• Danh mục

  • Các bài viết nổi bật

  • RSS Hội Ngộ Văn Chương

    • THƠ HOÀNG THỊ VINH: X MỘNG Y 13.10.2014
      HOÀNG THỊ VINH Tôi đã là tôi không phải mười, hai mươi năm trước! Những người đàn bà khác tôi – giống tôi hôm nay rủ nhau về thăm tôi?! Trăng muộn ló nửa mặt, dưới ánh đèn hoa kỳ bên gốc dâu da, có ba bài X Mộng Y như sau: MỘNG DU Nhoe […]
    • TADEUSZ ROZEWICZ: MẦU MẮT VÀ NHỮNG CÂU HỎI 26.04.2014
      TADEUSZ ROZEWICZ, NHÀ THƠ LỚN CỦA BA LAN VÀ THẾ GIỚI, ĐÃ QUA ĐỜI NGÀY 24.04.2014, THỌ 93 TUỔI. XIN GIỚI THIỆU CÙNG CÁC BẠN CHÙM THƠ CỦA ÔNG MẦU MẮT VÀ NHỮNG CÂU HỎI Có phải người yêu của tôi có đôi mắt xanh ánh bạc Không. Có phải người yêu của tôi có […]
    • KHÔNG BIẾT NGÀY MAI ANH THÍCH MÂY HAY GIÓ… 25.04.2014
      U ám thích mây lành nắng nôi anh thích gió nấu ăn không hát, hát không nấu ăn anh thích vừa nấu ăn vừa hát thì thầm anh thích em không đảng nếu phải chọn đảng phái không đảng phái anh thích em điên điên thân xác và tâm hồn cuối cùng là đẹp anh […]
    • VIÊN TRẠI TRƯỞNG VÀ NGƯỜI TÙ CẢI TẠO 20.04.2014
      ĐỖ XUÂN TÊ Chuyện tù cải tạo tưởng như mới đây, nay nhìn lại đã hơn ba mươi năm. Mùa hè năm ấy (76), chúng tôi là số sĩ quan cấp tá được ‘tuyển chọn’ đem ra Bắc chuyến đầu tiên. Lênh đênh trên chuyến tàu Sông Hương ăn ngủ tiêu tiểu tại chỗ dưới […]
    • THƯ GIÃN: ẢNH NUDE CỦA HUYỀN THOẠI SẮC ĐẸP MARILYN MORONE 18.04.2014
      SƯU TẦM: Cùng ngắm những hình ảnh nude để đời của huyền thoại sắc đẹp Hollywood, Marilyn Monroe:     Một trong những tấm ảnh nude của Marilyn Monroe sẽ được phát hành Đây là bức ảnh nude cuối cùng Monroe chụp trước khi qua đời năm 1962   Bức ảnh được chụp vào lúc […]
    • ĐÔNG TÂY: TUẦN LỄ SÁCH VÀ VĂN HOÁ ĐỌC 17.04.2014
      CHƯƠNG TRÌNH TẠI TRUNG TÂM VĂN HOÁ NGÔN NGỮ ĐÔNG TÂY: (18/4 – 26/4/2014) Hưởng ứng Quyết định số 284/QĐ-TTg do Thủ tướng Chính phủ kí ban hành lấy ngày 21/4 hàng năm làm “Ngày Sách Việt Nam”, Trung tâm Văn hóa Ngôn ngữ Đông Tây cùng với một số đơn vị, cá nhân sẽ phối […]
    • NGUYỄN HOA VÀ THƠ 14.04.2014
      NGUYỄN TRỌNG TẠO Có ý kiến chê thơ Nguyễn Hoa khô khan, nhưng cũng chỉ là nói với nhau chỗ này hay chỗ khác chứ không thấy ai viết ra điều đó cả, nó chỉ giống những câu chuyện trà dư tửu hậu cảm tính thường nhật. Ngược lại, có khá nhiều bài viết về […]
    • DỊCH GIẢ LÊ BÁ THỰ RA MẮT TIỂU THUYẾT “HY VỌNG” 14.04.2014
      THANH TRÀ Tác giả: Katarzyna Michalak (Ba Lan) Người dịch: Lê Bá Thự Nhà xuất bản Hội Nhà Văn và Trung tâm Văn hóa Ngôn ngữ Đông Tây ấn hành, quý II năm 2014      Lila Borowa, cô gái Ba Lan, mồ côi mẹ, bố nhà nông, nghiện rượu; Aleksei Dragonow, người Nga, mồ côi […]
    • LỜI TỰA “TRỊNH THANH SƠN TOÀN TẬP” 27.10.2013
      VŨ DUY THÔNG Bây giờ, xương thịt người ấy đã chìm khuất dưới ba thước đất, hồn vía người ấy đã cô đơn đâu đó cùng bạt ngàn trăng sao nhưng tinh huyết người ấy còn đây, những câu thơ, lời văn gan ruột một đời. Chỉ bằng những gì đã có trong tuyển tập […]
    • TỈNH ĐÔNG NGÀY TÔI VỀ 27.10.2013
      LÊ TUẤN LỘC MƯA TRONG VƯỜN TỰ LỰC VĂN ĐOÀN Mưa như là xưa lắm Vườn Thu càng buồn hơn Ta lặng lẽ trong vườn xưa mưa gõ Buồn tênh, người cũ đã xa rồi Đừng lăn tăn về vườn Thu mưa Mưa như là tiền định Mưa như là số phận Mưa lây rây […]
  • RSS Blog Quê Choa

    • Kết luận điều tra của Bộ công an về vụ Nguyễn Hữu Vinh ( Ba Sàm) 30.10.2014
      Người Buôn Gió/ blog Yêu quê hương Việt NamĐây là bản kết luận điều tra của A92 về vụ việc của anh JB Nguyễn Hữu Vinh. Do gia đình anh Vinh chuyển tới. Vì khá dài nên đưa trước toàn văn, bài bình luận sẽ ở phần khác cho đỡ dài.Trích một đoạn:" Đây là vụ án nghiêm trọng, có tổ chức, với thủ đoạn phạm tội tinh vi, xảy ra trong tình hình các thế lực thù đị […]
    • Lương cán bộ và 'dư luận viên' chưa xứng? 30.10.2014
      Đỗ Trọng/BBCĐại biểu Quốc hội bàn về việc tăng mức lương tối thiểu tại VN.Vài ngày trước, nhiều Đại biểu Quốc hội cho rằng mức lương tối thiểu của cán bộ không thể 3 triệu/tháng như bây giờ mà mới ra trường phải 10 triệu/tháng trở lên mới đủ sống. Mới nghe qua thì ai cũng hào hứng, nhưng thực tế có rất nhiều câu hỏi được đặt ra như tăng làm gì, tăng với mức […]
    • Hối lộ ... chân dài! 30.10.2014
      Nguyễn Đình Bốn/ Blog Nguyễn Đình BốnTrả lời câu hỏi Báo Người Lao Động về việc “ở Việt Nam liệu có hối lộ về tình dục không”, ông Nguyễn Doãn Khánh, Phó ban nội chính trung ương, khẳng định: “Chắc chắn có ở Việt Nam. Người ta đã có những truyện ngắn phản ánh thực trạng này rồi”. Hehe, các quan to Việt Nam thật là quan tâm đến văn chương, dùng cả văn chương […]
    • 5 lý do cáp treo vào Sơn Đoòng là thảm họa! 30.10.2014
      Cô Giáo Đi Bụi/ Triết học đường phố Ảnh bên:Trong ảnh, bạn Mike đang choáng ngợp trước sự kỳ vĩ của Sơn Đoòng.1. Bài toán kinh tế2014 năm thử nghiệm tour du lịch mạo hiểm vào Sơn Đoòng, 223 khách đi, mỗi khách đóng khoảng $3000. 2015, số giấy phép sẽ được cấp ra là 450 – 500 giấy. Và với tốc độ đăng ký hiện nay thì vấn đề bán hết số giấy phép đó là dễ như tr […]
    • Tuấn Công thư phòng tiếp tục bị Phóng viên Báo Gia đình.net “đột nhập” 30.10.2014
      Hoàng Tuấn Công/ Theo Tuấn Công thư phòngThư phòng của Tuấn CôngSáng 30/10/2014, ngồi viết mấy dòng thông báo với bạn đọc về vụ “Phóng viên Báo GDVN “đột nhập” Tuấn Công thư phòng”. (P/v Hồng Nhung đã gửi thư thừa nhận sai sót, thành khẩn xin lỗi. Báo GDVN cũng đã chỉnh sửa, bổ sung thông tin trong bài đăng, dẫn nguồn sử dụng tư liệu từ trang cá nhân của HTC […]
    • Kiều hối sẽ suy giảm trong 10 năm nữa. 30.10.2014
       Người Buôn Gió/ Blog Yêu quê hương Việt Nam...Hình sưu tầm InternetMỗi năm kiều hối về VN xấp xỉ 10 tỷ đô la. Ít nhất một nửa đến 2/3 số tiền này dùng vào việc chi tiêu, mua sắm ở Việt Nam. Gần như một dạng viện trợ không hoàn lại. Đây là tiền gửi cho thân nhân chi tiêu. Nhưng những người nhận tiền chi tiêu ở Việt Nam cũng chính là những người đang giúp nền […]
    • Giành lại tương lai Hong Kong 30.10.2014
      Joshua Wong Chi-Fung, The New York Times Lê Quốc Tuấn dịch/ FB Lê Quốc Tuấn Đêm thứ ba đánh dấu tròn một tháng kể từ ngày cảnh sát Hồng Kông tấn công những người biểu tình ủng hộ dân chủ ôn hòa bằng hơi cay và bình xịt tiêu, một hành động vô tình xui khiến hàng ngàn người khác tràn ra chiếm các đường phố để đòi quyền tự do bầu cử các lãnh đạo của Hồng Kông.T […]
    • “Hổ không răng” chống “sư tử” tham nhũng 30.10.2014
      Lê Thanh Phong/ Lao động“Nếu sử dụng ngôn ngữ đời thường, thì hiện nay pháp luật phòng, chống tham nhũng có thể ví như “một con hổ không răng” do thiếu nội lực đủ mạnh để thực sự mang tính răn đe, và hiệu lực trong thực tiễn” - ông Jairo Acuna-Alfaro - Cố vấn chính sách về cải cách hành chính và chống tham nhũng của Chương trình phát triển LHQ - phát biểu nh […]
    • Gián, Chuột và Machiavelli 30.10.2014
      Alan Phan/ Blog Alan Những ai muốn thành công gia tốc phải thay đổi cách xử lý theo thời thế – Whoever desires constant success must change his conduct with the times – Niccolo Machiavelli.Trong tất cả các thành phần kinh tế của bất cứ xã hội nào, tôi vẫn thường cho “chính trị gia” là những sinh vật tinh ranh nhất và mang nhiều đặc điểm của loài gián (không […]
    • Ban phát đất cho quan chức- Kỳ 1 30.10.2014
      Kỳ 1: Cho thuê đất theo tiêu chí “tình nghĩa”Bá Sơn- Ngọc Hậu- Bùi Liêm/ Tuổi trẻ NQL: Đây chỉ là một ví dụ trong vô số tấn bi hài của cái gọi là Sở hữu toàn dân.Ảnh bên:Một vạt rừng phòng hộ Tà Thiết, huyện Lộc Ninh khi xưa nay là đồn điền cao su, thể hiện qua dấu tích của những cây cổ thụ bị đốn bỏ còn trơ gốc. Và những văn bản của lãnh đạo tỉnh Bình Phước […]
  • Khách trực tuyến

