ĐÔI ĐIỀU CHUNG QUANH QUAN NIỆM VỀ “SÂN KHẤU TÂM LINH”


logoviet(Tham luận tại hội thảo “văn học và văn hóa tâm linh” Do Viện Văn học và Khoa Văn học-Ngôn ngữ, Đại học KHXH-NV Tp. HCM., tổ chức tại Hà Nội, 07/03/2014)

LẠI NGUYÊN ÂN

Chừng vài chục năm trở lại đây trong giới hoạt động và nghiên cứu văn hóa nghệ thuật thường nghe nhắc đến các thuật ngữ “tâm linh”, và đôi khi, “sân khấu tâm linh”. Continue reading

PHÓNG TÁC HAY BÓP MÉO THẾ GIỚI NGHỆ THUẬT VŨ TRỌNG PHỤNG?


LẠI NGUYÊN ÂN 

Nhà văn Vũ Trọng Phụng

Nhà văn Vũ Trọng Phụng

Série phim truyền hình “Trò đời” công chiếu trên VTV1 cuối năm 2013, dựa trên cốt truyện phóng tác từ ba tác phẩm “Số đỏ”, “Kỹ nghệ lấy Tây”, “Cơm thầy cơm cô” của nhà văn Vũ Trọng Phụng (1912-1939), về một mặt nào đó, nhắc cho người ta nhớ tới dòng phim truyện chuyển thể từ các tác phẩm văn học tiền chiến danh tiếng, như “Chị Dậu” của đạo diễn Phạm Văn Khoa (1980, chuyển thể tiểu thuyết “Tắt đèn” của Ngô Tất Tố, 1894-1954), “Làng Vũ Đại ngày ấy” cũng của Phạm Văn Khoa (1983, phóng tác từ 3 tác phẩm “Sống mòn”, “Chí Phèo”, “Lão Hạc” của Nam Cao, 1917-1951), “Đêm hội Long Trì” của đạo diễn Hải Ninh (1989, Continue reading

MỘT VÀI Ý KIẾN VỀ VIỆC BIÊN SOẠN BÁCH KHOA THƯ VĂN HỌC


Lại Nguyên Ân

Lại Nguyên Ân

LẠI NGUYÊN ÂN

Tham luận tại Hội thảo về việc biên soạn Bách Khoa Thư Văn Học, do Viện từ điển học và bách khoa thư (Viện HL KHXH VN) tổ chức, Hà Nội, 24/12/2013

1/ Từ khuôn khổ đến sự xác định một số đặc tính của sách bách khoa này

− Được biết, Bách khoa thư Văn học được trù định biên soạn lần này nằm trong trên 30 tập Bách khoa thư bằng chữ Việt đang được dự kiến biên soạn đồng thời. Continue reading

XUNG QUANH CÂU CHUYỆN TÁC PHẨM ĐỈNH CAO


Nhà nghiên cứu Lại Nguyên Ân

Nhà nghiên cứu Lại Nguyên Ân

LẠI NGUYÊN ÂN trả lời phóng viên báo Đại Đoàn Kết (bản gốc do LNA gửi NTT)

13h06 ngày 28/11/2013, phóng viên NGUYỄN THANH BÌNH của báo ĐẠI ĐOÀN KẾT gửi qua thư điện tử các câu hỏi phỏng vấn xung quanh vấn đề làm gì để có những tác phẩm đỉnh cao. 18h07 cùng ngày, tôi gửi lại phóng viên bài trả lời. Toàn bài như sau.

A/ Các câu hỏi 1&2:  Continue reading

DỊ BẢN TỪ “ĐAU THƯƠNG” ĐẾN “NGỦ VỚI TRĂNG” CỦA HÀN MẶC TỬ


HanMacTu1NTT: Hàn Mặc Tử quá nổi tiếng nên thơ của ông được sao chép và truyền tụng rộng rãi. Các dị bản thơ ông qua nhiều lần xuất bản, có khi do chính ông sửa chữa, có khi do những người yêu thơ ông chép nhầm (hoặc sửa chữa theo ý mình), hoặc do bản in nhầm… Nhà nghiên cứu Lại Nguyên Ân vừa phát hiện bản in đầu tiên bài “Ngủ với trăng” chính là bài “Đau thương” in trên báo Cười, Huế, s. 1 (1 er Octobre 1937), có những câu chữ khác nhau, và gửi tới NTT. Tuy nhiên, sự sửa chữa bài thơ đó ngay từ đầu đã được trích dẫn trong cuốn “Hàn Mặc Tử – Thân thế và thi văn” của Trần Thanh Mại (1941) chứ không phải “xuất xứ từ tập Thơ của Hàn Mặc Tử, xuất bản năm 1942″. Bài “Ngủ với trăng” nếu tìm trên mạng sẽ thấy rất nhiều bản chép sai so với bản gốc lẫn các bản đã in giấy đã được sửa chữa… Xin giới thiệu cùng bạn bài viết của Lại Nguyên Ân và một số dị bản “Ngủ với trăng”.  Continue reading

MỘT BÀI BÁO CŨ NÓI VỀ VĂN HỌC CHIÊM THÀNH


chamTrong khi đang đọc lại tuần báo Nhật Tân, tôi thấy một bài báo nói về văn học Chiêm Thành của tác giả Phạm Ngọc Thọ (? – ?), xin giới thiệu với bạn đọc và bạn văn có quan tâm.

Về tờ Nhật Tân, tờ báo ra ngày thứ tư hàng tuần, số 1 ra ngày 2/8/1933, số cuối cùng ra ngày 20/2/1935 (theo Nguyễn Thành: Từ điển thư tịch báo chí Việt Nam, Nxb. VHTT, H., 2000). Bộ sưu tập Nhật Tân hiện còn tại Thư viện Quốc gia, Hà Nội, chỉ có đến số 76 (23/1/1935); mỗi số 12 trang khổ A2, sau rút xuống 8 trang; tòa soạn: 15 Hàng Da, Hà Nội; chủ nhiệm: Đỗ Văn; quản lý: Phùng Tất Đắc. Tuy có đăng tin tức và bình luận các đề tài thời sự chính trị, song đây chủ yếu là tờ báo xã hội, văn hóa; Continue reading

NHÀ DUY TÂN QUA TRANG BÁO


Nhân sự kiện thành phố Đà Nẵng đặt tên đường Phan Khôi:

Phan Khôi

Phan Khôi

 MI LY thực hiện

Nếu gọi cho đúng, Phan Khôi là một nhà báo, nhà tư tưởng, nhà văn viết nghị luận, hơn là một nhà thơ-tác giả bài Tình già khởi đầu phong trào Thơ Mới thế kỷ 20. Viết báo là công việc ông chọn làm cả đời để đấu tranh cho sự tiến bộ của dân tộc.

Nhân sự kiện thành phố Đà Nẵng đặt tên Phan Khôi cho một tuyến đường mới mở (cùng với một số học giả khác như Hoàng Châu Ký, Thu Bồn, Tế Hanh, Nguyễn Văn Xuân), phóng viên có cuộc trò chuyện với nhà nghiên cứu Lại Nguyên Ân – người nghiên cứu Continue reading

DẤU VẾT VŨ BẰNG TRÊN HAI TỜ BÁO “TRUNG VIỆT TÂN VĂN” (HÀ NỘI, 1946) VÀ “LỬA SỐNG” (HẢI PHÒNG, 1954-55)


LẠI NGUYÊN ÂN

VuBang
Từ năm 2000 tới nay, trong khoảng gần 15 năm các tác phẩm của nhà văn nhà báo Vũ Bằng (1913-1984) được phép trở lại “sống” với công chúng và giới văn nghệ chúng ta Continue reading

MỘT BÀI HỌC TỪ PHẠM QUỲNH


LẠI NGUYÊN ÂN

Phạm Quỳnh (1892-1945) là một trong những nhà hoạt động văn hóa có ảnh hưởng nhất trong những năm 1920-1945 ở Việt Nam. Cái chết tức tưởi của ông, sự đánh giá miệt thị và bất công đối với sự nghiệp và di sản tinh thần của ông từ phía dư luận chính thống ở VNDCCH (1945-76) và CHXHCNVN (từ 1976) tuy cho đến nay vẫn chưa được tháo gỡ hoàn toàn, nhưng ít nhiều đã được nêu ra ở dư luận của các giới trí thức Việt Nam trong và ngoài nước.

Thiết nghĩ, tiểu sử và sự nghiệp Phạm Quỳnh, giá trị và ý nghĩa của di sản Phạm Quỳnh sẽ còn được tiếp tục làm sáng rõ hơn trong sự tiếp cận của các giới nghiên cứu sử học, văn hóa, văn nghệ hiện tại và tương lai.  Continue reading

NHÂN NGÀY THƠ VIỆT NAM, NHỚ LẠI MỘT BẢN THẢO BỊ MẤT


LẠI NGUYÊN ÂN

Trong những thông báo về việc tổ chức Ngày Thơ Việt Nam năm nay, 2013, thấy có nói trong ngày này cũng sẽ kỷ niệm 70 năm Hội Văn hóa cứu quốc Việt Nam (1943-48). Nhân đây tôi nhớ một chuyện cũ.

Ấy là chuyện một bản thảo sách bị mất, mà lại là sách về hoạt động của Hội Văn hóa cứu quốc VN.

Chả là sau khi tôi và anh Hữu Nhuận công bố “Sưu tập trọn bộ TIÊN PHONG 1945-46, tạp chí của Hội Văn hóa cứu quốc Việt Nam” (sách in 2 tập, Nxb. Hội Nhà Văn, 1996), thì có một người tìm đến Nhà xuất bản Hội Nhà Văn. Đó là ông Nguyễn Thành, nhà nghiên cứu lịch sử báo chí cách mạng. Giám đốc NXB HNV là Nguyễn Phan Hách gọi tôi Continue reading

VĂN HỌC VÀ LỊCH SỬ


LẠI NGUYÊN ÂN

Những liên hệ và quan hệ nhiều mặt giữa văn học và lịch sử thường được những người biên soạn từ điển thuật ngữ văn học mô tả trong những mục từ như “Văn xuôi lịch sử” (tức dạng trứ thuật lịch sử được viết gần với hình thức các thể ký của sáng tác văn học), “tiểu thuyết lịch sử” hoặc “các thể loại văn học lịch sử” (bao gồm cả tiểu thuyết, truyện, trường ca, kịch có đề tài lịch sử), “chủ nghĩa lịch sử” (một đặc điểm tư duy nghệ thuật trong sáng tác về đề tài lịch sử).  Continue reading

ĐÔI ĐIỀU NHỚ LẠI VỀ VIỆC BIÊN TẬP SÁCH Ở NHÀ XUẤT BẢN HỘI NHÀ VĂN


LẠI  NGUYÊN  ÂN

Nhà nghiên cứu Lại Nguyên Ân

Nhà nghiên cứu Lại Nguyên Ân

Kể từ khi tốt nghiệp đại học (tháng 6/ 1968), sau gần chục năm lận đận làm việc ở tỉnh ngoài, từ mùa thu 1977 tôi mới trở lại làm việc ở Hà Nội. Nơi công tác mới của tôi là nhà xuất bản Tác Phẩm Mới (từ 1990 đổi là Nhà xuất bản Hội nhà văn); tôi làm việc liên tục tại đây cho đến tận lúc về nghỉ hưu (tháng 12/2007).

Đúng 7 giờ sáng ngày 1/9/1977, tôi bước vào ngày làm việc đầu tiên tại căn phòng giữa ở tầng 2 nhà số 65 Nguyễn Du, khi ấy là trụ sở Hội nhà văn Việt Nam. Trong tòa nhà vốn là biệt thự tương đối nhỏ ấy, lãnh đạo Hội dành cho nhà xuất bản sử dụng 1 phòng tầng 1 và 2 phòng tầng 2; Continue reading

NHÀ VĂN VŨ TRỌNG PHỤNG DƯỚI BÚT DANH NGỌA TRIỀU


LẠI NGUYÊN ÂN

Nhà văn Vũ Trọng Phụng

Nhà văn Vũ Trọng Phụng

Những năm trước đây, qua một vài hồi ký hồi ức về đời sống văn chương báo chí trước năm 1945, được gọi là thời “tiền chiến”, người ta có thể nghe thoáng nói đến bút danh Ngọa Triều mà Vũ Trọng Phụng có lúc đã dùng. Điều đó nghe qua có thể tin hoặc nghi ngờ. Nhưng khi tìm đến bài vở đăng dưới bút danh đó, cụ thể là trên tờ Hà Nội Báo, 1936-37, mọi ngờ vực sẽ hầu như không còn.

Trong năm 1936, Vũ Trọng Phụng có quá nhiều thứ để kể: 2 tiểu thuyết Giông tố Số đỏ đăng trên Hà Nội Báo, tiểu thuyết Làm đĩ đăng một phần trên tuần báo Sông Hương (Huế), tiểu thuyết Vỡ đê đăng báo Tương lai, bản dịch vở kịch Giết mẹ của Victor Hugo in thành sách riêng Continue reading

CÂU CHUYỆN ĐI TÌM LẠI BẢN IN ĐẦU CỦA TẬP THƠ “GÁI QUÊ”


NHÂN KỶ NIM 100 NĂM SINH HÀN MC TỬ (22/9/1912 – 11/11/1940)

LẠI NGUYÊN ÂN

Có một việc liên quan đến số phận tập thơ Gái Quê của Hàn Mặc Tử, ấy là cho đến nay hầu như vẫn chưa tìm lại được bản in lần đầu của tác phẩm này.

Đương nhiên, không ai nghi ngờ tập sách ấy đã từng được in ra, và không ít bạn đọc, không ít nhà văn nhà thơ, nhà nghiên cứu, nhà giáo, ở Hà Nội, ở Huế, ở Sài Gòn, v.v… vào những năm 1940, 1950, 1960, 1970, 1980, … đã từng nhìn thấy, thậm chí từng sở hữu tập sách mỏng đó. Continue reading

DẤU ẤN HÀN MẶC TỬ


LẠI NGUYÊN ÂN

Hàn Mặc Tử

Hàn Mặc Tử

Cách nay vừa đúng 100 năm, vào ngày 22 tháng 9 năm 1912, một gia đình viên chức đang tại nhiệm ở vùng bờ biển Quảng Bình được hưởng niềm vui chào đón sự ra đời một đứa con thứ, sẽ được đặt tên là Nguyễn Trọng Trí.

Nguyễn Trọng Trí sống trên cõi đời này vẻn vẹn 28 năm, tham gia hoạt động văn học khoảng trên 10 năm, nhưng đã khắc tạc dấu ấn riêng hồ như vĩnh viễn không phai nhạt được của mình vào nền thi ca tiếng Việt, nền văn học Việt Nam, dưới một bút danh anh tự đặt cho mình: HÀN MẶC TỬ. Continue reading

Theo dõi

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 4 276 other followers