VÀI SUY NGHĨ NHỎ NHÂN ĐỌC CUỐN “QUYỀN SƯ” CỦA TRẦN VIỆT TRUNG


HOÀNG MẠC

QUYEN SUTrước lễ Vu Lan khoảng một tuần, nhà nhà đang rục rịch chuẩn bị cho ngày lê quan trọng trong năm, cũng là lúc Nhà xuất bản Trẻ cho ra mắt cuốn “Quyền Sư” của tác giả Trần Việt Trung. Có thể coi đây là cuốn tự truyện hiếm hoi, một món quà tinh thần quý giá cho những đọc giả trọng đạo thầy nghĩa trò, say mê thể loại võ thuật, một thể loại rất gần với điện ảnh, vì ngoài nội dung tư tưởng còn phải có cả hình lẫn tiếng.

Mạch kể khi thủ thỉ như trải lòng tâm tư cùng bạn bè, người thân bên tách trà ly rượu, lúc như trao đổi chân tình về những “Quyền sư” đã khuất mà tác giả đến nay vẫn hết lòng nguỡng mộ, thành kính. Bóng hình người đã khuất trong xa thẳm, nét đẹp thanh lich của cảnh vật lẫn con người Hà Nội xưa tưởng đã nhạt phai, bỗng chợt dần hiện về rõ nét qua từng trang viết của tâc giả. Đọc những trang viết thấm đẫm tình người, tình thầy trò, tinh thần thượng võ, y đức, đọc giả không khỏi có những phút băn khoăn, nao lòng, nuối tiếc khi liên tưởng tới những giá trị giáo dục, văn hoá, đạo đức hiện tại.

Phần đầu cuốn sách, dựa trên những thu lượm qua lời kể của cố danh sư Ngô Sỹ Quý, tác giả dành những trang viết về cụ Nguyễn Tế Công, người được coi là sư tổ một phái võ tại Viẹt Nam. Cụ là tấm gương sáng về đạo làm thầy, làm người cho lớp học trò ít ỏi, hiếm hoi, được cụ trực tiếp chọn lọc và dạy dỗ theo hoàn cảnh và năng khiếu của từng nguời.

Ở đời, ai tu luyện tới mức được 5 cái biết: biết mình, biết người, biết thời thế, biết dừng và biết biến thì đã đạt đến cảnh giới cao nhất, vượt qua những thử thách cam go nhất, tu đã đắc đạo. Qua những mẩu chuyện về cụ Tế Công người đọc chợt nhận ra cụ đã đắc đạo. Cái hay nhất ở cụ Tế Công mà đọc giả dễ nhận ra đó là học đi với hành, võ đi liền đức, dạy theo năng lực, tính cách của từng trò hay nói khác đi là nhân sự có sàng lọc theo tiêu chuẩn: tính – tình – tài – thời.

Phần hai của cuốn sách có phần sinh động hơn, tác giả dành cho cụ Ngô Sỹ Quý, thày dạy trực tiếp mình. Cụ Quý là nguời Hà Nội gốc, sinh trưởng trong một gia đình thượng lưu của Hà Thành xưa. Thiếu thời, cụ Quý chơi vĩ cầm trong ban nhạc nhà thờ, vì vậy mới có duyên gặp gỡ một thiếu niên đồng lứa khác, cùng sở thích âm nhạc là Cam Túc Cường, một người Hoa sống trên phố Hàng Buồm. Tình bạn Cường – Quý thắm thiết hơn khi Cường rủ Quý cùng học võ với sư phụ Tế Công của Cường. Cụ Tế Công vốn là quản gia kiêm gia sư của gia đình họ Cam. Dẫu trò cưng giới thiệu bạn, dẫu mến mộ tài năng âm nhạc của người được giới thiệu, cụ Tế Công vẫn quan sát và kiểm tra năng lực của nguời muốn học, rồi lặng lẽ nhắn qua Cường là Quý học được đấy. Rồi từ đó, nghiệp võ của cụ Quý bắt đầu theo cụ suốt quãng đời còn lại
Nếu khúc nhạc phổ ‘tiếu ngạo giang hồ’ đắm say lòng người là một sản phẩm của đôi bạn tri kỷ bị người đời coi là một chính một tà, thì những bản thánh ca nơi giáo đường, những tuyệt chiêu võ học đã kết nối thiếu niên hai họ Ngô-Cam, một Việt một Hoa thành đôi bạn thân từ thủa thtếu thời đến tận năm 1946 khi toàn quốc kháng chiến và cụ Quý rời Hà Nội ra nhập Việt Minh bởi lòng yêu nước.

