NGUYỄN KHOA ĐIỀM: SỰ TẦM THƯỜNG


Nguyễn Khoa Điềm và NTT (2000)

Nguyễn Khoa Điềm và NTT (2000)

NTT: Tối qua ngồi uống rượu bên Nhà Hát Lớn, một vị lãnh đạo cao cấp đang tại vị nói với tôi “Em rất thích bài thơ Đất nước những tháng năm thật buồn của anh Nguyễn Khoa Điềm”. Quả đúng vậy, bài thơ ấy đã nói tới sự sâu thẳm của nỗi buồn đất nước đương thời. Nó đánh động lương tâm con người, dù là dân đen hay con đỏ. Nhà thơ là thế, dù anh làm gì, ở đâu, dù anh là vua hay là dân thì cũng phải nói lên cái “bí mật” thẳm sâu của hồn mình trước đại cuộc hay trong phòng riêng. Và chỉ có nhà thơ thứ thiệt mới làm được điều đó. Anh Nguyễn Khoa Điềm là một nhà thơ như thế nên đã nói được bằng thơ những điều mà cách khác không nói được.

Hôm nay, lại một tiếng nói bằng thơ nữa của anh. Xin giới thiệu cùng bạn:

NGUYỄN KHOA ĐIỀM

SỰ TẦM THƯỜNG

Bây giờ ta có thể bầu bạn với sự tầm thường
Vợ chồng sớm chiều treo mình lên cái đinh mắc màn
Bàn chuyện chạy chọt
Những đứa trẻ phải vào được lớp một
Đừng gieo vào đầu con những mơ ước xa xôi
Mơ ước nào cũng có giá.
Đôi người nhắc nhở rằng
Không phải độc lập tự do cao quý hơn tất cả
Mà chính là nhẫn nhục để ổn định.
Đức Phật từ bi
Xin người đừng mắng tôi
Khi tôi nói lắm kẻ muốn ngài ngậm miệng ăn tiền
Với tờ giấy bạc trên miệng.
Sự tầm thường thật kín kẽ
Mặc những tấm áo đúng thời tiết
Tụ tập trên các diễn đàn
Nói lời rỗng
Đồng phục các cuộc thảo luận đại sự
Luôn luôn tìm một mặt bằng để ngả lưng

Chúng ta có đủ mọi phong trào, các cuộc họp liên miên
Để chỉ nhõn sắm ra sự tầm thường
Tai quái.
Chúng ta coi sự sáng tạo là đáng sợ
Chúng ta ghét bọn “chơi trội”
Cứ bày ra chuyện đâu đâu
Họ đâu biết tiếng “ keng” của sự cụng ly
Nói nhiều hơn tất cả !
Bây giờ các bí thư sẽ chạy ra đường
– Thay vì bước vào phòng họp –
Để xua cán bộ làm việc.
Bây giờ các nàng ca-ve học nói lời lịch sự
Để tham gia nhóm lợi ích.
Các bậc lão thành đang ngủ trong phòng máy lạnh,
Nhường chỗ cho sự tầm thường lên ngôi …

Đôi khi tôi tin rằng chúng ta thua cỏ
Vì cỏ có thể lụi đi để sống lại
Tốt tươi hơn
Mãnh liệt hơn
Trong khi sự tầm thường đóng bộ áo
Tang chế, nhạt nhòa
Cúi đầu
Đi sau cái chết

24.4.2013

Advertisements

21 phản hồi

  1. ÔNG ĐIỀM BẢO:
    “…ĐÔI KHI CHÚNG TA THUA CỎ
    VÌ CỎ CÓ THỂ LỤI ĐI ĐỂ SỐNG LẠI
    TỐT TƯƠI HƠN
    MÃNH LIỆT HƠN ”
    NHƯNG THƯA ÔNG:
    ĐẢNG TA HƠN CỎ
    NẾU ĐẢNG BIẾT UỐNG THUỐC CỦA DÂN
    CÓ MÓN ‘TỰ DO’ HƠI ĐẮNG
    THÌ ĐẢNG SẼ LỚN LÊN

  2. Nhắn với nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm rằng, xin đừng rụt rè he hé cánh cửa trái tim nữa, mà hãy mạnh dạn mở toang nó ra để ông được trở về là chính ông – một Thi Sĩ, luôn nhạy cảm và đau đáu với từng thân phận nhỏ nhoi nhất quanh mình, trong từng biến động của thời cuộc. Chúc ông khỏe, vì vẫn còn chút hy vọng vào ông.

