• Danh mục

  • Các bài viết nổi bật

  • RSS Hội Ngộ Văn Chương

    • THƠ HOÀNG THỊ VINH: X MỘNG Y 13.10.2014
      HOÀNG THỊ VINH Tôi đã là tôi không phải mười, hai mươi năm trước! Những người đàn bà khác tôi – giống tôi hôm nay rủ nhau về thăm tôi?! Trăng muộn ló nửa mặt, dưới ánh đèn hoa kỳ bên gốc dâu da, có ba bài X Mộng Y như sau: MỘNG DU Nhoe […]
    • TADEUSZ ROZEWICZ: MẦU MẮT VÀ NHỮNG CÂU HỎI 26.04.2014
      TADEUSZ ROZEWICZ, NHÀ THƠ LỚN CỦA BA LAN VÀ THẾ GIỚI, ĐÃ QUA ĐỜI NGÀY 24.04.2014, THỌ 93 TUỔI. XIN GIỚI THIỆU CÙNG CÁC BẠN CHÙM THƠ CỦA ÔNG MẦU MẮT VÀ NHỮNG CÂU HỎI Có phải người yêu của tôi có đôi mắt xanh ánh bạc Không. Có phải người yêu của tôi có […]
    • KHÔNG BIẾT NGÀY MAI ANH THÍCH MÂY HAY GIÓ… 25.04.2014
      U ám thích mây lành nắng nôi anh thích gió nấu ăn không hát, hát không nấu ăn anh thích vừa nấu ăn vừa hát thì thầm anh thích em không đảng nếu phải chọn đảng phái không đảng phái anh thích em điên điên thân xác và tâm hồn cuối cùng là đẹp anh […]
    • VIÊN TRẠI TRƯỞNG VÀ NGƯỜI TÙ CẢI TẠO 20.04.2014
      ĐỖ XUÂN TÊ Chuyện tù cải tạo tưởng như mới đây, nay nhìn lại đã hơn ba mươi năm. Mùa hè năm ấy (76), chúng tôi là số sĩ quan cấp tá được ‘tuyển chọn’ đem ra Bắc chuyến đầu tiên. Lênh đênh trên chuyến tàu Sông Hương ăn ngủ tiêu tiểu tại chỗ dưới […]
    • THƯ GIÃN: ẢNH NUDE CỦA HUYỀN THOẠI SẮC ĐẸP MARILYN MORONE 18.04.2014
      SƯU TẦM: Cùng ngắm những hình ảnh nude để đời của huyền thoại sắc đẹp Hollywood, Marilyn Monroe:     Một trong những tấm ảnh nude của Marilyn Monroe sẽ được phát hành Đây là bức ảnh nude cuối cùng Monroe chụp trước khi qua đời năm 1962   Bức ảnh được chụp vào lúc […]
    • ĐÔNG TÂY: TUẦN LỄ SÁCH VÀ VĂN HOÁ ĐỌC 17.04.2014
      CHƯƠNG TRÌNH TẠI TRUNG TÂM VĂN HOÁ NGÔN NGỮ ĐÔNG TÂY: (18/4 – 26/4/2014) Hưởng ứng Quyết định số 284/QĐ-TTg do Thủ tướng Chính phủ kí ban hành lấy ngày 21/4 hàng năm làm “Ngày Sách Việt Nam”, Trung tâm Văn hóa Ngôn ngữ Đông Tây cùng với một số đơn vị, cá nhân sẽ phối […]
    • NGUYỄN HOA VÀ THƠ 14.04.2014
      NGUYỄN TRỌNG TẠO Có ý kiến chê thơ Nguyễn Hoa khô khan, nhưng cũng chỉ là nói với nhau chỗ này hay chỗ khác chứ không thấy ai viết ra điều đó cả, nó chỉ giống những câu chuyện trà dư tửu hậu cảm tính thường nhật. Ngược lại, có khá nhiều bài viết về […]
    • DỊCH GIẢ LÊ BÁ THỰ RA MẮT TIỂU THUYẾT “HY VỌNG” 14.04.2014
      THANH TRÀ Tác giả: Katarzyna Michalak (Ba Lan) Người dịch: Lê Bá Thự Nhà xuất bản Hội Nhà Văn và Trung tâm Văn hóa Ngôn ngữ Đông Tây ấn hành, quý II năm 2014      Lila Borowa, cô gái Ba Lan, mồ côi mẹ, bố nhà nông, nghiện rượu; Aleksei Dragonow, người Nga, mồ côi […]
    • LỜI TỰA “TRỊNH THANH SƠN TOÀN TẬP” 27.10.2013
      VŨ DUY THÔNG Bây giờ, xương thịt người ấy đã chìm khuất dưới ba thước đất, hồn vía người ấy đã cô đơn đâu đó cùng bạt ngàn trăng sao nhưng tinh huyết người ấy còn đây, những câu thơ, lời văn gan ruột một đời. Chỉ bằng những gì đã có trong tuyển tập […]
    • TỈNH ĐÔNG NGÀY TÔI VỀ 27.10.2013
      LÊ TUẤN LỘC MƯA TRONG VƯỜN TỰ LỰC VĂN ĐOÀN Mưa như là xưa lắm Vườn Thu càng buồn hơn Ta lặng lẽ trong vườn xưa mưa gõ Buồn tênh, người cũ đã xa rồi Đừng lăn tăn về vườn Thu mưa Mưa như là tiền định Mưa như là số phận Mưa lây rây […]
  • RSS Blog Quê Choa

    • Khi chính phủ không còn tiền để đầu tư 25.10.2014
      Vũ Hoàng/ RFAẢnh bên:Nạn kẹt xe trong giờ cao điểm ở Hà Nội do đường phố quá chật hẹp. Ảnh chụp hôm 21/10/2014 Chưa bao giờ công luận lại quan tâm đến hiệu quả đồng vốn vay của Việt Nam như hiện nay, bởi tiền vay dành cho đầu tư phát triển thì quá thấp, trong khi vốn vay về lại dùng để trả nợ quá cao. Nghịch lý trên vẫn tồn tại nhiều năm qua, vì sao?Nợ công […]
    • Để bức cung, thủ trưởng phải mất chức 25.10.2014
      Thế Kha/ Người Lao Động NQL: Lần này thì ông Đỗ Văn Đương nói rất đúng  Đó là quan điểm của ông Đỗ Văn Đương, Ủy viên Thường trực Ủy ban Tư pháp của Quốc hội, khi trả lời phỏng vấn ngày 24-10 - Đến giờ, ông vẫn bảo lưu quan điểm đã từng nói trên VTV rằng "quyền im lặng không phải quyền con người" và sau đó đã gây ra rất nhiều tranh luận, phản bác?  […]
    • Rơi nước mắt đi tìm “Bộ phận không nhỏ” 25.10.2014
      Xuân Dương/ GDVN“Một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên suy thoái” là câu nói được lãnh đạo cấp cao nhất của Đảng và Nhà nước thường xuyên nhắc tới, câu này cũng là điều mà đa số người dân muốn hỏi những người có trách nhiệm. Về vấn đề này Chủ tịch nước Trương Tấn Sang cho rằng: “có một bộ phận mà Đảng nói là không nhỏ…, bây giờ không biết nằm ở đâu. Dân hỏ […]
    • Chống tham nhũng: voi, hổ đi săn, chỉ bắt được vài con chuột nhắt 25.10.2014
      Người Đồng Băng/ Blog Người Đồng BằngHình sưu tầm InternetCó lẽ hiếm có quốc gia nào có đội ngũ lực lượng chống tham nhũng mạnh mẽ như ở nước ta. Cả hệ thống chính trị Đảng, Chính Phủ và Mặt trận cùng vào cuộc chống tham nhũng. Về cơ quan chuyên môn trực tiếp hoặc gián tiếp chống tham nhũng thì khó có thể kể hết tên.Phía Đảng có Ủy Ban Chỉ đạo phòng chống th […]
    • Vật lạ: Thói quen nô dịch thể chế? 25.10.2014
      Nguyễn Phúc/ VNTBLinh vật lạ ngoại lai xâm lấn đền chùaBáo cáo của Thanh tra Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VH-TT-DL), cho hay, “Hầu hết di tích chúng tôi đến đều có hiện vật lạ”, ông Phạm Xuân Phúc, Phó chánh thanh tra Bộ VH-TT-DL, nói.Những hiện vật này, theo ông Phúc, khá đa dạng: “Chúng gồm đèn đá, linh vật đá, các bình lọ cỡ lớn, hoành phi câu đối mới […]
    • Chủ tịch Sang nói gì về công ước tra tấn? 24.10.2014
      Theo BBC Ảnh bên:Ông Sang nói việc áp dụng Công ước chống Tra tấn của Liên Hiệp Quốc phải phù hợp với pháp luật và hiến pháp của Việt Nam Việt Nam sẽ không áp dụng trực tiếp toàn bộ các điều khoản trong Công ước chống tra tấn của Liên Hiệp Quốc, Chủ tịch nước Trương Tấn Sang cho biết.Ông Sang có phát biểu trên trong cuộc họp Quốc hội hôm 23/10, báo điện tử V […]
    • “Quyết định của bố (Điếu Cày) không dành riêng cho bản thân ông” 24.10.2014
      Phỏng vấn anh Nguyễn Trí Dũng, con trai của ông Điếu Cày Nguyễn Văn Hải về việc tỵ nạn ở Canada Dân News thực hiện/ Dân News 
Ngay sau sự kiện tù nhân lương tâm Điếu Cày Nguyễn Văn Hải bị CSVN đưa ra khỏi nước một cách ám muội và bất ngờ, Dân News đã tìm đến anh Nguyễn Trí Dũng để tìm hiểu vài điều thắc mắc đang được bàn tán hiện nay.DN: Chào anh, trở lại th […]
    • Họp Thành Đô ‘nguyên nhân và diễn biến’ 24.10.2014
      Dương Danh Dy/ BBCBBC giới thiệu một phần bài tư liệu của ông Dương Danh Dy, cựu Tổng lãnh sự Việt Nam tại Quảng Châu về các nguyên nhân chủ yếu dẫn tới Hội nghị bí mật Thành Đô năm 1990 giữa một số lãnh đạo hai Đảng Cộng sản Trung Quốc và Việt Nam:Nguyên nhân từ phía Việt Nam:Ngưòi lãnh đạo chủ chốt của Đảng ta, người quyết liệt chống bọn bành trướng […]
    • Biển Đông: Khi 'cáo' đã rắp tâm 'thò chân' 24.10.2014
      Duy Chiến/ TVNẢnh bên:TQ đã biến bãi ngầm Chữ Thập thành hòn đảo lớn nhất ở Trường Sa. Ảnh: SCMPRất có thể, việc cấp tốc cải tạo và xây dựng trên các bãi đá ngầm như Gạc Ma, Chữ Thập... nằm trong ý đồ chiến lược của TQ đặt công luận quốc tế vào việc đã rồi trước khi Tòa án quốc tế ra phán quyết.Mới đây, tờ Bưu điện Hoa Nam buổi sáng (SCMP - Hong Kong) dẫn lờ […]
    • Nhân Quốc hội bàn về cải cách chương trình giáo dục: 24.10.2014
      Quốc hội cần giúp Bộ Giáo dục và Đào tạo chỉ đạo cải cách chương trình dạy học cho thời tương laiVũ Cao Đàm/ BVN Hình sưu tầm InternetBVN: Một trong những nội dung của kỳ họp Quốc hội lần này là cải cách chương trình giáo dục ở nước ta.Thật ra cải cách chương trình giáo dục chỉ là cái ngọn. Đáng ra phải bàn từ cái gốc là toàn bộ công cuộc cải cách giáo dục, […]
  • Khách trực tuyến

    free counters

VUA MINH MẠNG LÀM THƠ VỀ NHÀ NÔNG


NGÔ MINH

Vua Minh Mạng

Vua Minh Mạng

Theo sách  “Chính sách khuyến nông dưới thời Minh Mạng” của Mai Khắc Ứng (NXB Văn hóa thông tin, 1996), thì hiện nay ở Thư Viện Hán Nôm (Hà Nội) còn lưu giữ Chế ngự thi tập của Nguyễn Thánh Tổ gồm 73 cuốn, đóng thành 6 tập với khoảng 3.500 bài thơ. Trong đó thơ về kinh tế, về nghề nông ,thơ mừng mưa thuận gió hòa, mừng xóm thôn được mùa.. đến 225 bài, có thể in thành tuyển tập dày trên ba bốn trăm trang. 

Minh Mạng là ông vua làm được nhiều việc lớn ,để lại nhiều dấu ấn lịch sử nhất trong các vua Triều Nguyễn. Năm 1820 khi Nguyễn Phước Đam lên ngôi ,đất nước đã thống nhất; nhưng  trải trăm năm nội chiến dằng dặc nền kinh tế kiệt quệ toàn diện, nhân dân lưu tán xiêu dạt khắp nơi. Cho nên ông tập trung sức lực trí tuệ của mình để phục hồi kinh tế và đời sông nhân dân, bắt đầu từ nông nghiệp, nông dân. Ông nói: “Nước lấy dân làm gốc, dân lấy cái ăn là Trời. Tuy có cảnh tình, mây lành, chim phụng kỳ tập, kỳ lân ra đời, chẳng bằng Được Mùa là điềm lành trên hết!”. Vua xuống chiếu miễn nợ, giảm thuế; tài trợ cho dân khẩn hoang, lập ấp ở Nam Kỳ lục tỉnh, khai hoang, lấn biển lập 2 huyện mới Tiên Sơn, Tiền Hải; đắp đê chống lụt, đào sông Vĩnh Tế, Vĩnh Điện, Vĩnh Định, Cửu An, Phổ Lợi ; khuyến khích trồng dâu nuôi tằm, đúc đồng, làm gốm, mở rộng giao thương buôn bán v.v… Về tư tưởng ông cho đúc Cửu Đỉnh khẳng định chủ quyền đất nước , khắc tạc 153 hình ảnh núi sông, sản vật giàu có ở ba miền. Ông tổ chức Lễ tế Đàn Nam Giao rầm rộ để cầu cho quốc thái dân an; đứng chủ lễ Tịch Điền (vua làm gương cày ruộng đầu xuân), lập Đàn Xã Tắc để thờ Thần Đất và Thần Ngũ cốc.. Nhờ thế nước Đại Nam thời Minh Mạng là thời thịnh trị  !

Điều cảm động nhất là suốt 20 năm ngự trên Ngai vàng (1820 – 1840) vua Minh Mạng làm rất nhiều thơ về “đề tài” kinh tế  ! Thơ của các nhà Nho học xưa đa phần thường là thơ ngâm vịnh cảnh mây gió trăng hoa tuyết  núi sông. Thơ của một vị Hoàng Đế phong kiến lại càng xa lạ với cuộc sống đời thường của dân chúng. Nhưng với Minh Mạng thì khác. Ông vẫn làm nhiều thơ ngâm vịnh. Nhưng có thể nói thi tứ của nhà vua hàng ngày đều hướng về sự được mất của mùa màng, kinh tế đất nước.

Vào Mùa Xuân năm Minh Mạng thứ 9 ( 1828) ,sau khi đích thân cày 3vòng đi 3 vòng về trong lễ Tịch Điền, nhà vua xúc động nhận ra rằng “việc cày cấy khó khăn hơn các nghề khác. Nên giáng ân chỉ chọn năm Minh Mạng thứ 10 trừ bớt ba phần mười thuế lúa má … ”. Và nhà vua cảm khái thơ rằng: Bỉnh lỗi tam thôi than vị quyện / Tùng canh cửu phản hãn như tương / Nhân tư cần khổ lao thiên mẫu… (Ta cày ba đường thì chưa thấy mệt / Quan cày theo chín đường thì mồ hôi đầm đìa / Từ đó mới biết người nông phu nhọc nhằn thế nào  khi cày hàng ngàn mẫu ruộng… (dịch nghĩa) . Thơ Minh Mạng có câu tâm huyết như tuyên ngôn:

Nguyên vị ưu nông sự

Lương giai thức ngả tình

(Toàn tâm trí (của tôi) là lo nghĩ về việc nông . Mong tất cả hãy hiểu cho lòng thành của tôi !). Lại có câu như kinh cầu nguyện :

Nguyện đế giám thành nguyên lũ tích

Gia gia hàm vinh vạn thương sương

(Xin trời chứng giám cho lòng thành cho năm nào cũng đầy thóc. Nhà nhà ca hát vì có vạn kho thóc dự trữ). Có bài thơ tả cuộc sống đang lên , mà sâu xa như một ý nguyện quốc sách:Địa các cao phỉ tỷ / Nhân hưng liêm nhượng khoa / Lư diêm mưu đoạt thiểu / Quyến mẫu lực cần đa “ , dịch thơ :

Đất đai màu mỡ mùa sây

Thuế nghiêm và thấp dân cày khá lên

Xóm thôn ít kẻ mưu quyền

Ruộng đồng làm lụng dai bền sức dân

Nghe các quan tỉnh tâu giá lúa không tăng , mỗi phương ( số đo) dừng ở chừng trên một quan , Vua mừng làm bài thơ Mễ Giá, Trích dịch nghĩa:

Lúc lúa cũ đã hết, vụ lúa sau chưa thu hoạch, giá lúa thường cao

Rất mừng vì giá lúa năm nay lại bình thường …

…Chỉ cầu hàng năm mưa gió đúng lúc

Để giá lúa một đấu ba tiền như thời Đào, Đường !

Ở một bài thơ 8 vận mừng được mùa khác , vua Minh Mạng viết rất sảng khoái: Vốn mong được lúa nhiều / Được mùa thường làm thơ … / … Vụ thu lúa đầy đồng / Vụ đông tràn đầy xóm / Người xem vui giương mắt ngó / Nông phu mệt miệng cười … / … Lúa như mây vàng khắp cánh đồng / Nhưng mây vàng không sánh được (với lúa)! Chỉ được tin mấy xã ở vùng biển Quảng Yên (Quảng Ninh ngày nay ) được mùa, vua cũng làm thơ mừng: “Thật là trời xanh thưưng dân . Khiến vùng ít đất đai mà thường được màu . Ây là một tấc đất còn quý hơn một tấc vàng!

Đặc biệt, ở Hiếu Lăng (Lăng Minh Mạng ) nhà vua cho khắc trên 500 câu thơ, đối, từ… chữ Hán vào các ô chữ  trong từng dải liên ba, cổ diềm ở 4 công trình chính của Lăng như Nhà Bia, Hiển Đức Môn, Minh Lâu, Điện Sùng Ân. Nhà văn hóa Mai Khắc Ứng đã giải mã được cách lắp ghép các câu thơ thành bài thơ. Trong đó có hàng trăm bài thơ về cuộc sống kinh tế ,nông nghiệp ,nông thôn  . Đây là bài thơ tả cảnh buôn bán sầm uất ở thôn quê , khắc ở Minh Lâu: “Thông cù bách hóa tập / Tỉ ốc vạn nhân gia / Thủy ảnh chiếu song thượng / Sơn quang nhập hạm tà

 Đường thông hàng hội tụ

Nhà mọc mái đua chen

Bóng nước soi song cửa

Ánh núi lùa tận hiên.

Một bài thơ khắc ở Điện Sùng Ân ,nhà vua viết: “Kho còn đầy thóc mùa thu / Đồng đà mơn mỡn lúa ngô mùa hè / Khóc than giờ chẳng còn nghe / Nghe người đập đất hát về nhà nôngỞ Nhà Bia có khắc bài thơ thất ngôn đầy khoái cảm: Duyên đồ cục mục hoàng vân bổ / Mãn dã ngu tâm ngọc lạp doanh / Tái lộ dân nhân giai hỉ sắc / Hoạch điền dũng phụ dật ca thanh,  dịch thơ:

Lúa tựa mây vàng bủa tận xa

Gạo thơm đồng rộn tiếng hò ca

Trên đường chuyển vận người như hội

Thu hoạch mùa vui với  mọi nhà 

Đọc thơ  Minh Mạng , ta thấy dường như trái tim ông đập nhịp với những được mất nơi cánh đồng thôn dã. Thơ của một vị Hoàng đế Nho học cách đây 160 năm mà đầy ắp những hình ảnh “cánh đồng”, “kho thóc”, “người đập đất”, “mùa”, “thuế”, “hàng hóa”.v.v… thật là đáng kính trọng và thán phục. 

——-

Thơ dẫn trong bài do nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo và Mai Khắc Ứng dịch năm 1996

About these ads

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

Theo dõi

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 4 299 other followers