Trong truyện, tác giả không quên viết về mối tình đầu rất đẹp, rất Hà Nội của cụ Quý. Hình như nam thanh nữ tú thủa xưa yêu khác bây giờ. Ho rung động hơn, thuần khiết hơn, bẽn lẽn hơn và có giáo dục hơn.

Cả cuộc đời theo cách mạng của cụ Quý gắn liền với ngành giáo dục. Sau nhiều năm làm giáo viên cụ về công tác tại Vụ giáo dục-đào tạo -Bộ giáo dục, cho đến khi nghỉ hưu.

Phần đáng suy ngẫm nhất của cuốn sách lại chính là những đúc kết của cụ Quý về giáo dục. Cụ nói:
– Không phải bắt người ta tự giác mà làm cho người ta hiểu đâu là phải đâu là trái. Đâu là đúng đâu là sai.
– Nếu được giáo dục đúng sẽ có nhận thức đúng. Nhận thức về xã hội của mình, về gia đình, về bản thân mình. Cái đúng cái sai của từng phạm vi này phải rõ ràng, không bị lẫn lộn, không bị mê hoặc, đừng để cái nguỵ biện nó rũ rối. Người ta nói dối nhiều quá, thế mà vẫn tưởng là đúng. Khi hiểu thì sẽ sống văn minh trong xã hội, trong gia đình: đó là ứng xử
– Làm tướng, làm thủ lĩnh, làm người dẫn dắt thì phải vững vàng trong quan điểm nhận thức, còn không nắm cái này thì chỉ là tay sai nô lệ thôi !
– Con người phải hiểu thế giới mình đang sống đầy rẫy cái nguy hiểm đe doạ, nếu hiểu được thì sẽ lựa chọn được cách tồn tại.
– Tự nhiên, tự do không có hướng dẫn thì làm sao mà hiểu được? Cho nên phải học hành, phải có thầy, phải được chỉ bảo dẫn dắt, phải giác ngộ. Người thầy chỉ cho anh cái yêu cầu, cái đích và cách đi thẳng. người ta sẽ tránh đi đường vòng.
– Xây dựng con người thì nhớ: Đào tạo toàn diện, phải kế thừa cái cũ mới phát huy được cái mới, mang lại sự hiểu biết chắc chắn và đúng. Có như vậy người ta mới dám tự quyết và không ỷ lại. Ngày xưa người ta cũng giáo dục toàn diện chứ: Tu thân – Tề gia – Trị quốc – Bình thiên hạ. Phải kế thừa tư tưởng đó để vận dụng vào thời đại mới, rõ ràng là người xưa cũng đi theo trình tự, từ cụ thể đến trìu tượng
– Chúng ta cũng có rất nhiều cái quý, nếu không đánh giá được, đánh giá đúng nó sẽ mất dần đi, Đừng để sau đây 30-40 năm nữa, người nước ngoài vào dạy lại cho người Việt Nam chúng ta những kiến thức của cha ông chúng ta !.

Cụ còn dạy nhiều điều tâm huyết tích cóp trong những năm công tác tại Bộ giáo dục. Tất cả đều chí lý. Bỗng dưng đọc giả như nghe thấy vọng lên từ đâu đó câu thơ của Tô Đông Pha mà tác giả đề tựa trang đầu:

Nhạn bay đến đầm lạnh, nhạn bay đi đầm không lưu lại ảnh
Gió lay thân trúc, gió tắt trúc không còn âm thanh…

Đoạn kết đọc giả lại như thấy tiếng vĩ cầm của cụ Quý khi réo rắt vút cao khi trầm lắng sâu thẩm đời nguời, trên đôi cách hạc lướt nhẹ qua những đám mây hồng nơi chốn bồng lai ở một phương trời nào đó xa khuất lắm. Kề bên là cụ Tế Công và có lẽ cả Cam Túc Cường nũa. Đôi bạn thủa niên thiếu lại cùng tấu lên khúc cầm tiêu say đắm “tiếu ngạo giang hồ” và cả những bài thánh ca một thủa ở giáo đường Hà Thành.

Một cuốn sách quá hay khép lại, lòng đọc giả còn bâng khuâng…

(Tháng 8.2013)

Advertisements

Một phản hồi

  1. J’espere que vous avez d autre article de cette trempe sous le coude !

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s