• Chuyên mục

  • Các bài viết nổi bật

  • RSS Hội Ngộ Văn Chương

    • TEX 07.11.2018
      123
    • Phùng Gia Lộc và Nguyên Ngọc 08.09.2018
      ĐÕ NGỌC THỐNG Thế là đúng 30 năm tính từ khi bài kí “Cái đêm hôm ấy đêm gì” (1988) của Phùng Gia Lộc (PGL) xuất hiện trên tờ Văn nghệ. Ngày ấy nhà văn Nguyên Ngọc làm Tổng biên … Tiếp tục đọc →
    • Tâm sự vô lối của kẻ vô lối từ trường Viết văn Nguyễn Du 29.08.2018
      Vũ Gia Hà Tôi viết những dòng này gửi đến các bạn có ý muốn theo đuổi văn chương, báo chí. Những tâm sự này, tôi viết khi chuẩn bị ra trường vào hồi tháng 6 năm 2013, được cả … Tiếp tục đọc →
    • DƯƠNG TƯỜNG, BẢN NHÁP CHIỀU TƠ LIỄU 28.08.2018
      Nguyễn Đức Tùng Trong khi chúng ta quay đi, thế giới thay đổi. Những liên kết nhảy vọt trong thơ Dương Tường tạo ra các ảo ảnh. Đó là chuyển động nhanh từ một hình ảnh này đến hình ảnh … Tiếp tục đọc →
    • LỜI BẠT NHẠC SĨ NGUYỄN VIỆT ĐỨC 23.08.2018
      NGUYỄN TRỌNG TẠO Nói đến Nguyễn Việt Đức là nhớ đến một nhạc sĩ thời đương đại, thời của chúng tôi. Hồi những năm 80 thế kỷ trước, cái người bộ đội Phòng không – Không quân yêu văn nghệ … Tiếp tục đọc →
    • Ngâm Thơ Và Nghe Ngâm Thơ Việt Nam 21.08.2018
      THẠCH CẦM Ngâm Thơ Và Nghe Ngâm Thơ Việt Nam Phần I : Ngâm Thơ I.                   Xuất xứ từ “ngâm ” và những cụm từ liên quang “ngâm nga, ngâm vịnh, ngâm thơ “. 1.     Ngâm – 吟 là từ Hán Việt. Có nghĩa … Tiếp tục đọc →
    • TÍNH ĐẶC SẮC CỦA ÂM NHẠC TRUYỀN THỐNG HUẾ 21.08.2018
      NGUYỄN TRỌNG TẠO – VIỆT ĐỨC NTT – Hơn 26 năm trước, có một cuộc hội thảo về Di sản văn hóa phi vật thể vùng Huế do UNESCO tổ chức tại Huế. Nhận lời mời của bà Giám đốc UNESCO, … Tiếp tục đọc →
    • Trần Tiến âm nhạc là ngẫu hứng 19.08.2018
      HỒ VŨ KHÁNH LINH Âm nhạc là cuộc sống Âm nhạc xuất phát từ cuộc sống, để rồi quay về phục vụ cuộc sống. Âm nhạc từ buổi sơ khai là những âm thanh độc đáo mà giản dị bật … Tiếp tục đọc →
    • ĐÊM NHẠC NGUYỄN TRỌNG TẠO VỚI GIÁNG SON “CỎ VÀ MƯA” 14.08.2018
      NGUYỄN TRUNG HỢI Nhà thơ, nhạc sĩ đa tài, đa tình Nguyễn Trọng Tạo, người con của quê hương xứ Nghệ, có thể nói anh là một người rất hiếm của Việt Nam vừa nhà thơ, vừa là nhạc sĩ. … Tiếp tục đọc →
    • Nguyễn Trọng Tạo lại hát khúc sông quê 11.08.2018
      NGUYỄN THỤY KHA (Người Lao Động, 05/08/18 04:00 GMT+71) Một việc ngỡ không thể ở một người vừa bị đột quỵ đúng nửa năm trời lại trở thành có thể: Tạo lại khởi sự một đêm thơ nhạc của mình … Tiếp tục đọc →
  • RSS Blog Quê Choa