  3. Với câu thơ “Không phải độc lập tự do cao quí hơn tất cả”, phải chăng NKĐ đã tự đứng vào hàng ngũ của những người không cho Cụ Hồ là thánh, và mỗi câu nói của người là chân lý. Nếu vậy có nên chăng, thôi đi bài “sống, học tập và làm việc theo tấm gương của bác Hồ vĩ đại” vì đã quá lỗi thời, đến một cựu ủy viên BCT cũng đã nói tiếng nói của “sự bình thường”

    • phải đặt câu đó trong cả hệ thống:
      “Không phải độc lập tự do cao quý hơn tất cả
      Mà chính là nhẫn nhục để ổn định.
      Đức Phật từ bi
      Xin người đừng mắng tôi
      Khi tôi nói lắm kẻ muốn ngài ngậm miệng ăn tiền
      Với tờ giấy bạc trên miệng.
      Sự tầm thường thật kín kẽ”
      tôi nghĩ ko thể hieur như bạn

    • Làm gì có thánh ở trên đời. Chỉ có người tài cao, có người tài thấp, có kẻ bất tài. Nói chung đúng là chẳng nên huyễn hoặc lên làm gì. Bình thường thôi.

  4. Bây giờ ta sẽ nói về những sự bất thường
    giống như những sự bất lương
    những sự nhiễu nhương
    đang ngày một lan rộng và trầm trọng ở cái xứ sở này….

    Ai gieo vào đầu những đứa trẻ những điều giả dối
    lúc chúng mới bi bô tập nói
    và suốt quãng thời trên ghế nhà trường?
    Để đến lúc này có lắm trở thành hiền triết đêm đêm bàn với vợ những “sự tầm thường” lúc “treo mình lên cái đinh mắc màn”?
    Ai?
    Ai?
    Ai?
    Than ôi, thật quái lạ!

    bất lương quá!

    Tôi thật sự sợ quá cái lưỡi của con người
    Nhất là cái lưỡi nằm trong vòm miệng của những kẻ làm quan
    lại là các quan tuyên huấn
    Tôi hình dung hai ba trăm năm nữa
    một ngày kia
    có đoàn khảo cổ
    khai quật một ngôi mộ của tiền nhân thế kỷ 21
    chỉ bằng một dấu hiệu thôi họ sẽ biết
    “lý lịch” của người quá cố năm trong cổ áo quan
    đó là cái lưỡi bị hoá thạch
    cái lưỡi không có cơ hội tan vào đất!

    Bạn biết không
    những chuyện như thế này trong tương lai là điều rất bình thường
    nhưng hiện tại
    với tôi
    đó là sự bất thường
    tiêu biểu nhất!

  5. Tôi cũng từng là người như thế!
    Bên những ngày cặn bả vinh hoa
    Tôi im lặng xếp hàng
    Và hôm nay….tôi muốn nói
    Cho những ngày không….dám nói!!!!!

    • Lâu nay chúng ta thường trăn trở
      Làm cách nào để ” một số người ” tốt đẹp hơn ?
      Vứt sạch các mặt nạ mà họ đã gắn chặt vào mặt của mình
      Câu trả lời đâu dễ kiếm !
      ……..
      Nhưng bây giờ qua thơ anh NKĐ
      Tôi đã thấy
      Hãy chờ đợi họ về già
      Sống cuộc đời dân dã
      Họ sẽ hát :
      ” Lên cao mới thấy trời cao
      Khổ đau mới biết đồng bào khổ đau !?…”
      ( Thơ cụ T.Q.Đ. )

  6. rat chia se voi bac Diem, noi dau cua bac hon han noi dau cua biet bao nguoi tam thuong khac

