• Chuyên mục

  • Các bài viết nổi bật

  • RSS Hội Ngộ Văn Chương

    • TEX 07.11.2018
      123
    • Phùng Gia Lộc và Nguyên Ngọc 08.09.2018
      ĐÕ NGỌC THỐNG Thế là đúng 30 năm tính từ khi bài kí “Cái đêm hôm ấy đêm gì” (1988) của Phùng Gia Lộc (PGL) xuất hiện trên tờ Văn nghệ. Ngày ấy nhà văn Nguyên Ngọc làm Tổng biên … Tiếp tục đọc →
    • Tâm sự vô lối của kẻ vô lối từ trường Viết văn Nguyễn Du 29.08.2018
      Vũ Gia Hà Tôi viết những dòng này gửi đến các bạn có ý muốn theo đuổi văn chương, báo chí. Những tâm sự này, tôi viết khi chuẩn bị ra trường vào hồi tháng 6 năm 2013, được cả … Tiếp tục đọc →
    • DƯƠNG TƯỜNG, BẢN NHÁP CHIỀU TƠ LIỄU 28.08.2018
      Nguyễn Đức Tùng Trong khi chúng ta quay đi, thế giới thay đổi. Những liên kết nhảy vọt trong thơ Dương Tường tạo ra các ảo ảnh. Đó là chuyển động nhanh từ một hình ảnh này đến hình ảnh … Tiếp tục đọc →
    • LỜI BẠT NHẠC SĨ NGUYỄN VIỆT ĐỨC 23.08.2018
      NGUYỄN TRỌNG TẠO Nói đến Nguyễn Việt Đức là nhớ đến một nhạc sĩ thời đương đại, thời của chúng tôi. Hồi những năm 80 thế kỷ trước, cái người bộ đội Phòng không – Không quân yêu văn nghệ … Tiếp tục đọc →
    • Ngâm Thơ Và Nghe Ngâm Thơ Việt Nam 21.08.2018
      THẠCH CẦM Ngâm Thơ Và Nghe Ngâm Thơ Việt Nam Phần I : Ngâm Thơ I.                   Xuất xứ từ “ngâm ” và những cụm từ liên quang “ngâm nga, ngâm vịnh, ngâm thơ “. 1.     Ngâm – 吟 là từ Hán Việt. Có nghĩa … Tiếp tục đọc →
    • TÍNH ĐẶC SẮC CỦA ÂM NHẠC TRUYỀN THỐNG HUẾ 21.08.2018
      NGUYỄN TRỌNG TẠO – VIỆT ĐỨC NTT – Hơn 26 năm trước, có một cuộc hội thảo về Di sản văn hóa phi vật thể vùng Huế do UNESCO tổ chức tại Huế. Nhận lời mời của bà Giám đốc UNESCO, … Tiếp tục đọc →
    • Trần Tiến âm nhạc là ngẫu hứng 19.08.2018
      HỒ VŨ KHÁNH LINH Âm nhạc là cuộc sống Âm nhạc xuất phát từ cuộc sống, để rồi quay về phục vụ cuộc sống. Âm nhạc từ buổi sơ khai là những âm thanh độc đáo mà giản dị bật … Tiếp tục đọc →
    • ĐÊM NHẠC NGUYỄN TRỌNG TẠO VỚI GIÁNG SON “CỎ VÀ MƯA” 14.08.2018
      NGUYỄN TRUNG HỢI Nhà thơ, nhạc sĩ đa tài, đa tình Nguyễn Trọng Tạo, người con của quê hương xứ Nghệ, có thể nói anh là một người rất hiếm của Việt Nam vừa nhà thơ, vừa là nhạc sĩ. … Tiếp tục đọc →
    • Nguyễn Trọng Tạo lại hát khúc sông quê 11.08.2018
      NGUYỄN THỤY KHA (Người Lao Động, 05/08/18 04:00 GMT+71) Một việc ngỡ không thể ở một người vừa bị đột quỵ đúng nửa năm trời lại trở thành có thể: Tạo lại khởi sự một đêm thơ nhạc của mình … Tiếp tục đọc →
  • RSS Blog Quê Choa