    • Quê Choa chí dị 25.04.2021
      1. Đài thôn thông báo: A lô a lô… chiều ngày 16 tháng 5 năm 1965 em Ngô Thị Lý học sinh lớp 10 đã thắt cổ tự tử. Em Lý chết vì mắc bệnh hoang tưởng, quá sợ bị người ta hiếp. Qua vụ việc này thôn yêu cầu các gia đình có con […]
    • Tiếng kèn trompet 25.04.2021
      “ Xin hát về bạn bè tôi Những người sống vì mọi người…” (Lời một khúc ca) Khi đó anh ngư­ớc lên, ngơ ngác tr­ước. Mênh mông cát trắng. Em chỉ đứng cách anh có một quãng, sau một mô cát cao, thế mà anh chẳng thấy. Anh đi. Rồi chạy. Nhìn bóng anh cuống quýt […]
    • Đường đời không lối rẽ 25.04.2021
      Hai mươi năm trước tôi làm ở tạp chí Cửa Việt, tờ văn nghệ địa phương thôi nhưng được cả nước biết tới, thích lắm, tự hào nữa. Trước tết khoảng hai tháng bao giờ tôi cũng mò ra Hà Nội, vừa moi bài vở vửa tận hưởng mùa lá rụng và nhấm nháp chút […]
    • Những giấc mơ phải gió 25.04.2021
      Có hơn chín ngàn đêm tôi mơ thấy nàng. Khi nàng chỉ thoáng qua trong giấc mơ phù phiếm nào đó, khi nàng là nhân vật chính trong giấc mơ thật ly kỳ hấp dẫn giật gân kiểu truyện trinh thám An Nam chẳng may tôi đọc được, hoặc một giấc mơ thật ai oán […]
    • Vọng trắng 25.04.2021
      Đêm suông buông lạnh người đâu Vu vơ hương đã nhạt màu tìm chi…? (Thơ Trần Anh Thái)             Năm m­ười sáu tuổi chị tôi đẹp nhất làng Đông. Đến năm chị tôi hai mươi sáu tuổi, làng Đông vẫn không ai đẹp hơn. Tuổi ấy ở quê tôi coi như­ đã ế chồng. Thế mà […]
    • Người đàn bà đau đớn 25.04.2021
      Chị khẽ hích vai tôi ra hiệu phải kiên trì bám trụ trong cuộc nhậu tơi bời kéo dài mười sáu tiếng đồng hồ chưa có dấu hiệu kết thúc, do chồng chị- người đàn ông tuyệt hảo, người đàn ông toàn năng, người đàn ông hết sảy… đứng ra tổ chức.             Ông […]
    • Đò ơi! 25.04.2021
      Ngư­ời lái đò cắm sào đẩy con thuyền tiến thêm chừng một sải nước rồi nhảy xuống, neo thuyền vào một gốc cây bần mọc chìa ra ngoài mé nước. Nắng chư­a tắt hẳn, hãy còn vài giọt bấu víu trên những ngọn cây bần. Phía bên kia sông, một dải nước sáng vàng lấp […]
    • Truyện tình thảm thiết toàn T 25.04.2021
      Trần Thị Thu Thủy tên thật Trần Thị Thỏ, trú tại thôn Tám, Trảng Tranh, Tỉnh Thừa Thiên. Thủa thiếu thời, trí tuệ thì thường thôi, tuy thế, tính Thủy thật thà, thủ thỉ thù thì, thỏn thà thỏn thẻn, thật thương! Tới tuổi trăng tròn, Thủy tròn trặn, tư­ơi tắn, trắng trẻo, tay tròn […] […]
    • Đợi đến mùa hoa phượng 25.04.2021
      Em không thể chờ anh Mùa hoa phượng còn xa Xa hơn một đời người Em không thể chờ anh (Thơ của một nhân vật trong truyện) Vẫn ông hiệu trưởng gõ cửa nhà chị vào lúc khuya khoắt thế này. Trên tay cầm xị rư­ợu sắn, ông chui qua tấm cửa liếp, đứng giữa […]
    • Bốn mươi chín cây cơm nguội 25.04.2021
      Chỉ bước khoảng vài mươi bước chân, từ cái cổng sắt gỉ của một người bạn gái, chị đã giật mình nhận ra sai lầm của mình. Tại sao lại ngang nhiên rảo bước trên d­ờng m­a vào lúc gà sắp gáy nh­ư thế này? – Chị đứng khựng lại, ngoái cổ về phía sau […]
  • Khách trực tuyến

NGHỊCH LÝ CÔ ĐƠN CỦA NHÀ THƠ NGUYỄN TRỌNG TẠO


ĐỖ HUỆ

Nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo - Ảnh Nguyễn Đình Toán

Nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo – Ảnh Nguyễn Đình Toán

nguoinoitieng.vn: Nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo là một tên tuổi được nhiều người biết đến. Ngày thường, cứ thấy ông nhẩn nha, rong ruổi những chuyện của thiên hạ. Đến khi ngồi lại, hóa ra đằng sau cái vẻ rong chơi nhàn hạ đó là cả một niềm trăn trở, đau đáu lớn với những nghịch lý ở đời mà có lẽ chính cuộc đời ông lại là một nghịch lý lớn nhất.

Những nghịch lý của cái thời đã qua và của thời hiện tại

Đã từng gặp ông nhiều lần, ở nhiều nơi khác nhau, từ những buổi nói chuyện với sinh viên các trường, các buổi lễ ra mắt sách, ở các sân chơi thơ, các hội thảo… nhưng lần gặp gỡ vào đầu tháng Tư tại tư gia của ông vẫn khiến tôi không khỏi ngạc nhiên.

Nhiều sách quá, nhìn đâu cũng thấy sách. Nguyễn Trọng Tạo cười: “Nếu có động đất, chắc chỉ lo sách sập xuống, đè phải mình cũng đủ để chết rồi”.

Ngồi vui chuyện, thêm chén trà, câu chuyện cứ lan dần từ chuyện văn, chuyện thơ, chuyện người cho đến chính chuyện cuộc đời ông.

Những ngày còn là cậu bé con cắp cặp tới trường, cậu bé Tạo, con một cụ đồ Nho có tiếng trong vùng, thường thích ngồi nghe cha đọc sách. Nhà nhiều sách nhưng không phải sách nào cậu cũng đọc được, đành phải nhờ đến vốn Pháp văn của cha.

Nhẩn nha đọc theo cha, yêu sách, rồi tập làm thơ. Những câu thơ lục bát đầu tiên viết năm 14 tuổi như là một định mệnh. “Không hiểu sao lúc đó lại có thể viết những câu thơ già dặn đến thế” – Nguyễn Trọng Tạo cười.

Điều này khiến tôi chợt nhớ tới một ý: Thi nhân, có tài không đợi tuổi. Hàn Mặc Tử, Chế Lan Viên, Huy Cận cũng phát tiết vào đúng độ tuổi thiếu niên ấy, từng khiến làng văn phải bao phen kinh ngạc.

Có lần đọc “Hoa ngày thường, chim báo bão”, anh chàng trẻ tuổi Nguyễn Trọng Tạo chẳng phải suy nghĩ gì nhiều, viết thư cho nhà thơ họ Chế kèm với một bài thơ nhỏ của mình. Thậm chí không biết cả địa chỉ của nhà thơ, đành gửi đến trụ sở Hội nhà văn ở Hà Nội. Ai ngờ, thư đến tay người nhận, Chế Lan Viên viết lại cho ông một bức thư ngắn, thể hiện sự quý mến và khuyến khích: “Tuy còn rất non nớt nhưng Tạo cứ làm thơ đi, khi nào thích thì cứ làm. Làm thơ là bản năng rồi, nhưng cũng cần có tư duy của chính mình”.

Sau này, khi đi bộ đội rồi, gửi thơ cho tạp chí Văn Nghệ Quân Đội, Nguyễn Trọng Tạo được nhà thơ Vũ Cao viết lại cho một lá thư dài đến 8 trang giấy Pơ-luya, khuyên nên giữ lấy những cảm xúc của chính mình. Lần nào nhận được thư, ông cũng đều xúc động tới mức không diễn tả nổi thành lời.

Thích văn là vậy nhưng bởi trời phú cho cái “sự thông minh”, cậu bé Tạo mơ ước trở thành một nhà toán học. Học giỏi, được các thầy tin cậy, nhiều khi được “nhờ vả” đứng lớp hộ, Tạo vẫn luôn sẵn lòng. Đến giờ, nhiều bạn bè cùng lớp vẫn vui chuyện nhắc lại mỗi dịp hàn huyên.

Chiến tranh, ước mơ trở thành một nhà toán học của Nguyễn Trọng Tạo phải gác lại. Nhập ngũ được ít lâu, ông lại nhận được thông báo về Giải thưởng thơ của tỉnh. Những bài thơ viết cách đó một thời gian trước trở thành bước ngoặt cho đời lính của ông.

Thay vì cầm súng để chiến đấu thì ông lại cầm bút. Viết để phục vụ cách mạng, phục vụ bộ đội, vừa là một nhu cầu của thời cuộc, vừa thỏa mãn niềm đam mê. Những tháng ngày rong ruổi theo chân chiến sĩ ở khắp các chiến trường Khu 4, biên giới, trên đất Lào… là những ngày tháng gian nan, chất chứa đầy kỉ niệm.

Bom đạn, những trận phục kích của địch, những trận đánh lớn… trải nghiệm về sự sống và cái chết nhiều lúc quá mong manh đã ám ảnh ông cho đến tận những năm tháng sau này. Khi ông viết “có cánh rừng chết vẫn xanh trong tôi/ có con người sống mà như qua đời” cũng là những lúc ông tự vấn lại quá khứ với những nỗi buồn thời đại.

Với ông, chiến tranh mãi mãi là một điều phi lý không giải thích nổi: “anh yêu em anh phải đi ra trận”. Những người bạn, những người đồng đội lướt qua nhau trên chặng đường hành quân, thậm chí cả những người lính ở bên kia chiến tuyến vừa mới đấy vẫn còn nói cười, bỗng chốc đã thành người thiên cổ.

Sau này, khi hòa bình lập lại, theo chân những đoàn thu thập hài cốt đồng đội, trở lại chiến trường, cảm nhận về sự phi lý lại càng mãnh liệt.

Những cánh rừng lởm chởm hố bom như cái đầu cạo nham nhở, mưng mủ, những viên đạn gỉ sét, những cái xác rữa mục gói trong những bao tải nilon,… nhìn thấy cảnh ấy, ông vẫn thấy như có một viên đạn găm vào tim mình: “chiến tranh chấm dứt rồi mà nào dễ tin đâu”.

Sau chiến tranh, về Hà Nội, bút nghiên lại trở thành một cái nghiệp. Cái thời hậu chiến, nhà nào cũng có người thân là bộ đội, thanh niên xung phong, liệt sĩ, thương binh, dòng họ nào cũng có những tổn thất do bom đạn, thì ngòi bút của người nghệ sĩ lại càng thấm thía nỗi đau đằng sau niềm vinh quang chiến thắng.

Nguyễn Trọng Tạo trăn trở với những “con đường ngược chiều”. Nhưng niềm trăn trở của ông, có lẽ phải đến cái thời mở cửa, kinh tế phát triển mới càng trở nên bức bối.

Khoảng cách giàu nghèo ngày càng lớn khiến người ta có cảm giác như tiếp tục một cái thời để phân chia giai cấp, thượng lưu, đại gia, dân đen cho đến những người dưới đáy xã hội, những ước mơ tốt và những thực hành sai…

Mỗi nhà văn có một thế giới quan riêng khi tiếp cận cuộc sống. Phần ông lại chọn cho mình góc nhìn về những nghịch lý. Những cặp đối lập trong cuộc đời, những đối lập ngay trong chính mỗi người. Cơm ăn, áo mặc, sự giải phóng tư tưởng, những căn bệnh xã hội, tệ nạn,… luôn trái chiều.

Thậm chí, có giai đoạn, bức bối và bất lực, ông đã nghĩ đến cái chết. Ai ngờ, những bài thơ viết trong lúc muốn từ giã cõi đời cũng lại là một lần gây thị phi trước dư luận.

Về sau, ông lựa chọn cho mình một lối sống khác: Không màng bon chen tiếng xấu, tiếng tốt nữa. Người đời nhiều lúc tự đắp mặt nạ cho mình để với mỗi đối tượng lại có một kiểu ứng xử riêng.

Phần mình, ông thừa nhận không “đắp mặt nạ” trong sáng tác, nhưng lại thường “giả ngu” trong cuộc sống, không tranh luận để cố giành phần thắng cho mình. Và từ góc nhìn của người “giả ngu”, ông kín đáo quan sát và thu nhận những hiện thực thuộc về cuộc sống để làm chất liệu cho những tác phẩm của ông.

Có người thắc mắc, nhìn ông thì lúc nào cũng thấy đủng đỉnh rong chơi mà tác phẩm thì vẫn cứ ra đều đều, từ thơ, nhạc, cho đến hội họa. Thấy ông có mặt hết hội nghị này tới lễ ra mắt nọ, hết cuộc họp này lại đến đại hội kia…, tôi ngạc nhiên, ông cười: “Bởi vì khi mình làm thì họ có biết đâu”.

Mỗi khi rời đám đông, trở về với căn phòng của mình, ông gác lại những ồn ào để lọc lấy những câu chuyện, “tái sản xuất” từ “bình ắc-quy tâm hồn” để làm nên thành phẩm.

Giống như người ta nạp điện vào ắc-quy để chiếu sáng thì ông lại nạp chính những người, những việc bắt gặp mỗi ngày vào trang viết. Có những khi miệt mài trắng đêm, sáng ra ông vẫn ra đường, vẫn gặp gỡ bạn bè, điềm nhiên như không.

Theo ông, cái tự do của người sáng tạo là ở chính bản thân họ. Ông không an phận cũng không bùng nổ tháo cũi sổ lồng mà cứ nhẹ nhàng, ngấm dần và thấm thía.

Trong mỗi người phụ nữ đều có bóng dáng của người mẹ

Năm nay Nguyễn Trọng Tạo đã bước qua tuổi lục tuần, ông sống một mình trong căn nhà tập thể nho nhỏ ở Phương Mai. Chợ búa có thể con cháu, người quen lo hộ nhưng bếp núc thì nhiều khi cũng chỉ một mình lo liệu.

Ông cười: thì cũng những món ăn đó, có chăng chỉ kém đầu bếp ở một vài điểm. Chẳng nhẽ mình luộc rau thì lại tệ hơn sao? Nói thì nói vậy, cũng nhiều khi buồn, cơm một mình một mâm, trà một mình một ấm, nhiều lúc trong nhà quạnh tiếng người.

Ông không nói ra, thậm chí có phần tránh đi. Báo chí cũng đã đôi lần đề cập đến chuyện riêng tư của ông, nhưng giờ thì ông thích có những khoảng lặng dành cho mình để chiêm nghiệm. Cuộc đời có nhiều bất ngờ, cuộc sống của ông cũng vậy.

Hôn nhân không trọn vẹn, tình yêu không đủ vượt qua những khó khăn đến cuối đường cũng là một trong vô vàn những điều thường gặp trong cuộc đời.

Tuy vậy, khi hỏi ông về phụ nữ, và về thơ, ông vẫn hồn hậu trả lời. Mỗi một người phụ nữ đều là một nàng thơ. Đa phần người ta sáng tác thơ để chinh phục trái tim phụ nữ, người không sáng tác được thì chép thơ để tặng cũng coi là một cách ngưỡng vọng.

Nàng thơ của Nguyễn Trọng Tạo thì khác, có lẽ yêu thương thì nhiều hơn sở hữu. Mỗi một nàng thơ của ông đều mang ít nhiều dáng dấp của người mẹ. Ông thương và yêu họ.

Trong hình dung của ông, cuộc đời người phụ nữ quanh quẩn cũng chỉ được mấy chục năm tuổi trẻ thì lấy chồng, đẻ con đã phải đối diện với biết bao vất vả.

Đầu tắt mặt tối lo cho chồng, cho con, rồi thì lại đến cháu chắt. Thời gian không đứng đợi. Nhoằng cái đã hết tuổi xuân, ập đến tuổi già. Suy ra trọn cả cuộc đời họ cũng chỉ gói gọn trong hai chữ “gia đình”. Nghe ông nói, cảm nhận được đâu đó những hàm ý gửi gắm tới những người phụ nữ ông đã từng yêu.

Nghệ sĩ mấy ai không có tật. Người ta thường bảo: Tài đi liền với tật. Chuyện cũ nhắc lại trong làng văn, Nguyễn Trọng Tạo lại được suy tôn là người nhậu dai nhất làng văn Việt. Cũng có vài giai thoại thú vị về cái tật này của ông, nhưng đến khi nghe đích thân ông nói, tôi vẫn không khỏi ngạc nhiên.

Có lần nhậu xuyên từ ngày hôm trước sang ngày hôm sau, 25 giờ đồng hồ, bạn bè phải thay nhau hầu rượu ông. Nhìn phòng khách của ông, cũng dăm ba loại rượu Tây, Ta đủ loại. Nhưng tôi không chắc về việc ông uống nhiều. Người bợm rượu thường không kén rượu.

Còn ông thì khác, nhất là khi thấy ông để rượu lẫn giữa những sách vở, tranh ảnh – những thứ mà bản thân vô cùng trân trọng. Có lẽ, rượu cũng chỉ là một cách để ông nhấm nháp những dư vị cuộc đời với những cay đắng ngọt ngào cùng bè bạn mà không phải ai cũng hiểu được.

Có điều lạ là 15 năm trở lại Hà Nội sống và làm việc, ông vẫn ở nguyên trong một căn hộ tập thể cũ mà bè bạn đã góp tiền mua lại cho ông.

Theo ông kể thì suốt 40 năm ăn lương quân đội và lương dân sự, ông chưa hề được nhà nước phân phối cho một mét nhà ở nào, trong khi các bạn bè đồng nghiệp của ông đều được hưởng lộc nhà lộc đất. Nói vậy, nhưng rồi ông lại cười xòa: “Thì mình hưởng lộc bạn bè cũng thú chứ sao”.

Nghỉ hưu, không bị áp lực cơ quan nữa, ông có thời gian dành cho bản thân, con cháu, bạn bè và cho những sáng tác.

Ông vẫn giữ vẻ ngoài của một ông nhàn, ung dung đi dạo giữa đời để rồi hằng đêm như con tằm rút ruột nhả ra dòng tơ chữ trên những trang giấy trắng, với những nghịch lý ở đời, mà bản thân ông cũng là một nghịch lý không dễ lý giải.

Hà Nội, 4.2012

2 bình luận

  1. Trời ơi, sao bác Tạo đóng góp cho đất nước này nhiều thế, nào thơ nào nhạc, nào báo nào văn, lại còn vẽ cả cờ thơ cho các đồng chí lãnh đạo kéo lên trên cột cờ Văn Miếu vào Ngày Thơ cả chục năm nay mà sao vẫn không được đãi ngộ 1 m2 đất, nhà ở? Trong khi bọn phá hoại đất nước này chúng nó có cả hàng trăm hecta nhà, đất?…

    Đọc đoạn này tôi ứa nước mắt:

    “Có điều lạ là 15 năm trở lại Hà Nội sống và làm việc, ông vẫn ở nguyên trong một căn hộ tập thể cũ mà bè bạn đã góp tiền mua lại cho ông. Theo ông kể thì suốt 40 năm ăn lương quân đội và lương dân sự, ông chưa hề được nhà nước phân phối cho một mét nhà ở nào, trong khi các bạn bè đồng nghiệp của ông đều được hưởng lộc nhà lộc đất. Nói vậy, nhưng rồi ông lại cười xòa: “Thì mình hưởng lộc bạn bè cũng thú chứ sao”.

    Trời không có mắt.

  2. Kính anh Tạo, hỏi anh rằng: Gia quyến của anh hiện nay gồm những ai ? xin anh tâm sự thêm nhé !

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

%d người thích bài này: