• Chuyên mục

  • Các bài viết nổi bật

  • RSS Hội Ngộ Văn Chương

    • KHÔNG BIẾT NGÀY MAI ANH THÍCH MÂY HAY GIÓ… 25.04.2014
      U ám thích mây lành nắng nôi anh thích gió nấu ăn không hát, hát không nấu ăn anh thích vừa nấu ăn vừa hát thì thầm anh thích em không đảng nếu phải chọn đảng phái không đảng phái anh thích em điên điên thân xác và tâm hồn cuối cùng là đẹp anh […]
    • VIÊN TRẠI TRƯỞNG VÀ NGƯỜI TÙ CẢI TẠO 20.04.2014
      ĐỖ XUÂN TÊ Chuyện tù cải tạo tưởng như mới đây, nay nhìn lại đã hơn ba mươi năm. Mùa hè năm ấy (76), chúng tôi là số sĩ quan cấp tá được ‘tuyển chọn’ đem ra Bắc chuyến đầu tiên. Lênh đênh trên chuyến tàu Sông Hương ăn ngủ tiêu tiểu tại chỗ dưới […]
    • THƯ GIÃN: ẢNH NUDE CỦA HUYỀN THOẠI SẮC ĐẸP MARILYN MORONE 18.04.2014
      SƯU TẦM: Cùng ngắm những hình ảnh nude để đời của huyền thoại sắc đẹp Hollywood, Marilyn Monroe:     Một trong những tấm ảnh nude của Marilyn Monroe sẽ được phát hành Đây là bức ảnh nude cuối cùng Monroe chụp trước khi qua đời năm 1962   Bức ảnh được chụp vào lúc […]
    • ĐÔNG TÂY: TUẦN LỄ SÁCH VÀ VĂN HOÁ ĐỌC 17.04.2014
      CHƯƠNG TRÌNH TẠI TRUNG TÂM VĂN HOÁ NGÔN NGỮ ĐÔNG TÂY: (18/4 – 26/4/2014) Hưởng ứng Quyết định số 284/QĐ-TTg do Thủ tướng Chính phủ kí ban hành lấy ngày 21/4 hàng năm làm “Ngày Sách Việt Nam”, Trung tâm Văn hóa Ngôn ngữ Đông Tây cùng với một số đơn vị, cá nhân sẽ phối […]
    • NGUYỄN HOA VÀ THƠ 14.04.2014
      NGUYỄN TRỌNG TẠO Có ý kiến chê thơ Nguyễn Hoa khô khan, nhưng cũng chỉ là nói với nhau chỗ này hay chỗ khác chứ không thấy ai viết ra điều đó cả, nó chỉ giống những câu chuyện trà dư tửu hậu cảm tính thường nhật. Ngược lại, có khá nhiều bài viết về […]
    • DỊCH GIẢ LÊ BÁ THỰ RA MẮT TIỂU THUYẾT “HY VỌNG” 14.04.2014
      THANH TRÀ Tác giả: Katarzyna Michalak (Ba Lan) Người dịch: Lê Bá Thự Nhà xuất bản Hội Nhà Văn và Trung tâm Văn hóa Ngôn ngữ Đông Tây ấn hành, quý II năm 2014      Lila Borowa, cô gái Ba Lan, mồ côi mẹ, bố nhà nông, nghiện rượu; Aleksei Dragonow, người Nga, mồ côi […]
    • LỜI TỰA “TRỊNH THANH SƠN TOÀN TẬP” 27.10.2013
      VŨ DUY THÔNG Bây giờ, xương thịt người ấy đã chìm khuất dưới ba thước đất, hồn vía người ấy đã cô đơn đâu đó cùng bạt ngàn trăng sao nhưng tinh huyết người ấy còn đây, những câu thơ, lời văn gan ruột một đời. Chỉ bằng những gì đã có trong tuyển tập […]
    • TỈNH ĐÔNG NGÀY TÔI VỀ 27.10.2013
      LÊ TUẤN LỘC MƯA TRONG VƯỜN TỰ LỰC VĂN ĐOÀN Mưa như là xưa lắm Vườn Thu càng buồn hơn Ta lặng lẽ trong vườn xưa mưa gõ Buồn tênh, người cũ đã xa rồi Đừng lăn tăn về vườn Thu mưa Mưa như là tiền định Mưa như là số phận Mưa lây rây […]
    • THƠ TRÁC MỘC: TÍM ĐỒNG HOANG GIÓ 27.10.2013
      NGUYỄN TRỌNG TẠO: Trác Mộc tên thật là Võ Thị Như Hải, sinh năm 1980 tại Đà Nẵng, nguyên quán Thừa Thiên Huế. Bút danh Trác Mộc xuất phát từ mệnh “Thạch Lựu Mộc” (cây lựu mọc trên đá) của tuổi Canh Thân kết hợp với chữ Trác là sự kiên nhẫn vượt lên để […]
    • DỌC MIỀN TRUNG (2) 26.10.2013
      ĐÀO THẮNG II. Kéo pháo lên đồi Trúc Lâm Chúng tôi đứng chân tại Hải Lĩnh, Tĩnh Gia để chuẩn bị chiếm lĩnh trận địa trên đồi Trúc Lâm. Các khẩu đội phải làm công sự tương đối chắc chắn, sẵn sàng chiến đấu. Đại đội phó Dương giao cho tổ trinh sát tấm bản đồ […]
  • RSS Blog Quê Choa