    • Quê Choa chí dị 25.04.2021
      1. Đài thôn thông báo: A lô a lô… chiều ngày 16 tháng 5 năm 1965 em Ngô Thị Lý học sinh lớp 10 đã thắt cổ tự tử. Em Lý chết vì mắc bệnh hoang tưởng, quá sợ bị người ta hiếp. Qua vụ việc này thôn yêu cầu các gia đình có con […]
    • Tiếng kèn trompet 25.04.2021
      “ Xin hát về bạn bè tôi Những người sống vì mọi người…” (Lời một khúc ca) Khi đó anh ngư­ớc lên, ngơ ngác tr­ước. Mênh mông cát trắng. Em chỉ đứng cách anh có một quãng, sau một mô cát cao, thế mà anh chẳng thấy. Anh đi. Rồi chạy. Nhìn bóng anh cuống quýt […]
    • Đường đời không lối rẽ 25.04.2021
      Hai mươi năm trước tôi làm ở tạp chí Cửa Việt, tờ văn nghệ địa phương thôi nhưng được cả nước biết tới, thích lắm, tự hào nữa. Trước tết khoảng hai tháng bao giờ tôi cũng mò ra Hà Nội, vừa moi bài vở vửa tận hưởng mùa lá rụng và nhấm nháp chút […]
    • Những giấc mơ phải gió 25.04.2021
      Có hơn chín ngàn đêm tôi mơ thấy nàng. Khi nàng chỉ thoáng qua trong giấc mơ phù phiếm nào đó, khi nàng là nhân vật chính trong giấc mơ thật ly kỳ hấp dẫn giật gân kiểu truyện trinh thám An Nam chẳng may tôi đọc được, hoặc một giấc mơ thật ai oán […]
    • Vọng trắng 25.04.2021
      Đêm suông buông lạnh người đâu Vu vơ hương đã nhạt màu tìm chi…? (Thơ Trần Anh Thái)             Năm m­ười sáu tuổi chị tôi đẹp nhất làng Đông. Đến năm chị tôi hai mươi sáu tuổi, làng Đông vẫn không ai đẹp hơn. Tuổi ấy ở quê tôi coi như­ đã ế chồng. Thế mà […]
    • Người đàn bà đau đớn 25.04.2021
      Chị khẽ hích vai tôi ra hiệu phải kiên trì bám trụ trong cuộc nhậu tơi bời kéo dài mười sáu tiếng đồng hồ chưa có dấu hiệu kết thúc, do chồng chị- người đàn ông tuyệt hảo, người đàn ông toàn năng, người đàn ông hết sảy… đứng ra tổ chức.             Ông […]
    • Đò ơi! 25.04.2021
      Ngư­ời lái đò cắm sào đẩy con thuyền tiến thêm chừng một sải nước rồi nhảy xuống, neo thuyền vào một gốc cây bần mọc chìa ra ngoài mé nước. Nắng chư­a tắt hẳn, hãy còn vài giọt bấu víu trên những ngọn cây bần. Phía bên kia sông, một dải nước sáng vàng lấp […]
    • Truyện tình thảm thiết toàn T 25.04.2021
      Trần Thị Thu Thủy tên thật Trần Thị Thỏ, trú tại thôn Tám, Trảng Tranh, Tỉnh Thừa Thiên. Thủa thiếu thời, trí tuệ thì thường thôi, tuy thế, tính Thủy thật thà, thủ thỉ thù thì, thỏn thà thỏn thẻn, thật thương! Tới tuổi trăng tròn, Thủy tròn trặn, tư­ơi tắn, trắng trẻo, tay tròn […] […]
    • Đợi đến mùa hoa phượng 25.04.2021
      Em không thể chờ anh Mùa hoa phượng còn xa Xa hơn một đời người Em không thể chờ anh (Thơ của một nhân vật trong truyện) Vẫn ông hiệu trưởng gõ cửa nhà chị vào lúc khuya khoắt thế này. Trên tay cầm xị rư­ợu sắn, ông chui qua tấm cửa liếp, đứng giữa […]
    • Bốn mươi chín cây cơm nguội 25.04.2021
      Chỉ bước khoảng vài mươi bước chân, từ cái cổng sắt gỉ của một người bạn gái, chị đã giật mình nhận ra sai lầm của mình. Tại sao lại ngang nhiên rảo bước trên d­ờng m­a vào lúc gà sắp gáy nh­ư thế này? – Chị đứng khựng lại, ngoái cổ về phía sau […]
  • Khách trực tuyến

