• Chuyên mục

  • Các bài viết nổi bật

  • RSS Hội Ngộ Văn Chương

    • THƯ GIÃN: ẢNH NUDE CỦA HUYỀN THOẠI SẮC ĐẸP MARILYN MORONE 18.04.2014
      SƯU TẦM: Cùng ngắm những hình ảnh nude để đời của huyền thoại sắc đẹp Hollywood, Marilyn Monroe:     Một trong những tấm ảnh nude của Marilyn Monroe sẽ được phát hành Đây là bức ảnh nude cuối cùng Monroe chụp trước khi qua đời năm 1962   Bức ảnh được chụp vào lúc […]
    • ĐÔNG TÂY: TUẦN LỄ SÁCH VÀ VĂN HOÁ ĐỌC 17.04.2014
      CHƯƠNG TRÌNH TẠI TRUNG TÂM VĂN HOÁ NGÔN NGỮ ĐÔNG TÂY: (18/4 – 26/4/2014) Hưởng ứng Quyết định số 284/QĐ-TTg do Thủ tướng Chính phủ kí ban hành lấy ngày 21/4 hàng năm làm “Ngày Sách Việt Nam”, Trung tâm Văn hóa Ngôn ngữ Đông Tây cùng với một số đơn vị, cá nhân sẽ phối […]
    • NGUYỄN HOA VÀ THƠ 14.04.2014
      NGUYỄN TRỌNG TẠO Có ý kiến chê thơ Nguyễn Hoa khô khan, nhưng cũng chỉ là nói với nhau chỗ này hay chỗ khác chứ không thấy ai viết ra điều đó cả, nó chỉ giống những câu chuyện trà dư tửu hậu cảm tính thường nhật. Ngược lại, có khá nhiều bài viết về […]
    • DỊCH GIẢ LÊ BÁ THỰ RA MẮT TIỂU THUYẾT “HY VỌNG” 14.04.2014
      THANH TRÀ Tác giả: Katarzyna Michalak (Ba Lan) Người dịch: Lê Bá Thự Nhà xuất bản Hội Nhà Văn và Trung tâm Văn hóa Ngôn ngữ Đông Tây ấn hành, quý II năm 2014      Lila Borowa, cô gái Ba Lan, mồ côi mẹ, bố nhà nông, nghiện rượu; Aleksei Dragonow, người Nga, mồ côi […]
    • LỜI TỰA “TRỊNH THANH SƠN TOÀN TẬP” 27.10.2013
      VŨ DUY THÔNG Bây giờ, xương thịt người ấy đã chìm khuất dưới ba thước đất, hồn vía người ấy đã cô đơn đâu đó cùng bạt ngàn trăng sao nhưng tinh huyết người ấy còn đây, những câu thơ, lời văn gan ruột một đời. Chỉ bằng những gì đã có trong tuyển tập […]
    • TỈNH ĐÔNG NGÀY TÔI VỀ 27.10.2013
      LÊ TUẤN LỘC MƯA TRONG VƯỜN TỰ LỰC VĂN ĐOÀN Mưa như là xưa lắm Vườn Thu càng buồn hơn Ta lặng lẽ trong vườn xưa mưa gõ Buồn tênh, người cũ đã xa rồi Đừng lăn tăn về vườn Thu mưa Mưa như là tiền định Mưa như là số phận Mưa lây rây […]
    • THƠ TRÁC MỘC: TÍM ĐỒNG HOANG GIÓ 27.10.2013
      NGUYỄN TRỌNG TẠO: Trác Mộc tên thật là Võ Thị Như Hải, sinh năm 1980 tại Đà Nẵng, nguyên quán Thừa Thiên Huế. Bút danh Trác Mộc xuất phát từ mệnh “Thạch Lựu Mộc” (cây lựu mọc trên đá) của tuổi Canh Thân kết hợp với chữ Trác là sự kiên nhẫn vượt lên để […]
    • DỌC MIỀN TRUNG (2) 26.10.2013
      ĐÀO THẮNG II. Kéo pháo lên đồi Trúc Lâm Chúng tôi đứng chân tại Hải Lĩnh, Tĩnh Gia để chuẩn bị chiếm lĩnh trận địa trên đồi Trúc Lâm. Các khẩu đội phải làm công sự tương đối chắc chắn, sẵn sàng chiến đấu. Đại đội phó Dương giao cho tổ trinh sát tấm bản đồ […]
    • DỌC MIỀN TRUNG (1) 26.10.2013
      ĐÀO THẮNG Phần I – Về xứ Thanh  I. Chào Hà Nội vào Thanh Tôi vốn là một chú lính bộ binh thuộc sư đoàn 330, một binh đoàn chủ lực miền Nam tập kết làm nhiệm vụ huấn luyện quân bổ sung vào chiến trường B. Trung đoàn tôi, đoàn Sông Đào (E46) có ba […]
    • CA BÌNH MINH – MỘT VŨ TRỤ YÊU THƯƠNG 24.10.2013
      (Thơ Lý Phương Liên, NXB Văn học – 2011) HOÀNG XUÂN HOẠ Ca ba, một ca làm việc ở các nhà máy từ 10h tối hôm trước cho đến 6h sáng hôm sau, người thợ phải thức trắng đêm với công việc do mình phụ trách. Làm ca ba là một ca vừa mệt vừa […]
  • RSS Blog Quê Choa

    • Những tấm ảnh 18.04.2014
      Cánh CòTheo Canhco'blog Chỉ trong vòng vài ngày người dân được xem những tấm ảnh minh họa rất sinh động tình trạng chính trị xã hội của Việt Nam đến tận gốc rễ. Những tấm ảnh đăng tải trên báo chí chính thống và chúng không hể được Photoshop, vì vậy đã đào sâu vào ý thức nhận dạng sự việc của người xem cùng những tầng nấc ý nghĩa cũng như phản ứng xã hộ […]
    • 'Bộ trưởng Y tế nên từ chức' 18.04.2014
      Nhạc sĩ Tuấn KhanhTheo BBC  Ảnh bên:Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến tới thăm bệnh nhi ở Viện Nhi Trung ươngChỉ trong một buổi chiều 17-4 ở trong nước, ngoài những tiếng kêu la của trẻ con, tiếng khóc nấc của nhiều phụ huynh mất con, cùng sự im lặng của các bệnh viện cũng như của những tuyên bố thản nhiên của người cầm đầu ngành kiểm soát sự sống còn c […]
    • Tại sao Bộ y tế không công bố Việt Nam có dịch sởi? 18.04.2014
      Nguyễn Hồng Kiên O Tiến phải chịu trách nhiệm về vấn đề này?Theo FB Nguyễn Hồng Kiên Tại sao Bộ Y tế không công bố dịch sởi tại Việt Nam dù Tổ chức Y tế thế giới đã khuyến cáo mức độ khẩn cấp và nên công bố?Giang hồ đồn: Tại vì đã có thành tích Việt Nam thanh toán bệnh này rồi.Thật không?Hóa ra thật.Chính xác là Bộ Y tế đã tham mưu cho Chính phủ ra Quyết địn […]
    • Hà Nội chiếm 50% ca tử vong vì sởi, coi công bố dịch là không quan trọng 18.04.2014
      Vĩ ThanhTheo SMonline  Ảnh bên:Hà Nội đang là địa phương có dịch sởi diễn biến nghiêm trọng nhất trên cả nước. Tuy nhiên việc công bố dịch vẫn đang bỏ ngỏ. Ảnh:baophapluat.vn. Dịch sởi trên cả nước vẫn có những diễn biến khó lường khi số ca nhiễm bệnh đã lên tới 7.000. Hà Nội cũng đang là địa phương có số lượng trẻ nhiễm nhiều nhất cả nước, chiếm 1/3 số ca n […]
    • “Công khai minh bạch” phải vì Công lý 18.04.2014
      Ngô Văn HùngTheo BVN Những ngày qua, bạn đọc xem báo đài ở Việt Nam được chứng kiến hai sự kiện nổi bật được rất nhiều người tham gia bình luận trên các diễn đàn để phản bác lại những quan điểm và hành động thực thi công vụ còn nhiều sai phạm từ các cơ quan công quyền ở Việt Nam.Vụ thứ nhất là: Vụ 5 công an bị Tòa án thành phố Tuy Hòa xét xử tội dùng nhục hì […]
    • Tít mù nó lại vòng quanh 17.04.2014
      Tô Văn TrườngTheo Người Lót Gạch Xem ra  ở nước ta trong các lĩnh vực hoạt động kinh tế thì lĩnh vực ngân hàng là yên tâm nhất vì “chỉ có thắng, không có thua”. Trong lúc hầu như ngành nào cũng gặp khó khăn thua lỗ, nhiều doanh nghiệp phải giải thể  thì hầu hết các ngân hàng đều báo lãi, mà lãi khủng. Đương nhiên, Thống đốc ngân hàng Nguyễn Văn Bình là người […]
    • Ý kiến về bài báo trên Báo Nhân dân điện tử ngày 15/04/2014 17.04.2014
      Hà Huy SơnTheo BVN  Báo Nhân dân điện tử ngày 15/04/2014 chuyên mục “Bình luận – Phê phán” có bài “Họ đâu cần quan tâm tới khoa học…” (xem tại đây). Đọc xong bài báo tôi không khỏi có mấy ý kiến.Trong bài báo nhóm tác giả có nói: “Ðể trở thành con người có văn hóa, mỗi người phải tự giác học hỏi, trau dồi các giá trị văn hóa, trong đó có việc học hỏi, trau d […]
    • 'Xiềng chân Bầu Kiên là ngược đãi' 17.04.2014
       Theo BBC Ông Nguyễn Đức Kiên bị còng tay, xiềng chân trong lúc bị dẫn giải.Huy Đức:Ngay cả một kẻ cướp của giết người, trước khi có bản án có hiệu lực pháp luật của tòa cũng không bị cùm tay, xích chân như vậy. Tại sao lại phải làm nhục Bầu Kiên, tại sao phải làm nhục những doanh nhân mới chỉ bị cáo buộc về những sai phạm trong lĩnh vực kinh doanh. Tại sao […]
    • Dừng ASIAD: Pháo đã kéo ra 17.04.2014
      Văn Công HùngTheo Khám phá.vn  Tối qua tôi mơ, pháo đã kéo ra.Tất nhiên không phải vì sắp tới ngày 7 tháng 5 dù ngày ấy cũng gắn với sự kiện pháo được kéo ra để bảo đảm thắng lợi cho chiến dịch Điện Biên Phủ.Mà tôi thấy Thủ tướng đã quyết: Không tổ chức ASIAD bằng mọi giá. Thế tức là dừng, tức là pháo được kéo ra, cũng cho một chiến dịch đang giằng co: ASIAD […]
    • Việt Nam rút đăng cai ASIAD 18 17.04.2014
      Nhóm Phóng ViênTheo vnn  NQL: Một việc làm rất hợp lòng dân. Cảm ơn Thủ tướng!Ảnh bên:Cuộc tranh cãi về việc Việt Nam có hay không đăng cai ASIAD 18 đã có câu trả lời cuối cùng. Ảnh: Đức Đồng.Chiều 17/4, sau cuộc họp với các bộ ngành liên quan, Thủ tướng quyết định Việt Nam rút đăng cai ASIAD 18 và sẽ xin tổ chức vào một thời điểm khác thích hợp hơn. Cuộc họ […]
  • Khách trực tuyến