  7. [ mà chính là nhẩn nhục để ổn định ]
    tôi chẳng bao giờ có thể tin
    nhưng như câu này cho tôi hơihơi hy vọng
    bao nhiêu bước nữa đâu miệng hố đã đào rồi hay là ngọn lửa thiêng liêng thiêu cũng đã hiện bóng hình.
    cảm ơn ,
    dù quá muộn màng cho những bước chân đi giữa tam quyền phân lập
    tôi có thể ngồi bệt xuống nghỉ bên đường ,
    tôi biết quanh tôi có nhân viên đang bão vệ con người .
    bão vệ đường đi không ai dẫm chân lên cỏ .
    chỉ chừng đó thôi là cã bầu trời cho tôi thở
    ôi con bọ hung bị tiền chôn kín có bao giờ biết hổ ngươi ?
    bao tham vọng bổng dưng thành xương máu xây lăng .

  8. Bác Tạo ơi! “sự tầm thường” sang trọng hùng dũng đi nghênh ngang ở ngòai đường khiến cho cái “phi thường”, “vượt trội”, “tinh túy”, … phải dẹp sang 2 bên.

  9. Thư của ông Võ Văn Kiệt gửi Nguyễn Khoa Điềm

    Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 30 tháng Tư năm 2005

    Kính gửi : Đ/c Nguyễn Khoa Điềm
    Trưởng Ban Tư tưởng Văn hoá Trung ương

    Tôi mới nhận được thư đồng chí trả lời bức thư tôi gửi ngày 01 tháng 3 xin cảm ơn sự trao đổi (dù quá muộn) của các đồng chí.

    Trước hết tôi muốn nói rõ quan điểm của mình với những gì mà đồng chí trao đổi trong thư :

    Thứ nhất : Về thời gian từ khi ngưng không cho đăng bài báo phỏng vấn tôi cho đến Tết và khi tôi có thư hỏi chắc đồng chí còn nhớ là thời gian đó không ngắn. Đồng chí có nhận khuyết điểm, tôi coi thái độ cầu thị đó là tốt. Tuy nhiên, những lý do mà đồng chí biện bạch trong thư về thời gian là không đủ thuyết phục. Đó là tôi nghĩ với tư cách của một công dân bình thường, còn với tôi chắc các đồng chí không xa lạ gì.

    Thứ hai : về nội dung bài báo : các đồng chí lý giải rằng do việc xuất bản cuốn sách “Hồi ký không tên” của Lý Quý Chung và những phản ứng từ báo Quân đội nhân dân và một số ý kiến khác từ đó các đồng chí đánh giá sẽ bất lợi nếu đăng bài báo ấy. Trong trường hợp này (coi là khẩn cấp) trước hay liền sau đó các đồng chí ít nhất bằng các phương tiện thông tin khác trao đổi lại không khó khăn gì, kể cả gặp trực tiếp tôi.

    Như đồng chí đã biết, là người có trách nhiệm bám sát Sài Gòn – Gia Định suốt cuộc chiến chống Mỹ, Khu uỷ Sài Gòn – Gia Định chúng tôi phải vận dụng chủ trương tập hợp lực lượng chính trị bằng mọi hình thức khác nhau, tranh thủ mọi khả năng có thể tranh thủ được có lợi cho đấu tranh cách mạng miền Nam. Thường vụ Thành uỷ Sài Gòn lúc bấy giờ theo sát từng bước diễn biến tình hình mọi mặt, vừa theo sát diễn biến chiến sự của chiến dịch Hồ Chí Minh, vừa theo dõi sát các động thái của phía địch, về nội tình của chúng và các nhóm chính trị đối lập với Mỹ – Thiệu để kịp thời chỉ đạo cho cán bộ đảng viên, nòng cốt của ta trong các nhóm chính trị, trong binh vận và trong chính phủ Dương Văn Minh. Phương án kết thúc chiến tranh mà Thành phố Sài Gòn còn nguyên vẹn trước sức tiến công của quân ta không có khả năng đảo ngược là phương án chỉ đạo phối hợp tối ưu. Các đồng chí có biết ngay trong đêm 29 và ngày 30/4/1975, chúng tôi và Thành uỷ ở đâu không ? Ở ngay ven thành phố Sài Gòn. Tôi phụ trách bộ phận cán bộ tiếp quản của Trung ương Cục (Quân quản) cùng đồng chí Mai Chí Thọ và bộ máy Thành uỷ, đầu buổi chiều 30/4 chúng tôi đã có mặt trong Thành phố. Tôi muốn nhắc lại một chút để đồng chí hiểu thêm tôi là người trong cuộc chứ không phải đứng từ xa.