NSND.NGUYỄN TRỌNG KHÔI QUA ĐỜI


BA TỈNH

NSND.NGUYỄN TRỌNG KHÔI - Tranh sơn dầu của Đinh Quang Tỉnh

Đúng 8 giờ sáng ngày 14.3.2012, NSND Trọng Khôi (Nguyễn Trọng Khôi) trút hơi thở cuối cùng tại bệnh viện Bạch Mai, HN. Ông sinh năm 1943 tại Hải Dương, tốt nghiệp Trường Đại học Nghệ thuật sân khấu tại Việt Nam năm 1963, từ năm 1964 – 1970 là diễn viên Nhà hát kịch Việt Nam. Từ năm 1970, ông được đề bạt làm Phó đoàn biểu diễn; Năm 1972 làm trưởng đoàn biểu diễn – Nhà hát Kịch Việt Nam. Năm 1989, ông được phong tặng danh hiệu NSƯT và giữ chức vụ Phó Giám đốc Nhà hát Kịch Việt Nam. Đến năm 2000, ông được phong tặng danh hiệu NSND và giữ chức vụ Giám đốc Nhà hát Kịch Việt Nam. Sau đó ông chuyển sang làm công tác hội, giữ chức vụ Chủ tịch Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam (2 khóa); Giám đốc Trung tâm ITI Việt Nam (thành viên Viện Sân khấu quốc tế). 

Nhắc đến những vai diễn tiêu biểu của NSND. Nguyễn Trọng Khôi, khán giả yêu sân khấu không thể quên hình ảnh Trương Ba trong vở Hồn Trương Ba, da hàng thịt; vai đạo diễn trong vở Đời nghệ sĩ… Ông đã đi biểu diễn giao lưu quốc tế ở các nước: Philippines, Nga, Mỹ và được trao tặng bằng khen “Nghệ sĩ xuất sắc nhất Liên hoan Sân khấu Quốc tế Moskba năm 1990”.

Không chỉ hoạt động tích cực ở lĩnh vực sân khấu, ông còn tạo được ấn tượng qua nhiều vai diễn trên màn ảnh và đóng góp nhiều vai diễn hay cho sự nghiệp điện ảnh nước nhà. Trong đó, một số vai diễn trong phim của ông gây chú ý: Thiếu tá Khanh trong Trừng Phạt, Trung tá Thi trong phim Huyền thoại về người mẹ, Bảy Tú phim Săn bắt cướp, Ba Đức trong Đứng trước biển, đặc biệt là Nghị Hách trong phim Giông Tố…

Ngoài ra, ông còn tham gia dàn dựng trên nhiều vở diễn cho các nhà hát và các đoàn nghệ thuật khác, đồng thời tham gia giảng dạy, đào tạo các diễn viên trẻ tại các Trường Cao đẳng, Đại học Sân khấu.

Tưởng nhớ NSND. Nguyễn Trọng Khôi, chúng tôi xin đăng lại Truyện ký “MIẾNG CƠM CHÁY CỦA NGUYỄN TRỌNG KHÔI” của Đinh Quang Tỉnh để chúng ta hiểu thêm về một nhân cách Nghệ sỹ, một người đã cống hiến trọn đời cho nghệ thuật sân khấu và điện ảnh Việt Nam đương đại.

