• Danh mục

  • Các bài viết nổi bật

  • RSS Hội Ngộ Văn Chương

    • TADEUSZ ROZEWICZ: MẦU MẮT VÀ NHỮNG CÂU HỎI 26.04.2014
      TADEUSZ ROZEWICZ, NHÀ THƠ LỚN CỦA BA LAN VÀ THẾ GIỚI, ĐÃ QUA ĐỜI NGÀY 24.04.2014, THỌ 93 TUỔI. XIN GIỚI THIỆU CÙNG CÁC BẠN CHÙM THƠ CỦA ÔNG MẦU MẮT VÀ NHỮNG CÂU HỎI Có phải người yêu của tôi có đôi mắt xanh ánh bạc Không. Có phải người yêu của tôi có […]
    • KHÔNG BIẾT NGÀY MAI ANH THÍCH MÂY HAY GIÓ… 25.04.2014
      U ám thích mây lành nắng nôi anh thích gió nấu ăn không hát, hát không nấu ăn anh thích vừa nấu ăn vừa hát thì thầm anh thích em không đảng nếu phải chọn đảng phái không đảng phái anh thích em điên điên thân xác và tâm hồn cuối cùng là đẹp anh […]
    • VIÊN TRẠI TRƯỞNG VÀ NGƯỜI TÙ CẢI TẠO 20.04.2014
      ĐỖ XUÂN TÊ Chuyện tù cải tạo tưởng như mới đây, nay nhìn lại đã hơn ba mươi năm. Mùa hè năm ấy (76), chúng tôi là số sĩ quan cấp tá được ‘tuyển chọn’ đem ra Bắc chuyến đầu tiên. Lênh đênh trên chuyến tàu Sông Hương ăn ngủ tiêu tiểu tại chỗ dưới […]
    • THƯ GIÃN: ẢNH NUDE CỦA HUYỀN THOẠI SẮC ĐẸP MARILYN MORONE 18.04.2014
      SƯU TẦM: Cùng ngắm những hình ảnh nude để đời của huyền thoại sắc đẹp Hollywood, Marilyn Monroe:     Một trong những tấm ảnh nude của Marilyn Monroe sẽ được phát hành Đây là bức ảnh nude cuối cùng Monroe chụp trước khi qua đời năm 1962   Bức ảnh được chụp vào lúc […]
    • ĐÔNG TÂY: TUẦN LỄ SÁCH VÀ VĂN HOÁ ĐỌC 17.04.2014
      CHƯƠNG TRÌNH TẠI TRUNG TÂM VĂN HOÁ NGÔN NGỮ ĐÔNG TÂY: (18/4 – 26/4/2014) Hưởng ứng Quyết định số 284/QĐ-TTg do Thủ tướng Chính phủ kí ban hành lấy ngày 21/4 hàng năm làm “Ngày Sách Việt Nam”, Trung tâm Văn hóa Ngôn ngữ Đông Tây cùng với một số đơn vị, cá nhân sẽ phối […]
    • NGUYỄN HOA VÀ THƠ 14.04.2014
      NGUYỄN TRỌNG TẠO Có ý kiến chê thơ Nguyễn Hoa khô khan, nhưng cũng chỉ là nói với nhau chỗ này hay chỗ khác chứ không thấy ai viết ra điều đó cả, nó chỉ giống những câu chuyện trà dư tửu hậu cảm tính thường nhật. Ngược lại, có khá nhiều bài viết về […]
    • DỊCH GIẢ LÊ BÁ THỰ RA MẮT TIỂU THUYẾT “HY VỌNG” 14.04.2014
      THANH TRÀ Tác giả: Katarzyna Michalak (Ba Lan) Người dịch: Lê Bá Thự Nhà xuất bản Hội Nhà Văn và Trung tâm Văn hóa Ngôn ngữ Đông Tây ấn hành, quý II năm 2014      Lila Borowa, cô gái Ba Lan, mồ côi mẹ, bố nhà nông, nghiện rượu; Aleksei Dragonow, người Nga, mồ côi […]
    • LỜI TỰA “TRỊNH THANH SƠN TOÀN TẬP” 27.10.2013
      VŨ DUY THÔNG Bây giờ, xương thịt người ấy đã chìm khuất dưới ba thước đất, hồn vía người ấy đã cô đơn đâu đó cùng bạt ngàn trăng sao nhưng tinh huyết người ấy còn đây, những câu thơ, lời văn gan ruột một đời. Chỉ bằng những gì đã có trong tuyển tập […]
    • TỈNH ĐÔNG NGÀY TÔI VỀ 27.10.2013
      LÊ TUẤN LỘC MƯA TRONG VƯỜN TỰ LỰC VĂN ĐOÀN Mưa như là xưa lắm Vườn Thu càng buồn hơn Ta lặng lẽ trong vườn xưa mưa gõ Buồn tênh, người cũ đã xa rồi Đừng lăn tăn về vườn Thu mưa Mưa như là tiền định Mưa như là số phận Mưa lây rây […]
    • THƠ TRÁC MỘC: TÍM ĐỒNG HOANG GIÓ 27.10.2013
      NGUYỄN TRỌNG TẠO: Trác Mộc tên thật là Võ Thị Như Hải, sinh năm 1980 tại Đà Nẵng, nguyên quán Thừa Thiên Huế. Bút danh Trác Mộc xuất phát từ mệnh “Thạch Lựu Mộc” (cây lựu mọc trên đá) của tuổi Canh Thân kết hợp với chữ Trác là sự kiên nhẫn vượt lên để […]
  • RSS Blog Quê Choa

    • Đừng mị dân nữa! 31.08.2014
      Nguyễn Cao/VNTB  “Nhân Văn Giai Phẩm” thời nay?GS Hoàng Như Mai hay kể với sinh viên câu chuyện về “lá cờ Nhân Văn Giai Phẩm (NVGP) phất phới sân trường Đại học Tổng hợp Hà Nội” thời thầy giảng dạy ở đây. Thầy được Đảng xếp vào danh sách “NVGP”. Đầu thập niên 80 thế kỷ trước, ý tứ của thầy qua “lá cờ NVGP”, sinh viên nghe qua rồi… quên mất, chẳng chút suy tư […]
    • Hí họa trong tuần 31.08.2014
       Dù thế nào thì hí họa Việt vẫn phát triển, thật đáng khenTheo Pháp luật Tp HCM
    • Con đường lệ thuộc vừa được gia cố 31.08.2014
      Nam Nguyên/ RFABình luận của Gs Trần Đình Sử:Qua một bài báo của trang mạng Trung Quốc nhân dịp ông Lê Hồng Anh sang Trung Quốc, tôi thấy có 2 điểm. Một là Trung Quốc muốn áp đặt đường chín đoạn như là một tranh chấp chủ quyền với Việt Nam, đồi Việt Nam từ bỏ chủ quyền đối với vùng đặc quyền kinh tế,, buộc Việt Nam thừa nhận đó là vùng tranh chấp, trong khi […]
    • Nhân chuyện về ngày qua đời của Chủ tịch Hồ Chí Minh 31.08.2014
      Gs Nguyễn Văn Tuấn/ FB Nguyen TuanKhoảnh khắc Hồ Chí Minh từ trần ( Ảnh lấy từ VnExpress)Đọc bài “Vì sao 20 năm mới công bố ngày mất Chủ tịch Hồ Chí Minh” (1), phải đến câu cuối mới biết lí do, và lí do thì không đọc bài ai cũng biết! Ông Hồ Chí Minh qua đời ngày 2/9/1969, nhưng Bộ Chính trị đảng CSVN thì công bố ngày 3/9/1969 vì họ nghĩ ngày 2/9 là ngày Quố […]
    • Báo chí Trung Quốc viết về chuyến thăm Trung Quốc của ông Lê Hồng Anh 31.08.2014
      Nguyễn Hải dịch và giới thiệu/VHNA Dưới đầu đề « Tập Cận Bình : Trung Quốc, Việt Nam nên trở lại quỹ đạo phát triển đúng đắn, mối tình hữu nghị truyền thống đáng được quý trọng » , Nhân dân Nhật báo Trung Quốc ngày 27/8/2014 đăng bản tin của Tân Hoa Xã nói về cuộc gặp giữa ông Lê Hồng Anh với Chủ tịch Tập Cận Bình, toàn văn như sau:Ngày 27 tại Đại Lễ đường N […]
    • Đầm Vươn ngày ấy, bây giờ ra sao? 30.08.2014
      Phương Bích/ Blog Phương BíchCho tôi mượn câu hát trong bài "Lên ngàn": Hò ơi, em chèo thuyền đi "cất Lờ bát quái" thay chồng, thay chồng nuôi i ì con.....Cuộc sống là những lớp sóng mới đè lên lớp sóng cũ. Bất cứ sự kiện nào dù chấn động đến mấy, cũng đến hồi lùi vào dĩ vãng. Trong lần chúng tôi đi Thái Bình, thăm mộ cụ Nguyễn Hữu Đang v […]
    • Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng: Đòi hỏi dân chủ, pháp quyền của nhân dân là tất yếu, khách quan 30.08.2014
      Nguyễn Hoàng-Nhật Bắc /Chinhphu.vnNQL: Nói lời hãy giữ lấy lời/ Đừng như con bướm đậu rồi lại bayẢnh bên: Chủ tịch nước Trương Tấn Sang; Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng chủ trì buổi làm việc giữa Ban Chỉ đạo Cải cách tư pháp Trung ương và Ban Cán sự Đảng Chính phủ. Ảnh: VGP/Nhật BắcThủ tướng Nguyễn Tấn Dũng nhấn mạnh, Ban Cán sự Đảng Chính phủ, Chính phủ […]
    • Bài học Ukraine cho Việt Nam 30.08.2014
      Đoàn Hưng Quốc /BVNUkraine và Việt Nam cùng giống nhau ở chỗ nằm sát cạnh Nga và Trung Quốc nên thường bị hai cường quốc này xem như khu vực sân nhà. Đến năm 2013 chính quyền Ukraine bị lật đổ vì tham nhũng và đánh mất lòng dân, nhưng trước đó cánh thân Nga rất mạnh do nhận được nhiều quyền lợi kinh tế và hậu thuẫn chính trị. Ngược lại khuynh hướng thân Tây […]
    • Hiến pháp 2013 – Sửa nhầm hay đổi thiệt? 30.08.2014
      Hoàng Xuân Phú/ Blog Hoàng Xuân PhúNQL: Lâu lắm rồi mới thấy bài của bác Hoàng Xuân Phú. Cũng như các bài trước, bài này tất nhiên là hay!Vậy là nó đã được Quốc hội khóa XIII thông qua vào ngày 28/11/2013 và cóhiệu lực từ ngày 1/1/2014. Nếu coi là “Hiến pháp mới”, thì e rằng ăn quá non nên gạo còn sống sượng. Còn nếu gọi là “Hiến pháp sửa đổi”, thì có lẽ hâm […]
    • Tập Cận Bình chuẩn bị hạ bệ Giang Trạch Dân 30.08.2014
      Epoch Times/ FB Binh Le ThoThời gian còn lại của Giang Trạch Dân chỉ còn được đếm từng ngày. Kẻ thống trị hệ thống chính trị của Trung Quốc trong hơn hai thập kỷ qua hiện đang bị điều tra tại chính sân sau của ông ta, thành phố Thượng Hải.Tin về đoàn điều tra chống tham nhũng của lãnh đạo đứng đầu ĐCSTQ Tập Cận Bình đến làm việc tại Thượng Hải đã được thông […]
  • Khách trực tuyến

    free counters

VUA MINH MẠNG LÀM THƠ VỀ NHÀ NÔNG


NGÔ MINH

Vua Minh Mạng

Vua Minh Mạng

Theo sách  “Chính sách khuyến nông dưới thời Minh Mạng” của Mai Khắc Ứng (NXB Văn hóa thông tin, 1996), thì hiện nay ở Thư Viện Hán Nôm (Hà Nội) còn lưu giữ Chế ngự thi tập của Nguyễn Thánh Tổ gồm 73 cuốn, đóng thành 6 tập với khoảng 3.500 bài thơ. Trong đó thơ về kinh tế, về nghề nông ,thơ mừng mưa thuận gió hòa, mừng xóm thôn được mùa.. đến 225 bài, có thể in thành tuyển tập dày trên ba bốn trăm trang. 

Minh Mạng là ông vua làm được nhiều việc lớn ,để lại nhiều dấu ấn lịch sử nhất trong các vua Triều Nguyễn. Năm 1820 khi Nguyễn Phước Đam lên ngôi ,đất nước đã thống nhất; nhưng  trải trăm năm nội chiến dằng dặc nền kinh tế kiệt quệ toàn diện, nhân dân lưu tán xiêu dạt khắp nơi. Cho nên ông tập trung sức lực trí tuệ của mình để phục hồi kinh tế và đời sông nhân dân, bắt đầu từ nông nghiệp, nông dân. Ông nói: “Nước lấy dân làm gốc, dân lấy cái ăn là Trời. Tuy có cảnh tình, mây lành, chim phụng kỳ tập, kỳ lân ra đời, chẳng bằng Được Mùa là điềm lành trên hết!”. Vua xuống chiếu miễn nợ, giảm thuế; tài trợ cho dân khẩn hoang, lập ấp ở Nam Kỳ lục tỉnh, khai hoang, lấn biển lập 2 huyện mới Tiên Sơn, Tiền Hải; đắp đê chống lụt, đào sông Vĩnh Tế, Vĩnh Điện, Vĩnh Định, Cửu An, Phổ Lợi ; khuyến khích trồng dâu nuôi tằm, đúc đồng, làm gốm, mở rộng giao thương buôn bán v.v… Về tư tưởng ông cho đúc Cửu Đỉnh khẳng định chủ quyền đất nước , khắc tạc 153 hình ảnh núi sông, sản vật giàu có ở ba miền. Ông tổ chức Lễ tế Đàn Nam Giao rầm rộ để cầu cho quốc thái dân an; đứng chủ lễ Tịch Điền (vua làm gương cày ruộng đầu xuân), lập Đàn Xã Tắc để thờ Thần Đất và Thần Ngũ cốc.. Nhờ thế nước Đại Nam thời Minh Mạng là thời thịnh trị  !

Điều cảm động nhất là suốt 20 năm ngự trên Ngai vàng (1820 – 1840) vua Minh Mạng làm rất nhiều thơ về “đề tài” kinh tế  ! Thơ của các nhà Nho học xưa đa phần thường là thơ ngâm vịnh cảnh mây gió trăng hoa tuyết  núi sông. Thơ của một vị Hoàng Đế phong kiến lại càng xa lạ với cuộc sống đời thường của dân chúng. Nhưng với Minh Mạng thì khác. Ông vẫn làm nhiều thơ ngâm vịnh. Nhưng có thể nói thi tứ của nhà vua hàng ngày đều hướng về sự được mất của mùa màng, kinh tế đất nước.

Vào Mùa Xuân năm Minh Mạng thứ 9 ( 1828) ,sau khi đích thân cày 3vòng đi 3 vòng về trong lễ Tịch Điền, nhà vua xúc động nhận ra rằng “việc cày cấy khó khăn hơn các nghề khác. Nên giáng ân chỉ chọn năm Minh Mạng thứ 10 trừ bớt ba phần mười thuế lúa má … ”. Và nhà vua cảm khái thơ rằng: Bỉnh lỗi tam thôi than vị quyện / Tùng canh cửu phản hãn như tương / Nhân tư cần khổ lao thiên mẫu… (Ta cày ba đường thì chưa thấy mệt / Quan cày theo chín đường thì mồ hôi đầm đìa / Từ đó mới biết người nông phu nhọc nhằn thế nào  khi cày hàng ngàn mẫu ruộng… (dịch nghĩa) . Thơ Minh Mạng có câu tâm huyết như tuyên ngôn:

Nguyên vị ưu nông sự

Lương giai thức ngả tình

(Toàn tâm trí (của tôi) là lo nghĩ về việc nông . Mong tất cả hãy hiểu cho lòng thành của tôi !). Lại có câu như kinh cầu nguyện :

Nguyện đế giám thành nguyên lũ tích

Gia gia hàm vinh vạn thương sương

(Xin trời chứng giám cho lòng thành cho năm nào cũng đầy thóc. Nhà nhà ca hát vì có vạn kho thóc dự trữ). Có bài thơ tả cuộc sống đang lên , mà sâu xa như một ý nguyện quốc sách:Địa các cao phỉ tỷ / Nhân hưng liêm nhượng khoa / Lư diêm mưu đoạt thiểu / Quyến mẫu lực cần đa “ , dịch thơ :

Đất đai màu mỡ mùa sây

Thuế nghiêm và thấp dân cày khá lên

Xóm thôn ít kẻ mưu quyền

Ruộng đồng làm lụng dai bền sức dân

Nghe các quan tỉnh tâu giá lúa không tăng , mỗi phương ( số đo) dừng ở chừng trên một quan , Vua mừng làm bài thơ Mễ Giá, Trích dịch nghĩa:

Lúc lúa cũ đã hết, vụ lúa sau chưa thu hoạch, giá lúa thường cao

Rất mừng vì giá lúa năm nay lại bình thường …

…Chỉ cầu hàng năm mưa gió đúng lúc

Để giá lúa một đấu ba tiền như thời Đào, Đường !

Ở một bài thơ 8 vận mừng được mùa khác , vua Minh Mạng viết rất sảng khoái: Vốn mong được lúa nhiều / Được mùa thường làm thơ … / … Vụ thu lúa đầy đồng / Vụ đông tràn đầy xóm / Người xem vui giương mắt ngó / Nông phu mệt miệng cười … / … Lúa như mây vàng khắp cánh đồng / Nhưng mây vàng không sánh được (với lúa)! Chỉ được tin mấy xã ở vùng biển Quảng Yên (Quảng Ninh ngày nay ) được mùa, vua cũng làm thơ mừng: “Thật là trời xanh thưưng dân . Khiến vùng ít đất đai mà thường được màu . Ây là một tấc đất còn quý hơn một tấc vàng!

Đặc biệt, ở Hiếu Lăng (Lăng Minh Mạng ) nhà vua cho khắc trên 500 câu thơ, đối, từ… chữ Hán vào các ô chữ  trong từng dải liên ba, cổ diềm ở 4 công trình chính của Lăng như Nhà Bia, Hiển Đức Môn, Minh Lâu, Điện Sùng Ân. Nhà văn hóa Mai Khắc Ứng đã giải mã được cách lắp ghép các câu thơ thành bài thơ. Trong đó có hàng trăm bài thơ về cuộc sống kinh tế ,nông nghiệp ,nông thôn  . Đây là bài thơ tả cảnh buôn bán sầm uất ở thôn quê , khắc ở Minh Lâu: “Thông cù bách hóa tập / Tỉ ốc vạn nhân gia / Thủy ảnh chiếu song thượng / Sơn quang nhập hạm tà

 Đường thông hàng hội tụ

Nhà mọc mái đua chen

Bóng nước soi song cửa

Ánh núi lùa tận hiên.

Một bài thơ khắc ở Điện Sùng Ân ,nhà vua viết: “Kho còn đầy thóc mùa thu / Đồng đà mơn mỡn lúa ngô mùa hè / Khóc than giờ chẳng còn nghe / Nghe người đập đất hát về nhà nôngỞ Nhà Bia có khắc bài thơ thất ngôn đầy khoái cảm: Duyên đồ cục mục hoàng vân bổ / Mãn dã ngu tâm ngọc lạp doanh / Tái lộ dân nhân giai hỉ sắc / Hoạch điền dũng phụ dật ca thanh,  dịch thơ:

Lúa tựa mây vàng bủa tận xa

Gạo thơm đồng rộn tiếng hò ca

Trên đường chuyển vận người như hội

Thu hoạch mùa vui với  mọi nhà 

Đọc thơ  Minh Mạng , ta thấy dường như trái tim ông đập nhịp với những được mất nơi cánh đồng thôn dã. Thơ của một vị Hoàng đế Nho học cách đây 160 năm mà đầy ắp những hình ảnh “cánh đồng”, “kho thóc”, “người đập đất”, “mùa”, “thuế”, “hàng hóa”.v.v… thật là đáng kính trọng và thán phục. 

——-

Thơ dẫn trong bài do nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo và Mai Khắc Ứng dịch năm 1996

About these ads

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

Theo dõi

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 4 281 other followers