    Tôi chưa rõ trên cơ sở nào mà các đồng chí cho rằng nhận định của các tác giả của bốn bài báo trên báo “Quân đội nhân dân” được “đăng liên tiếp” là đúng, còn bài trả lời phỏng vấn của tôi là không phù hợp, là sai, “dễ gây ra hiểu lầm và làm phân tâm thêm bạn đọc” như các đồng chí kết luận. Chắc là, tôi phải nói theo như báo “Quân đội Nhân dân” nhất nhất làm theo chỉ đạo của các đồng chí thì mới không “gây ra hiểu lầm” và không “làm phân tâm thêm bạn đọc”, quả là những công việc làm thường ngày thành quen của ban Tư tưởng Văn hoá ! Còn có thể vì một lý do nào khác nữa mà các đồng chí không tiện nói ?

    Thật ra, tôi đã đọc cuốn hồi ký của Lý Quý Chung lúc còn là bản thảo. Nhà xuất bản đã sửa sang, cho in chính thức lần đầu tôi cũng đã được xem (chỉ có những đoạn đám Nhuận, Đức, Hạnh không chịu vì có liên quan (sau đó Nhà xuất bản và tác giả đã cắt bỏ). Anh Phạm Quang Nghị có hỏi, tôi đã trả lời : đây là thể loại hồi ký, mỗi người có cách nhìn và cách đánh giá riêng và phải tự chịu trách nhiệm. Với một trí thức như Lý Quý Chung, về nội dung chính trị, tôi cho là không có vấn đề gì. Với tư cách là Bí thư Đảng uỷ đặc biệt và là Phó Chủ tịch Uỷ ban Quân quản Thành phố Sài Gòn lúc bấy giờ chẳng lẽ tôi lại đề cao địch, phủ nhận lại chính mình.

    Về lực lượng thứ ba, các lực lượng đối lập trong chính quyền nguỵ, cần có sự nhận định thực tế đủ khách quan, không nên tuỳ tiện quy kết theo chủ quan, phiến diện vì nó liên quan đến một chính sách lớn của Đảng (phải nói là thật sự thành công). Chẳng hạn, chỉ nêu lên một trường hợp Phạm Ngọc Thảo, người được đồng chí Lê Duẩn giao trách nhiệm với danh nghĩa là người công giáo đi kháng chiến chống Pháp trở ra “hợp tác với quốc gia” để bằng mọi cách xây dựng được lực lượng chính trị quốc gia (cũng là lực lượng thứ ba, nếu có một Chính phủ quá độ ở miền Nam).

    Các đồng chí cho rằng những nhận xét của tôi về công tác của Ban Tư tưởng Văn hoá như “áp đặt, cửa quyền, thiếu dân chủ, rất ít khi được đối thoại những vấn đề còn ý kiến khác nhau, nặng về quyền lực hơn là thuyết phục” là không thoả đáng, cũng có nghĩa là không chính xác, cũng có thể là không phải tất cả đều như vậy. Tôi tạm lấy ngay cách các đồng chí xử sự với tôi, một người không xa lạ gì với các đồng chí, lại là người trong cuộc, có trách nhiệm trước Đảng chỉ đạo tại chỗ hàng chục năm ở Thành phố Sài Gòn.

    Chắc các đồng chí không lạ gì về công việc mà tôi phụ trách trong một thời gian dài, để từ đó mà có thể có căn cứ đưa ra nhận định như đã nêu trong bài trả lời phỏng vấn, thế những vì thấy không phù hợp với ý kiến chủ quan của mình thì dùng quyền của Ban Tư tưởng Văn hoá để bác bỏ một cách tuỳ tiện, mãi cho đến khi tôi có ý kiến mới trả lời với những lý do không thuyết phục, vậy thì đó là “thoả đáng hay là không thoả đáng”. Đã có bao nhiêu trường hợp khác bị các đồng chí đối xử tương tự như vậy, hay các đồng chí tự cho mình cái quyền ấy, quyền đứng trên luật pháp, quyền cho ai nói cái gì, viết cái gì là theo sự áp đặt chủ quan, phiến diện của một số rất ít người, song lại nhân danh Đảng ! Đây là một cách làm không minh bạch, gây phản ứng ngầm không ít trong giới cầm bút, kể cả cán bộ, đảng viên trung kiên của Đảng.

    Đã đến lúc các đồng chí nên nghiêm túc hơn, soi lại mình, trở lại với nguyên tắc của Đảng, trở lại với tư tưởng Hồ Chí Minh.

    Mấy ý kiến vắn, xin trao đổi lại với các đồng chí.

    Kính thư,

    Võ Văn Kiệt

    • Cảm ơn và Chia sẻ

      Cảm ơn bác về tài liệu hay và đúng chỗ này.
      Kiếp nhân sinh ngắn ngủi; Nếu bàn hết mọi chuyện và ngẫm xét từng con người thì e không có thời gian.
      Dù sao cũng cám ơn bác Trang chủ làm topic này,
      Kính quý.

      PS.:
      Câu thơ của ông Trương Quang Được có thể coi là suy ngẫm hay; Nhưng tôi thích hơn câu của Chu Thần Cao Bá Quát:
      Đắng vạn DO HẬN CỬU THIÊN ĐÊ
      Tôi đã coi một số bản dịch, kể cả của GS Trần Quốc Vượng, và thấy hình như chỉ được dịch … quấy quá cho xong.
      “Hân cửu-thiên đê” là “ghét rằng nơi chức vị cao cũng có khi còn nhiều thứ thấp hèn”; Nhân văn hơn phải như Đức Trần Nhân Tôn “xem ngai vị như đôi dép rách” (http://giacngo.vn/PrintView.aspx?Language=vi&ID=7AD40B)
      Làm người là khó” (Đoàn Duy Thành) – Đóng kịch (giả cách “làm người”) thì thật là “thiên nan, vạn nan” vậy!
      Thân mến.

  10. Đối với đảng chỉ có dùng thuốc diệt cỏ là tốt nhất.

  11. HỌ BẮT CHÁU TÔI PHẢI HỌC MÁC LÊ
    PHẢI HÁT NHỜ CÓ ĐẢNG MỚI CÓ CƠM ĂN ÁO MẶC
    HỌ BẢO BỌN THANH NIÊN NHỜ CÓ ĐẢNG MỚI ĐƯỢC LÊN GIƯỜNG
    CHUYỆN BÌNH THƯỜNG THÔI
    Ở ĐẤT NƯỚC TÔI

  12. Có lẽ bọn đểu cáng một cách thành thực ta thấy còn đáng ”trọng ” hơn
    bọn đạo đạo đức giả ?

  13. Như NKĐ thì cả mọi người đều ngậm miệng ăn tiền , nín thở qua sông chấp nhận chạy chọt tham nhũng , hối lộ , để tồn tại .

    Cái chủ nghĩa cá nhân ở mọi tầng lớp đã đánh bại cái lý tưởng vì người , cái xã hội thực dụng xấu xa vô đạo Đức lường gạt lẫn nhau , đối diện nhau dưới cái mặt nạ Nguỵ quân tử .

    Cái sức mạnh vô hình kìm kẹp dân ta từ cao đến thấp , đến như tác giả cũng chẳng dám gọi đích danh , biết mà đành chịu !

  14. BÂY GIỜ TÔI MỚI THÍCH NGUYỄN KHOA ĐIỀM, MONG ÔNG KHỎE ĐỂ NÓI LÊN ĐƯỢC ĐIỀU QUAN TRỌNG NHẤT LÀ TRƯỚC KIA ÔNG BỊ LỪA.

  15. Đến bây giờ mà ông mới biết tất cả đều chỉ là sự tầm thường thì đả quá muộn rồi đấy. Người dân đả biết chuyện đó từ lâu rồi… Ok

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s