    free counters

LÊ ĐẠI CANG VÀ THĂNG TRẦM CỦA TÀI DANH


NGUYỄN TRỌNG TẠO

trieunguyen1. Con người hiếu trung.

Thú thực là cho mãi đến khi nhà nghiên cứu Nguyễn Thế Khoa, cháu ngoại 5 đời của Lê Đại Cang báo tin là sắp tổ chức hội thảo “Lê Đại Cang – Tấm gương kẻ sĩ” tôi mới chú ý đến vị danh tài này. Đọc những gì đã viết về ông, tôi thật sự khâm phục một nhân vật văn võ song toàn đầy nghĩa khí, lấy hiếu trung làm gốc, thậm chí lấy trung làm hiếu, vì nước đến trọn đời. Một cuộc đời 76 tuổi, trong đó 40 năm cống hiến cho đất nước và triều đình nhà Nguyễn, trải qua 3 đời vua: Gia Long, Minh Mệnh, Thiệu Trị, Lê Đại Cang đã được chính sử triều Nguyễn – Bộ Đại Nam thực lục ghi chép trong 6 tập: từ tập một đến tập sáu với dung lượng số trang rất lớn”. Qua đó, ta thấy ông là một ông tướng, một ông quan đại thần luôn song hành cùng vinh quang và cay đắng. Cuộc đời đầy thăng trầm, lúc làm quan to, khi bị giáng làm lính võng, thậm chí bị vu tố phải chịu án “trảm giam hậu” vẫn một lòng tin tưởng vào chính nghĩa, vì thế, nên luôn được “quý nhân phù trợ”, để rồi vẫn được trọng dụng, được cống hiến tài năng. Đọc tiểu sử Lê Đại Cang, khiến tôi nhớ Nguyễn Công Trứ, cũng là một đại thần triều Nguyễn, nổi tiếng thăng trầm. Phải chăng, đó là thăng trầm của những nhân tài dám “phá rào” để mở rộng chữ trung quân tới chữ trung dân?

 

2. Thăng trầm trong việc học.

Theo sử chép lại thì Lê Đại Cang việc học bị dang dở vì cha mẹ mất sớm, nên ông tự học là chính. Không thấy nói tới thi cử, đỗ đạt. Nhưng với một trí tuệ thông minh, ông được người đời cho là người tài giỏi. Vì thế, tuy không thi cử đỗ đạt, năm 31 tuổi (1802) ông được tiến cử và được bổ làm quan Tri huyện. Nên nhớ là triều Nguyễn, việc bổ chức Tri huyện chỉ dành cho người đỗ đạt cao. Việc bổ chức Tri huyện cho Lê Đại Cang chứng tỏ ông là người xuất chúng. Thậm chí năm 60 tuổi, ông được cử làm chủ khảo khoa thi hương ở trường thi Bắc thành, có Cao Bá Quát đỗ cử nhân. Ông được thăng nhiều chức vụ quan trọng: Kiểm sự Bộ Binh (1810). Năm Minh Mệnh thứ 2 (1821) ông làm Hiệp Trấn Sơn Tây, Cai bộ Quảng Nam, Cai bộ Vĩnh Long, Tham tri Bộ Hình (1929), Quản lý bờ đê Bắc Thành (1831), Thượng thư Bộ Binh kiêm Hữu Đô Ngự sử (1832), Tổng đốc 3 tỉnh Sơn Hưng Tuyên kiêm lãnh Hà Nội, Ninh Bình tổng đốc sự vụ, Tổng đốc hai tỉnh An Giang – Hà Tiên kiêm lãnh trách vụ bảo hộ Chân Lạp (1833).

Điều này khác với Nguyễn Công Trứ, 42 tuổi (1820) đỗ Giải nguyên và mới bắt đầu sự nghiệp làm quan. Nguyễn Công Trứ thua Lê Đại Cang 7 tuổi, cũng là người cùng thời, và sự thăng tiến cũng như hệ lụy thì rất gần cảnh ngộ.

3. Thăng trầm trong quản lý đê điều:

Trong thời gian Lê Đại Cang giữ chức quản lý bờ đê Bắc thành, 2 lần đê bị vỡ. Lần thứ nhất bị giáng 3 chức sau khi vừa được ban thưởng về thánh tích xây dựng hệ thống đê điều mới ở Bắc Thành thì 4 tháng sau đê vỡ ở Đa Hòa, Kim Quan. Ông lại chỉ huy khắc phục đê vỡ và được phục chức. Lần thứ hai do vỡ đê ở Sơn Nam, Lê Đại Cang lại bị cách chức. Trong thời gian đau đớn đó, ông đã có một thực tế để viết nên cuốn sách thống kê hệ thống đê công tư ở Bắc thành. Đây là cuốn sách mà chính sử đánh giá cao: “Chính thần Lê Đại Cương dâng sách tổng kê các đê công tư ở Bắc Thành: Đê điều các trấn Sơn Tây, Sơn Nam, Nam Định, Bắc Ninh, Hải Dương và phủ Hoài Đức thuộc hạt thành, đoạn nào đắp tự năm nào, đời nào, đoạn nào ở địa phận xã thôn nào, cùng dạng thức cao rộng bao nhiêu, sổ sách không rõ… Từ khi Lê Đại Cương chuyên coi việc đê mới đi khắp xem xét. Những chỗ đê gần sát bờ sông, thân đê sụt nứt, chiếu lệ đại công trình mà đắp đê mới, tất cả 18 sở, ngoài ra các đê mới cũ đắp từ đời trước và từ năm Gia Long thứ 2 trở lại, nhiều lần sửa đắp, phàm chỗ thế nước chảy xói nên quý làm đê công, thì theo lệ tiểu công trình mà sửa đắp, chỗ nào thế nước tầm thường nên làm đê tư thì cho dân coi giữ, chỗ nào nên bỏ thì san đi. Đến bấy giờ cứ các đê điều cho đến cống nước ở đê, họp làm sách tổng kê để phòng xem đến”. Cuốn sách quan trọng đó chỉ thể hiện trách nhiệm của ông quan với công việc quản đê, mà còn có cả lòng đam mê của một con người trước khoa học. Chính vì thế mà ông lại được phục chức và còn được bổ kiêm chức Hình tào Bắc Thành ngay sau đó, rồi kiêm cả Tổng đốc Hà Nội – Ninh Bình…

3. Thăng trầm trong chiến trận:

Rời Bắc Thành vào làm Tổng đốc An Giang – Hà Tiên, Lê Đại Cang cho xây thành củng cố quốc phòng, và đào kênh mở mang kinh tế. Nhưng bị Lê Văn Khôi dấy binh làm phản. Lê Đại Cang cùng Trương Minh Giảng, Lê Phúc Bảo, hội quân đánh giặc nhưng bị hỏa công của Khôi đánh trả quyết liệt nên thua trận. Thua trận này, ông lại bị cách chức Tổng đốc cho làm “đới lãnh binh dũng quân tiền hiệu lực” – ra trận phải đi trước lập công chuộc tội, nhưng được lưu để lập công chuộc tội. Về việc này, Vua Minh Mạng phê: “Hai đạo quan quân của Lê Đại Cương (tức Cang), là Lê Phúc Bảo không phải không nhiều, sao lại không hợp sức cùng lòng đều tiến đánh giặc, mà lại trùng trình nghe ngóng đề phòng không chu đáo, để đến nỗi có sự thua trận nhỏ này! Đáng lý ra phải trị tội nặng, nhưng nghĩ trong khi đang có việc nên chuẩn cho bọn Lê Đại Cương, Lê Phúc Bảo và các Lãnh binh đều phải đới tội lập công” và “đều được cách lưu”.Ông phải xông pha nơi đầu tên mũi đạn cùng với viện binh triều đình tái chiếm được các tỉnh đã mất, và được khôi phục chức Viên ngoại lang lãnh Án Sát sứ An Giang.

Nhưng thăng trầm trong chiến trận của Lê Đại cang đâu chỉ có thế. Sauk hi xin về hưu không thanh ở tuổi 65, Lê Đại Cang, vị “Lão đương ích tráng” lại tiếp tục sự nghiệp làm Tuần phủ An Giang kiêm Trấn Tây tham tán đại thần. Nhưng “loạn Cao Miên” nổi lên, nhiều thổ binh cũng làm phản… nên ông lại bị giáng chức làm lính trơn, thậm chí làm lính cáng võng. Uất chí, Lê Đại Cang nung nấu một tinh thần ái quốc, tự mình chiêu mộ quân lính, rèn luyện binh đao, củng cố đội ngũ để dành trận thắng. Những việc ông làm đến tai Trương Minh Giảng, người đã thay ông làm Tham tán Đại thần. Trương Minh Giảng bèn dâng sớ hạch ông về tội lạm quyền. Và cuối cùng lại thêm một oan khuất đến với ông với lời kết án của Vua Minh Mạng: “Đại Cang là kẻ bị cách chức phải sung tiền quân hiệu lực mà hành động như một viên đại tướng, không sợ phép nước, chẳng kiêng công luận, đáng làm án trảm giam hậu (giam lại, chờ sau sẽ chém)”. Ông bị giải về kinh rồi hạ ngục.

Theo tôi, đó là nỗi oan lớn nhất trong đời của một tài danh, nếu không có Vua Thiệu Trị cần người tài giỏi, chắc chắn ông đã bị chém đầu. Đúng là oan lớn, yêu nước mà phải bị hình chém? Nhưng đời ông vẫn gặp được quý nhân. Đó là điều may mắn lớn.

4. Thăng trầm của tài danh:

Sự thăng trầm kỳ lạ của những tài danh như Lê Đại Cang, Nguyễn Công Trứ… cũng là tấn bi kịch chung của những người tài giỏi, có bộ óc khác người. Công và tội với họ, đôi khi chỉ cách nhau một sợi tóc. Với những hoàn cảnh lịch sử khác nhau, có khi công là tội, hoặc tội lại là công. Soi chiếu vào lịch sử gần đây, ta thấy trường hợp “khoán 10” của bí thư Kim Ngọc là khá rõ. Từ động cơ thương dân, vì dân mà hành động của ông đem lại lợi ích cho dân cho nước, nhưng ông vẫn bị kỷ luật. Nhưng rốt cuộc, hành động đó đã mở ra một tư duy mới cho thể chế, cho xã hội. Và ông được truy tặng Huân chương Sao Vàng, được đặt tên đường là điều xứng đáng. Lê Đại Cang cũng là một trường hợp cần đánh giá lại dưới cái nhìn biện chứng lịch sử. Phải chăng, chính vua Minh Mạng thời đó cũng đã băn khoăn nấn ná khi kết án ông, nên vua không cho trảm ngay mà lại cho “trảm giam hậu”? Vì ông vừa tài vừa trung. Vì hành động củng cố quân lính không phải vì động cơ cá nhân mà vì để đánh giặc giữ nước. Xét cho cùng thì với hành động ấy, Lê Đại Cang đáng được khen thưởng mới phải.

Theo tôi, đến hôm nay, chúng ta đã có thể khẳng định được về Lê Đại Cang: Dù có nhiều thăng trầm trong sự nghiệp, nhưng với tài năng và ý chí yêu nước lớn lao, ông đã đóng góp cho lịch sử nước nhà những trang vàng đáng trân trọng và gìn giữ.

Và tôi mong sao, sẽ có con đường mang tên ông – con đường đi giữa lòng dân như ông từng lựa chọn.

Hà Nội, 4/1/2013

NTT.

About these ads

4 phản hồi

  1. “Với những hoàn cảnh lịch sử khác nhau, có khi công là tội, hoặc tội lại là công”

    Em thích câu này và hình tượng ví von “cách nhau một sợi tóc” của Anh quá!
    Cảm ơn Anh Nguyen Trong Tao – Chúc Anh năm mới tràn đầy Sức khỏe và Hạnh phúc!

  2. Minh Hương: Cám ơn anh đã cho biết thêm một danh nhân

  3. Lâu rồi không gặp lại; Cùng với” Làng Quan họ quê tôi”, ” Khúc hát sông quê”của anh lại để đời. Tôi rất thích và đã hát ( dù không phải ca sĩ chuyên nghiệp) Tôi nguyên là PGĐ Sở VHTT- Đã uống và đọc thơ vơi a tại Bảo tàng tỉnh.. Rất quý trọng và ngưỡng mộ a. Chúc a
    Trọng Tạo luôn khỏe và có thêm nhiều tác phẩm để đời. Trân trọng chào anh.Hoàng Chuyên ,Đắk Lăk ĐT 0913 496 999.

  4. Đọc bài này của anh rất thích thú. Thế mới biết người xưa luôn trọng người tài và người tài luôn hóa giải được nỗi nguy. Bài học làm người ở đây chứ xa lạ nơi đâu mà hò hét nhau ầm ĩ.
    Cảm ơn nhạc sĩ đã cho đọc và hiểu thêm lịch sử dân tộc hào hùng.

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

Theo dõi

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 4 299 other followers