    • Chuyện nhỏ tháng tư 25.04.2014
      Dạ NgânTheo Văn Việt  Văn Việt:Lại sắp  đến một ngày tháng 4 mà dưới lớp hào quang một phía của nó, ta vẫn còn nghe tiếng thổn thức trái tim bao nhiêu người mẹ Việt. Đau đớn thay, gần 40 năm trôi qua, câu chuyện nhỏ mà nhà văn Dạ Ngân kể dưới đây vẫn còn là “vấn đề của hôm nay”. 40 năm sau, người “thắng”, kẻ “thua”, người sống, kẻ chết, cả hai đều là con mẹ, […]
    • Chính quyền cưỡng chế, dân Dương Nội khóc than. 25.04.2014
      Mạc LâmTheo RFA  Sáng hôm nay ngày 25 tháng 4 năm 2014 sự cố thủ của người dân Dương Nội trên cánh đồng củ họ đã bị lực lượng chính phủ dẹp tan.Ảnh bên: Ảnh chụp hôm 31 tháng 1, 2013: dân Dương Nội lập bàn thờ và dàn hỏa tự thiêu để chống công an cưỡng chế.Những gia đình cuối cùng của Dương Nội mặc dù kiên trì chống lại việc cưỡng chế khu đất họ đang canh tá […]
    • “Tuyên truyền” và dịch sởi 25.04.2014
      Gs Nguyễn Văn TuấnTheo FB Nguyen Tuan Gs Nguyễn Văn TuấnBáo Đời sống và Pháp luật cho biết hôm qua, ngài thủ tướng đã phê bình lãnh đạo Bộ Y tế về việc kiểm soát và quản lí dịch sởi. Ông nói “Nếu thời gian qua chúng ta làm tốt công tác tuyên truyền thì dịch sởi đâu lớn thế này, và cũng đâu xảy ra mất mát lớn đến thế”. Tôi ngán nhất là hai chữ “tuyên truyền”. […]
    • Bất ngờ xuất hiện tình tiết có lợi cho Dương Chí Dũng 25.04.2014
      Tâm lụaTheo Tuổi trẻ Đó là bản tuyên thệ của ông Goh Hoon Seow, giám đốc điều hành Công ty Addpower Pte Ltd, đại diện công ty trong vụ mua bán ụ nổi 83M. Theo LS Trần Đình Triển, đây là tình tiết có lợi cho Dương Chí Dũng.Trong phiên tòa ngày 22-4, luật sư Trần Đình Triển cho biết ông đã sang tận Singapore để thu thập chứng cứ này.Hồ sơ vụ án, bản án sơ thẩm […]
    • Văn hóa từ chức 25.04.2014
      Nguyễn Hưng QuốcTheo VOA Từ hai năm nay, dư luận dân chúng tại Việt Nam, đặc biệt trên các mạng truyền thông xã hội, chú ý một cách đặc biệt vào Bộ trưởng Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến. Nhiều người công khai lên tiếng kêu gọi bà từ chức với hai lý do chính: Một, sự bất lực của bà trước những sự thất bại nghiêm trọng của Bộ (ví dụ, việc ngăn chận tham nhũng trong […]
    • Một số lý do tư pháp Việt Nam cần thay đổi 25.04.2014
      Hà Huy SơnTheo BVN  Ở một nền dân chủ, pháp luật được thượng tôn. Ở Việt Nam, pháp luật là sự thể chế hóa cương lĩnh của Đảng cộng sản.1. Từ chối đơn khởi kiệnTrong thực tế tại tòa án các cấp, người khởi kiện các vụ án dân sự, vụ án hành chính nếu vì một lý do chủ quan nào đó thẩm phán có thể viện ra đủ mọi lý do để trả lại đơn khởi kiện. Người khởi kiện khô […]
    • Chuyến đi dữ ít lành nhiều? 25.04.2014
       Việt LongTheo RFA Đích thân cam kếtChiếc Air Forces One hạ cánh tại Tokyo tối thứ tư, đưa Tổng thống Hoa Kỳ Barack Obama đến thủ đô nước Nhật, khởi đầu chuyến công du 7 ngày tại 4 nước Á châu.Buổi tối thứ tư, hai nhà lãnh đạo Nhật-Mỹ dùng bữa tối tại nhà hàng sushi nhỏ bé 24 chỗ ngồi Sukiyabashi Jiro, nhưng nổi tiếng là ngon nhất ở Nhật, và nổi tiếng hơn th […]
    • Dương Chí Dũng và những triệu đôla 24.04.2014
      Nguyễn HùngTheo BBC   Ông Dương Chí Dũng khai đưa hối lộ 1,5 triệu đô laTrong những ngày xét xử phúc thẩm ông Dương Chí Dũng và 'đồng phạm', người ta không thấy tin tức gì về vụ xử khi vào trang nhà của Tổng công ty Hàng hải Việt Nam (Vinalines).Đây cũng không phải là điều gì khó hiểu khi Vinalines đang muốn quên đi những vụ việc do các lãnh đạo cũ […]
    • Phương thuốc gì cho ngành Y tế Việt Nam? 24.04.2014
      Jonathan LdonTheo blog Xin lỗi ông  Ngành Y tế của Việt Nam đang rơi vào một cuộc tranh cãi lớn trong lúc cả người dân lẫn chính phủ đang đối phó với một sự bùng nổ trong số lượng ca bệnh sởi ở một số vùng, trong đó có TPHCM và Hà Nội.Từ đầu năm, sự bùng nổ này đã trực tiếp hay gían tiếp gây ra cái chết của hơn 111 trẻ em, trong đó ít nhất 25 ca tử vong trực […]
    • “Điều trị ngành y tế phải điều trị cả bộ máy” 24.04.2014
      Gò Cỏ MayTheo Gocomay's blog “Điều trị ngành y tế phải điều trị cả bộ máy”! Đó là phương thuốc cho ngành Y tế Việt Nam của tiến sỹ Jonathan London nhân dịch sởi đang diễn biến phức tạp ở nước ta. Tới nay lan ra tới 61/63 tỉnh thành với hàng ngàn ca nhiễm bệnh, trong đó hơn trăm sinh mạng trẻ nhỏ đã bị cướp đi.Những ngày qua, từng có nhiều khuyến cáo đòi […]
  • Khách trực tuyến

    free counters

VUA MINH MẠNG LÀM THƠ VỀ NHÀ NÔNG


NGÔ MINH

Vua Minh Mạng

Vua Minh Mạng

Theo sách  “Chính sách khuyến nông dưới thời Minh Mạng” của Mai Khắc Ứng (NXB Văn hóa thông tin, 1996), thì hiện nay ở Thư Viện Hán Nôm (Hà Nội) còn lưu giữ Chế ngự thi tập của Nguyễn Thánh Tổ gồm 73 cuốn, đóng thành 6 tập với khoảng 3.500 bài thơ. Trong đó thơ về kinh tế, về nghề nông ,thơ mừng mưa thuận gió hòa, mừng xóm thôn được mùa.. đến 225 bài, có thể in thành tuyển tập dày trên ba bốn trăm trang. 

Minh Mạng là ông vua làm được nhiều việc lớn ,để lại nhiều dấu ấn lịch sử nhất trong các vua Triều Nguyễn. Năm 1820 khi Nguyễn Phước Đam lên ngôi ,đất nước đã thống nhất; nhưng  trải trăm năm nội chiến dằng dặc nền kinh tế kiệt quệ toàn diện, nhân dân lưu tán xiêu dạt khắp nơi. Cho nên ông tập trung sức lực trí tuệ của mình để phục hồi kinh tế và đời sông nhân dân, bắt đầu từ nông nghiệp, nông dân. Ông nói: “Nước lấy dân làm gốc, dân lấy cái ăn là Trời. Tuy có cảnh tình, mây lành, chim phụng kỳ tập, kỳ lân ra đời, chẳng bằng Được Mùa là điềm lành trên hết!”. Vua xuống chiếu miễn nợ, giảm thuế; tài trợ cho dân khẩn hoang, lập ấp ở Nam Kỳ lục tỉnh, khai hoang, lấn biển lập 2 huyện mới Tiên Sơn, Tiền Hải; đắp đê chống lụt, đào sông Vĩnh Tế, Vĩnh Điện, Vĩnh Định, Cửu An, Phổ Lợi ; khuyến khích trồng dâu nuôi tằm, đúc đồng, làm gốm, mở rộng giao thương buôn bán v.v… Về tư tưởng ông cho đúc Cửu Đỉnh khẳng định chủ quyền đất nước , khắc tạc 153 hình ảnh núi sông, sản vật giàu có ở ba miền. Ông tổ chức Lễ tế Đàn Nam Giao rầm rộ để cầu cho quốc thái dân an; đứng chủ lễ Tịch Điền (vua làm gương cày ruộng đầu xuân), lập Đàn Xã Tắc để thờ Thần Đất và Thần Ngũ cốc.. Nhờ thế nước Đại Nam thời Minh Mạng là thời thịnh trị  !

Điều cảm động nhất là suốt 20 năm ngự trên Ngai vàng (1820 – 1840) vua Minh Mạng làm rất nhiều thơ về “đề tài” kinh tế  ! Thơ của các nhà Nho học xưa đa phần thường là thơ ngâm vịnh cảnh mây gió trăng hoa tuyết  núi sông. Thơ của một vị Hoàng Đế phong kiến lại càng xa lạ với cuộc sống đời thường của dân chúng. Nhưng với Minh Mạng thì khác. Ông vẫn làm nhiều thơ ngâm vịnh. Nhưng có thể nói thi tứ của nhà vua hàng ngày đều hướng về sự được mất của mùa màng, kinh tế đất nước.

Vào Mùa Xuân năm Minh Mạng thứ 9 ( 1828) ,sau khi đích thân cày 3vòng đi 3 vòng về trong lễ Tịch Điền, nhà vua xúc động nhận ra rằng “việc cày cấy khó khăn hơn các nghề khác. Nên giáng ân chỉ chọn năm Minh Mạng thứ 10 trừ bớt ba phần mười thuế lúa má … ”. Và nhà vua cảm khái thơ rằng: Bỉnh lỗi tam thôi than vị quyện / Tùng canh cửu phản hãn như tương / Nhân tư cần khổ lao thiên mẫu… (Ta cày ba đường thì chưa thấy mệt / Quan cày theo chín đường thì mồ hôi đầm đìa / Từ đó mới biết người nông phu nhọc nhằn thế nào  khi cày hàng ngàn mẫu ruộng… (dịch nghĩa) . Thơ Minh Mạng có câu tâm huyết như tuyên ngôn:

Nguyên vị ưu nông sự

Lương giai thức ngả tình

(Toàn tâm trí (của tôi) là lo nghĩ về việc nông . Mong tất cả hãy hiểu cho lòng thành của tôi !). Lại có câu như kinh cầu nguyện :

Nguyện đế giám thành nguyên lũ tích

Gia gia hàm vinh vạn thương sương

(Xin trời chứng giám cho lòng thành cho năm nào cũng đầy thóc. Nhà nhà ca hát vì có vạn kho thóc dự trữ). Có bài thơ tả cuộc sống đang lên , mà sâu xa như một ý nguyện quốc sách:Địa các cao phỉ tỷ / Nhân hưng liêm nhượng khoa / Lư diêm mưu đoạt thiểu / Quyến mẫu lực cần đa “ , dịch thơ :

Đất đai màu mỡ mùa sây

Thuế nghiêm và thấp dân cày khá lên

Xóm thôn ít kẻ mưu quyền

Ruộng đồng làm lụng dai bền sức dân

Nghe các quan tỉnh tâu giá lúa không tăng , mỗi phương ( số đo) dừng ở chừng trên một quan , Vua mừng làm bài thơ Mễ Giá, Trích dịch nghĩa:

Lúc lúa cũ đã hết, vụ lúa sau chưa thu hoạch, giá lúa thường cao

Rất mừng vì giá lúa năm nay lại bình thường …

…Chỉ cầu hàng năm mưa gió đúng lúc

Để giá lúa một đấu ba tiền như thời Đào, Đường !

Ở một bài thơ 8 vận mừng được mùa khác , vua Minh Mạng viết rất sảng khoái: Vốn mong được lúa nhiều / Được mùa thường làm thơ … / … Vụ thu lúa đầy đồng / Vụ đông tràn đầy xóm / Người xem vui giương mắt ngó / Nông phu mệt miệng cười … / … Lúa như mây vàng khắp cánh đồng / Nhưng mây vàng không sánh được (với lúa)! Chỉ được tin mấy xã ở vùng biển Quảng Yên (Quảng Ninh ngày nay ) được mùa, vua cũng làm thơ mừng: “Thật là trời xanh thưưng dân . Khiến vùng ít đất đai mà thường được màu . Ây là một tấc đất còn quý hơn một tấc vàng!

Đặc biệt, ở Hiếu Lăng (Lăng Minh Mạng ) nhà vua cho khắc trên 500 câu thơ, đối, từ… chữ Hán vào các ô chữ  trong từng dải liên ba, cổ diềm ở 4 công trình chính của Lăng như Nhà Bia, Hiển Đức Môn, Minh Lâu, Điện Sùng Ân. Nhà văn hóa Mai Khắc Ứng đã giải mã được cách lắp ghép các câu thơ thành bài thơ. Trong đó có hàng trăm bài thơ về cuộc sống kinh tế ,nông nghiệp ,nông thôn  . Đây là bài thơ tả cảnh buôn bán sầm uất ở thôn quê , khắc ở Minh Lâu: “Thông cù bách hóa tập / Tỉ ốc vạn nhân gia / Thủy ảnh chiếu song thượng / Sơn quang nhập hạm tà

 Đường thông hàng hội tụ

Nhà mọc mái đua chen

Bóng nước soi song cửa

Ánh núi lùa tận hiên.

Một bài thơ khắc ở Điện Sùng Ân ,nhà vua viết: “Kho còn đầy thóc mùa thu / Đồng đà mơn mỡn lúa ngô mùa hè / Khóc than giờ chẳng còn nghe / Nghe người đập đất hát về nhà nôngỞ Nhà Bia có khắc bài thơ thất ngôn đầy khoái cảm: Duyên đồ cục mục hoàng vân bổ / Mãn dã ngu tâm ngọc lạp doanh / Tái lộ dân nhân giai hỉ sắc / Hoạch điền dũng phụ dật ca thanh,  dịch thơ:

Lúa tựa mây vàng bủa tận xa

Gạo thơm đồng rộn tiếng hò ca

Trên đường chuyển vận người như hội

Thu hoạch mùa vui với  mọi nhà 

Đọc thơ  Minh Mạng , ta thấy dường như trái tim ông đập nhịp với những được mất nơi cánh đồng thôn dã. Thơ của một vị Hoàng đế Nho học cách đây 160 năm mà đầy ắp những hình ảnh “cánh đồng”, “kho thóc”, “người đập đất”, “mùa”, “thuế”, “hàng hóa”.v.v… thật là đáng kính trọng và thán phục. 

——-

Thơ dẫn trong bài do nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo và Mai Khắc Ứng dịch năm 1996

About these ads

Gửi phản hồi

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 4 222 other followers