NSND Trọng Khôi bên bức chân dung do Hs Ba Tỉnh vẽ tặng.

MIẾNG CƠM CHÁY CỦA NGUYỄN TRỌNG KHÔI

Nghệ sỹ Nguyễn Trọng Khôi sinh năm 1943 – Quê xã Kim Đồng, huyện Kim Thành, tỉnh Hải Dương. Anh được phong danh hiệu Nghệ sỹ Nhân Dân (NSND) năm 1993 với những vai diễn để đời: Việt trong vở “Đôi mắt”, Đialốp trong “Khúc thứ ba bi tráng”, Êrôstrat trong “Vụ án người đốt đền” và đặc biệt là vai anh hàng thịt trong vở “Hồn Trương Ba, da hàng thịt” do Nguyễn Đình Nghi đạo diễn…

NSND.Nguyễn Trọng Khôi sống hiền từ, đôn hậu nhuộm chút hoài cổ và tâm linh…Có thể nói anh là một nghệ sỹ “Công thành, Danh toại”. Nhưng đối với anh thỏa nguyện nhất có lẽ là việc vợ chồng anh cùng với họ tộc xây dựng được ngôi từ đường họ Nguyễn trên phần hương hỏa của tổ tiên để lại tại quê hương Kim Đồng, nơi “chôn rau cắt rốn” của anh. Nhà thờ tổ Nguyễn tọa lạc ở thế đất đẹp nhất làng. Trên 2 cột cổng lớn của Từ đường, đắp nổi đôi câu đối do cố giáo sư Trần Quốc Vượng soạn tặng; Tôi là người được anh Trọng Khôi mời thiết kế mẫu chữ Quốc ngữ kiểu “Triện” nổi cho đôi câu đối này. Cùng với những bức tranh chân dung tôi vẽ tặng anh là những kỷ niệm thân thiết của tình bạn giữa chúng tôi từ thuở cấp 3 cùng là học trò thầy Nguyễn Vinh Phúc – nhà Hà Nội Học uyên thâm.

Thời Pháp thuộc, họ Nguyễn ở Kim Đồng nhiều gia đình rất giầu sang. Có người bỏ cả một bao tải tiền để xây Sân vận động Hàng Đẫy tại Hà Nội. Trong khi đó, ông nội của Trọng Khôi tuy là Trưởng họ, nhưng gia cảnh lại bần hàn. Cha Trọng Khôi chỉ là một công chức nhỏ, nhà đông miệng ăn, nên mới 15 tuổi Khôi đã phải làm những công việc nặng nhọc để kiếm sống và phụ giúp gia đình.

Con đường đưa Trọng Khôi trở thành nghệ sĩ kịch bắt đầu từ thời anh học tiểu học. Ông giáo dạy Khôi rất thích dàn dựng những vở diễn để minh họa cho bài giảng, nên mới 7 tuổi Khôi đã được thầy chọn đóng nhiều vai. Lớn lên, như có duyên với sân khấu, anh tham gia vào các đội kịch của trường, của khu phố… Rồi như một lẽ tự nhiên, học hết cấp 3 anh thi vào trường Sân khấu, sau đó được cử đi học ở Liên Xô. Nhưng chuyến du học bị hoãn, Trọng Khôi trở lại tiếp tục học trong nước.

Điều không may lại là một cơ hội hiếm có và cũng là vinh dự và hạnh phúc đối với Nguyễn Trọng Khôi. Ở trong nước, anh được học nghề sân khấu bởi những người thày nổi tiếng trong ngành như: Đình Quang, Dương Ngọc Đức…mà đặc biệt là sự truyền dạy “Đúp” của hai cha con đạo diễn “khổng lồ” Thế Lữ và Nguyễn Đình Nghi, họ đã đóng đinh Kim cương vào hai vị trí sáng giá nhất của nghề đạo diễn sân khấu kịch ở Việt Nam thế kỷ XX.

Tốt nghiệp trường Sân khấu, Trọng Khôi được về nhà hát Trung ương. Anh như cá trong sông lạch được về đại dương, mặc sức tung hoành với những vai diễn đầy ấn tượng.

Nhưng, tuổi trẻ của Trọng Khôi tắm mình trên sàn diễn bỗng vụt tắt. Một tin như sét đánh: Diễn viên Trọng Khôi bị kỷ luật vì “Yêu đương bất chính”? – Ngày ấy, cho dù anh là nghệ sỹ, hay diễn viên đi nữa, chỉ cần bốn mắt đắm đuối nhìn nhau, hay “cầm tay thân ái” một phụ nữ trong cơ quan mà chuyện thêu dệt đến tai Tổ chức sẽ thành tội “hủ hóa” không chừng… Chẳng biết vụ việc mô tê – ất giáp thế nào? Anh em trong Đoàn chỉ được nghe phổ biến Trọng Khôi bị kỷ luật không cho biểu diễn nữa – phải xuống bếp tập thể nắm than, bổ củi, nhóm lò… Nghe nói, vì Khôi có tài nên cấp trên nương tay, nếu không đã phải ra khỏi Đoàn rồi. Trai tân vấp vào vợ xếp thật oan nghiệt?

Chiều thứ bảy, khu tập thể nhà hát Lớn vắng teo. Trọng Khôi vừa nhào than ủ lò cho qua ngày chủ nhật. Trưa nay, anh vô ý để quá lửa nên chảo cơm bị cháy “xém”, cạo rửa chảo phồng cả tay mới sạch. Mệt mỏi, chán chường, toàn thân ê ẩm. Khôi ngồi phệt xuống bậc thềm sau nhà hát, lưng tựa vào tường. Bỗng một bóng người đang vật vờ, xộc xệch tiến về phía anh. Khôi nhận ra Trần Bình. Anh buồn bã hỏi: “Thứ Bảy không về nhà mà còn vật vờ như ma đói thế thằng em dại?”. Trần Bình nói như nghẹn trong cổ họng: “Nhà đâu mà về Đại ca ơi? Người đói chứ đâu phải ma!”.

Trần Bình như tấm màn cánh gà nhầu nhĩ rớt xuống người Trọng Khôi. Nghe Bình tâm sự, Khôi bàng hoàng xót thương người bạn trẻ. 14 tuổi, Bình mồ côi cả cha lẫn mẹ. Nhảy tàu ra Hà Nội, anh bắt đầu cuộc sống tự lập. Tự bươn chải, vừa làm vừa học, Trần Bình tốt nghiệp Khoa múa rồi may mắn được điều về đoàn Ca múa Trung Ương. Ở đây, anh sợ nhất 2 ngày thứ Bảy và Chủ nhật. Ngày nghỉ ai về nhà nấy. Bếp nghỉ thì cái dạ dày của Trần Bình cũng nghỉ theo. Đã nhiều lần anh bị đói lả, ngã gục xuống sàn tập mà không ai hay.

Trọng Khôi bật dậy, chạy thốc xuống bếp. Lát sau, anh đem cho Bình một miếng cơm cháy nửa đen, nửa vàng to ngang cái quạt nan. Bình mừng như bắt được vàng.

Ăn hết miếng cháy và tu thêm một thôi nước máy nữa – Trần Bình được một đêm no nê, yên giấc. Sau này, khi đã thành danh, Trần Bình dự nhiều bữa tiệc Âu. Á sang trọng với hàng trăm món ăn cao cấp, cũng chưa khi nào anh có lại được cái cảm giác ngon miệng đến như thế.

Thú vị nhất là mỗi khi Trọng Khôi mượn được khẩu súng hơi của một người bạn đi Liên Xô về, anh lại rủ Trần Bình đi săn chuột. Tầng hầm của Nhà hát Lớn ngày ấy là nơi cư ngụ của các loài chuột. Có con to gần bằng con thỏ. Đạn hiếm nên ngắm con mồi nào phải thật đích đáng. Khi thu được “chiến lợi phẩm” Khôi và Bình lại hì hụi làm lông, mổ thịt, ướp muối, ướp hành. Thịt chuột nướng thơm lừng. Khôi nhâm nhi với ly rượu quốc lủi, miệng phì phèo điếu thuốc lá cuốn. Còn Trần Bình thì khéo léo kẹp miếng thịt chuột nướng với cơm cháy rồi thưởng thức như thể ăn nem rán, chả giò vậy.

Trọng Khôi được trở về Đoàn lại được đằm mình với những vai diễn mới. Thời gian trôi nhanh, làm ta có cảm giác lãng quên những kỷ niệm buồn. Duy câu chuyện oan tình năm ấy, Trọng Khôi như “chim dính ná”, nên số anh chỉ có “một sào – một mủng” suốt đời.

Có câu: “Một miếng khi đói bằng một gói khi no”, cũng chẳng thể cho rằng miếng cơm cháy năm xưa mà Trọng Khôi bù trì cho Trần Bình sẽ là tất cả. Nhưng nếu không có những vỉ cháy năm ấy chắc gì đã có những bước nhảy kỳ diệu của Trần Bình một solist múa số một của Nhà hát nước nhà. Và câu chuyện tình của Trần Bình với Người đẹp Ái Vân – Một mỹ nhân đẹp nhất thời ấy đã ngả vào lòng anh rồi nên vợ nên chồng… Không thể đem ra cân đong, đo đếm được.

Nhớ chuyện xưa: Hàn Tín được Hán Cao Tổ phong tước vị “Nguyên Nhung Bình Sở”- oai phong hiển hách, tiền hô hậu hét, ngang dọc giang sơn… Nhưng, Hài Tín vẫn không quên ơn bà Phiếu Mẫu đã từng cho ông những bát cơm rau thuở hàn vi. Nghìn vàng của Hàn Tín, đâu sánh được với bát cơm Phiếu Mẫu.

Câu chuyện miêng cơm cháy của Trọng Khôi đã như một giai thoại.

Năm 2007, Đạo diễn, chỉ đạo nghệ thuật Trần Bình được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu cao quý: Nghệ sĩ nhân dân, là danh hiệu cao quý nhất mà Nhà nước trao tặng cho những người hoạt động biểu diễn nghệ thuật, trung thành với Tổ quốc, với chủ nghĩa xã hội, có tài năng xuất sắc, có cống hiến nhiều cho sự nghiệp cách mạng Việt Nam, có phẩm chất đạo đức và tài năng nghệ thuật, có tinh thần phục vụ nhân dân, được đồng nghiệp và nhân dân mến mộ. Đó chính là “ngàn vàng” mà NSND.Trần Bình trả ơn cho đời.

NSND.NGUYỄN TRỌNG KHÔI
Ký họa của Đinh Quang Tỉnh

Với NSND.Trọng Khôi có một ước mong chưa thực hiện được. Dự án biểu diễn xuyên Việt gồm các trích đoạn, những vai diễn xuất sắc của Trọng Khôi. Đề cương và kịch bản do nhà thơ Phạm Tiến Duật (em rể NSND.Trọng Khôi) viết và trực tiếp dẫn chương trình. Công việc đang trong giai đoạn chuẩn bị thì nhà thơ Phạm Tiến Duật lâm trọng bệnh và qua đời. Sau đó, sức khỏe của Trọng Khôi cũng không cho phép anh thực hiện 1 chương trình biểu diễn lớn, trên suốt chiều dài đất nước hơn 2000 cây số. Tuy vậy, NSND Nguyễn Trọng Khôi vẫn hoàn toàn có quyền tự hào về cuộc đời và sự nghiệp sáng tạo nghệ thuật thành công của một Nghệ sỹ Kịch chuyên nghiệp.

Đinh Quang Tỉnh

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

%d người thích bài này: