, Oanh nói :

– Hơn ba tháng tôi chưa gửi thư về nhà, chiến tranh ác liệt quá, mình nghĩ không gửi thư để các cụ quen dần sự vắng mặt của mình. Để nếu xảy ra tình huống xấu nhất, bố mẹ mình đỡ đau đớn chăng !

Tôi siết mạnh tấm lưng rắn chắc của Oanh, nói hai người đủ nghe:

– Không, không làm như thế. Không được làm như thế. Nỗi đau đớn làm mỏi mòn cha mẹ. Chúng mình phải sống! Nếu còn sống sau này mình nhất định sẽ viết văn, viết sách về thời kỳ ghê gớm này.

Thiếp đi mê mệt, rồi giật mình vì đất bị dồi lên, hơi nóng rát phả vào hầm, thế rồi trong hầm tối đen, ngạt thở. Căn hầm bị lấp mất cửa. Chúng tôi bị ngất đi không biết gì, cho tới khi các o dân quân bới hầm khiêng vào bếp đơn vị đặt trong nhà mẹ Thanh. Mẹ vừa thay áo cho tôi vừa khóc :

– Con ơi, nói anh em vô trong ni mà ở ít ngày. Trận địa còn hai khẩu pháo nhép, hắn đánh ngày đêm như rứa, chết hết mất thôi ! ! !

Nói vậy nhưng mẹ lại giục o Đào con gái nấu cháo. Mẹ bảo mang hộp thịt ông Sỹ Quế tặng hôm đi hội nghị bỏ vào nồi cháo cho hai đứa tôi ăn cho lại sức, ngày mai, ngày mốt khoẻ còn về trực chiến !

Mẹ Thanh kể lại cho chúng tôi nghe nhiều câu chuyện … những ngày này sau bốn mươi năm trời, tôi vẫn nhớ như mới nghe đây thôi. Tôi chưa viết ở quyển sách nào hoặc bài viết nào trước đây của tôi … Giọng Vinh âm ấm, nằng nặng, đều đều toả khắp gian nhà trong ánh sáng vàng của ngọn đèn phòng không.

Câu chuyện thứ nhất :

Mỹ hắn rình bắn pháo to, bắn rót vào cửa hang lớn phía sau nhà máy điện, như trộm rình sau vách nhà. Một tiểu đội nữ ra vào coi hàng chờ chở qua sông Lam. Từ trên trời, Mỹ hắn đã dò ra cái cửa hang đó. Hắn cho mấy cái A6 bay thấp, thẳng từ cửa Hội vô, tung xuống mấy chùm bom ngạt, bom hơi. Cả tiểu đội không đứa nào sống sót. Chết cụm vào với nhau sau cửa hang. Quần áo bay hết. Hết bom, nghe tiếng khóc, tiếng kêu, gọi mẹ, chạy tới thì họ đã xếp bọn hắn nằm liền kề nhau. Mới kịp đắp cho mỗi đữa cái vỉ buồm lót vai vác hàng. Mẹ mở vỉ buồm ra, con ơi, đau đớn quá, con ơi, mẹ già rồi cho mẹ khóc, bọn hắn cả chín đứa đều là trinh nữ. Bọn hắn nằm như các trinh nữ ngủ, máu tươi vẫn rỉ ra ở miệng.

 Câu chuyện thứ hai :

Hồi đầu Mỹ đánh Vinh mình, bộ đội phòng không có trung đoàn 280 (Đoàn Hồng Lĩnh). Cả thành phố gọi là Đoàn Phòng Thành, dân quân chưa biết nhuộm áo phòng không (mầu xanh lá cây) mặc áo mầu chạy ra đứng chật công sự. Máy bay hắn nhìn thấy, lao xuống bắn rốc – két. Các o vác đạn đứng ở cửa hầm, trúng mảnh bom ngã xuống chật cả lối đi.

Năm 1965, 1966 máy bay Mỹ nhằm đánh vào bến phà, nhà máy điện, nhà máy gỗ, bến cảng, cửa hàng ăn uống. Trung đoàn 214 (đoàn Sông Gianh) cũng được gọi là Đoàn Phòng Thành, mở đường phía sau núi Quyết đưa đưa đại đội 6 lên ngọn núi 102. Máy bay Mỹ đánh, ta chọi lại mấy tiếng đồng hồ. Pháo hỏng, người chết. Một ngày hai lần thay đại độ trưởng chỉ huy đơn vị. Dân quân Hưng Thuỷ, Hưng Dũng, tự vệ khu phố 5 nối nhau theo đường mòn chạy lên cứu bộ đội. Máy bay hắn bâu vào bắn các dòng người. Con ơi ! người chết, máu chảy theo đường mòn xuống tận chân núi . Con ơi ! không ai dám đếm xem có bao nhiêu người chạy ngược núi, trúng mảnh rốc –  két, bom bi rồi cứ lăn xuống. Đáng ra mẹ cũng chết rồi nếu không được một chú bộ đội phòng không cõng từ chân núi Quyết về nằm chỗ cái phản con đang nằm đây.

Câu chuyện thứ ba :

Mới đây thôi, ca nô cảm tử phóng từ phía trên bến bị bom từ trường nổ hất vào bờ đè lên hai quả bom từ trường nằm sát nhau chỗ mỏm nứt ngày 5 tháng 8 năm 1964 ta đặt hai khẩu 14 ly 5. Người lái vẫn ngồi trên ca bin cầm vô lăng không xuống. Sáng kiến nối dây chão dài hè nhau kéo không chuyển. Phải giữ ca nô, giữ cho người lái sống còn phá tiếp bom từ trường. Công nhân, bộ đội, thanh niên xung phong lội ào xuống hò nhau đẩy ngược ca nô ra sông. Ca nô nổ máy lao ra xa. Còn tốp người đẩy chưa kịp lên, hai quả bom kích nhau nổ. Cả tốp bay hết không còn ai.

Câu chuyện thứ tư :

… … … … … …

Câu chuyện thứ năm :

… … … … … …

Những câu chuyện mẹ Thanh kể cho chúng tôi nghe, theo giọng của mẹ, giọng một bà mẹ Vinh của thời ấy đã cho chúng tôi thêm sức sống để trở về trận địa.

Đã vào những thấng cuối cùng cuộc ném bom hạn chế của Mỹ. Máy bay Mỹ ném bom phà Phương Tích và cầu Cấm ngăn lực lượng vận tải sang quốc lộ 15, vượt qua Truông Bồn đi vào Nam. Trên đất Nghệ An các trọng điểm lửa bom và máu : Bến Thuỷ, Nam Đàn, Cầu Cấm, Phương Tích. Cửa mở cho cuộc tổng công kích vận tải vẫn là Truông Bồn. Các đoàn xe chở nặng hàng vượt đèo Truông Bồn rồi tăng tốc độ về Vinh rồi tản về các làng Hưng Dũng, Hưng Đông, Hưng Bình … ém ở đó chờ đêm vượt phà. Máy bay Mỹ không giảm đánh phà. Chúng đánh bằng các thủ đoạn thâm độc cho từng tốp A7  hai chiếc bay dọc sông Lam, sông La lùng tìm nơi ta giấu phà và nơi ở của công nhân điều bến. Những tốp A7 bay lượn lờ hết sức nguy hiểm. Cơ quan tham mưu, trinh sát gọi cách bay này là bay tuần thám. Chúng đánh “săm” nơi giấu xe, chôn hàng. ngày nào cũng có các đám cháy xe, lửa, khói xăng bốc cao. Máy bay Mỹ lại lao tới ném bom.

Trung đoàn điều đại đội 6 pháo 57 ly về khu nhà máy gỗ cạnh Quán Gió, áp sát phà. Trận địa này đánh chặn đường máy bay bổ nhào dọc theo núi Quyết ném bom phà Bến Thuỷ. Đại đội 6 cùng đại đội 8 thành một cụm đánh quyết liệt bảo vệ phà, bảo đảm đợt tổng công kích vận tải thắng lợi.

Trời miền Trung sang mùa mưa, mây thấp. Tốp A7 bay chui mây. Lúc ấy phía Đông bỗng xuất hiện các tốp F4 và A4. Những chiếc F4 được cải tiến hết sức nguy hiểm. Khi đánh vào trận địa, hai chiếc nghiêng cánh quan sát chuẩn bị bổ nhào. Trận địa đại đội 6 vẫn đang im ắng. Anh Toại hô lớn :

– Trinh sát quẩn chặt tốp F4 ! Chú ý, pháo bắn chiếc F4 bay đầu!

Chiếc F4 bay đầu bổ nhào ném bom bến phà. Xê 6 nổ súng. Chiếc thứ hai lượn một vòng. Nó phát hiện ra pháo 57 vào chốt sâu bảo vệ phà. Chiếc máy bay bổ nhào ngay. Anh Toại cho bắn một điểm xạ. xê 8 ở trận địa cảng. Đạn xê 8 xỉa vào trước mặt, nó nghiêng cánh lần nữa như làm động tác giả không lao xuống xê 8, bất ngờ nó lao thẳng xuống đại đội 6. Chùm bom rời máy bay nổ trên không ở độ cao thấp ngay trên đầu trận địa. Bom Pi Giăng (nổ trên không). Cả một khối lửa chói loà. Những nòng pháo im phắc. Đại đội 6 bị nặng rồi.

Đến tối anh Toại cho tôi vào nhà mẹ Thanh hỏi thêm tình hình đại đội 6. Mẹ ngồi ở cửa hầm, người như quắt lại, mái tóc rối bời. Vừa nhìn thấy tôi mẹ bật khóc :

– Con ơi, đau thương lắm con ơi. Anh em mình bị nhiều lắm. Bom hắn nổ trên không xỉa mảnh xuống, anh em chết không toàn thây. Bom hắn chém người như chặt chuối. Anh em chính sách trung đoàn có vài người, … phải chờ các mẹ, các chị trong Hưng Thuỷ ta chạy đến. Mẹ thắp hương. Các bà các chị thắp hương. Máu trong hầm pháo ngập mắt cá chân. Con ơi, đưa về trụ sở uỷ ban, máu rải thành vệt từ trận địa vô làng. Con ơi, bên Xuân An (Nam bến phà) người ta ghi giỗ trận ngày 6 tháng 10, xê 10. Hưng Thuỷ, Hưng Dũng ta cũng phải làm giỗ trận phải không con ?

Đêm ấy đại đội 8 chúng tôi được lệnh qua phà sang bờ phía nam Bến Thuỷ. Dỡ trận địa xong tất cả chúng tôi bảo nhau : Ai có quần áo mới cất trong đáy hòm đạn lấy ra mặc vào người. Cuộc chiến đấu của trung đoàn tôi bảo vệ phà rất ác liệt nhưng với chúng tôi anh em phà còn chịu ác liệt hơn, cái chết rình rập các anh không phải  là từng ngày mà là từng giây, từng phút. Chúng tôi có chung ý nghĩ nếu hi sinh khi qua phà cũng phải cho đàng hoàng, quần áo tươm tất.

Sáng sớm ở trận địa mới, thông tin nhận thông báo của trên. đêm 31 tháng 10, rạng sáng ngày 1 tháng 11 năm 1968, máy bay Mỹ đánh phá đèo Truông Bồn. Nhiều tốp, nhiều máy bay ném bom mặt đường. Đại đội thanh niên xung phong 117 một tiểu đội có 11 cô gái. Tất cả số chị em này đã đều nhận giấy đi học ngoài Hà Nội. Chờ sáng ra đón xe đi. Máy bay Mỹ bắn phá đường đèo , tất cả họ đều ra cứu xe, cứu đường và tất cả đã hi sinh.

Cậu thông tin oà lên khóc. Trong lính trinh sát cũng có một cậu khóc. Mấy pháo thủ chạy lên hầm chỉ huy, họ cũng khóc !

– Đại đội trưởng ơi, anh ơi, các o ấy là người yêu của chúng em. Hồi tháng 6 rời Truông Bồn chúng em hẹn gặp nhau ở Vinh. Chúng em vẫn gửi thư cho nhau.

Anh Toại động viên :

– Anh em bình tĩnh. Lúc nữa sẽ biết rõ hơn.

Tôi nhìn các bạn, đồng đội tôi. Họ là những người lính dầy dạn và họ cũng là những người yêu chung thuỷ.

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s