    free counters

THÁNG 7 NÀY, NHỚ NHỮNG NGƯỜI NGHỆ SĨ QUÂN KHU 4 ĐÃ HY SINH…


ĐINH MẠNH CƯỜNG
(Hội Nghệ sĩ Múa Hà Nội)

Giữa những ngày bình yên trong cuộc sống hôm nay, khi tháng 7 về, chúng tôi rưng rưng nhớ lại những người nghệ sĩ đồng nghiệp đã để lại tuổi xuân trên đất lửa Quảng Bình, Vĩnh Linh những năm chiến tranh chống Mỹ cứu nước. Chiến tranh đã lùi xa, nhưng mãi mãi vẫn còn lưu lại những sự tích thần kì trong một giai đoạn lịch sử hào hùng nơi tuyến lửa Khu 4. 

Năm 1968 tô đậm trang sử viết bằng máu của đoàn Văn công Quân khu 4, mà tên tuổi của các liệt sĩ – nghệ sĩ được Nhà nước ghi nhận công lao: Nghệ sĩ hát Nguyễn Hữu Văn, nghệ sĩ múa Nguyễn Văn Nhiếp, nghệ sĩ thổi sáo Đỗ Chí Thành.

Cac nghe si nguoi Ha Noi tham gia doan Van cong QK4 giai doan chong My. Trong anh, NS Do Chi Thanh (nguoi thu nhat hang thu 2 ben phai-anh chup nam 1967)

Đoàn văn công Quân khu 4 chia thành hai đội xung kích mang biệt danh A1 và A2 đi vào vùng chiến sự ác liệt Quảng Bình, Vĩnh Linh phục vụ đồng bào và chiến sĩ đang kiên cường chiến đấu dưới làn bom đạn ác liệt của kẻ thù. Chiều ngày 7/6/1968, hai đội lần lượt xuất quân từ thôn Rú Dồi, xã Nam Tiến, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An.

Đội A2 gồm hơn hai mươi cán bộ, diễn viên vượt phà Bến Thuỷ, qua các trọng điểm nguy hiểm ngã ba Đồng Lộc (Hà Tĩnh), phà Long Đại (Quảng Bình) an toàn. Trung đoàn pháo cao xạ 214 Quảng Bình là đơn vị đầu tiên được xem văn công biểu diễn trên bãi cỏ sát trận địa. Hàng chùm bom bi rơi quanh trận địa. Pháo ta bắn chụm vây chặt lũ giặc trời khiến chúng không dám bổ nhào. Văn công vẫn múa hát trong tiếng nổ của đạn và bom. Thành ngữ mới “Tiếng hát át tiếng bom” được trải nghiệm thực tế từ thời điểm này.

Ngày 25/6/1968, Quảng Bình lập công bắn rơi chiếc máy bay Mỹ thứ 3.000 trên miền Bắc. Nhạc sĩ Thái Quý đi trong đội A2 đã sáng tác kịp thời ca khúc “Quảng Bình bắn rất hay”. Bài hát được chuyển tới các nghệ sĩ trong đội A2 và chuyển cho đội A1 đang phục vụ ở Vĩnh Linh. Bài hát này làm nức lòng quân dân Quảng Bình, Vĩnh Linh và âm vang ra toàn miền Bắc.

Lúc vào Khu 4, Nguyễn Văn Nhiếp mới 20 tuổi, trẻ nhất trong số các bạn học trường múa. Sự phấn đấu nỗ lực của anh về chính trị và nghệ thuật đã nâng anh trở thành một tổ trưởng Đảng, tổ trưởng chuyên môn, là diễn viên kiêm huấn luyện tại chỗ kỹ thuật cơ bản ballet. Nguyễn Văn Nhiếp có chiều cao khiêm tốn, nhưng bù lại, với gương mặt sáng tươi đầy nam tính và kỹ thuật cơ bản ballet điêu luyện, anh đã biểu diễn thành công các vai chiến sĩ bộ binh, đặc công, công binh, nuôi quân, dân quân và các vai phản diện như lính Mỹ, lính Nguỵ, biệt kích… để lại trong lòng khán giả Khu 4 những ấn tượng khó quên.

Biểu diễn nghệ thuật trong chiến tranh ác liệt mang đặc điểm khác biệt với môi trường bình thường. Sân khấu gập gềnh là hố bom lấp vội sau trận máy bay Mỹ oanh tạc. Người diễn viên múa phải thật khéo léo để không hẫng chân vấp ngã. Một chương trình diễn trọn vẹn hai, ba điệu múa trên sân khấu dã chiến, được coi là đánh thắng địch một trận. Nguyễn Văn Nhiếp cùng đồng nghiệp trình diễn điệu múa “Chàm Rông” ngay trên thửa ruộng mới gặt, còn sũng nước. Bộ đội hành quân vào Nam chiến đấu, vừa đi vừa ngoảnh lại xem. Mặt ruộng được lót rơm cho đỡ ớm nước, người hát đứng tại chỗ thì không sao… nhưng tám diễn viên múa “Chàm Rông” nhún nhảy, làm cho “sân khấu” biến thành đống nhão nhoét. Bàn chân đi đôi giày mỏng bị gốc rạ đâm đau điếng. Không rút được chân lên, các diễn viên đứng yên múa bằng tay.

Múa “Lựu đạn gỗ“, bien dao Tran Minh, NS Nguyen Si Nhiep vai linh nguy (thu nhat ben trai, nam 1966).

Buổi biểu diễn bên công sự tiểu đoàn pháo cao xạ anh hùng Nguyễn Viết Xuân, các chiến sĩ say sưa xem điệu múa “Bắt Mỹ”, tiết mục mới ra đời sau khi tên thiếu tá Su-mếch-cơ rơi vào lưới dân quân Quảng Bình. Lúc điệu múa chuẩn bị chuyển cảnh, tên giặc lái máy bay Mỹ sắp xuất hiện trước nữ dân quân, thì một sự tình cờ xẩy ra: Còi báo động rít lên, những tên cướp Mỹ thật xuất hiện trên bầu trời đêm. Bộ đội triển khai về công sự. Văn công cũng biến khỏi sân khấu để có mặt cùng bộ đội bên mâm pháo. Các “pháo thủ” văn công vẫn mặc nguyên quần áo biểu diễn. Đêm văn nghệ trở thành đêm chiến đấu. Máy bay địch lao tới. Pháo ta vươn nòng trong trời đêm. Phút sống thực diễn ra như kết cấu của điệu múa. Những đường lửa đỏ vút lên bủa vây máy bay địch. Các diễn viên lao lên tiếp đạn. “Cháy rồi! Cháy rồi!”. Tiếng reo mừng dậy đất. Một cục lửa đỏ lao về phía biển, để lại bầu trời tên giặc lái treo lơ lửng dưới những múi dù.

Trên đường vào vùng sâu tuyến lửa, các điệu múa được biểu diễn trong hội trường nổi, dưới hầm chữ A, có điều kiện thể hiện là Nguyễn Văn Nhiếp trung thành với các động tác quay, nhảy kỹ thuật. Điệu múa Duo “Hai cha con” anh diễn vai người cha với tính cách trầm tĩnh, thể hiện những bước nhảy ngắn, vững vàng. Điệu múa Trio “Tình đồng chí” “Lựu đạn gỗ”, với vai lính nguỵ, anh diễn tả tính cách nhân vật từ hống hách, bạo ngược đến sự hoang mang, đớn hèn khi gặp phải sức kháng cự mạnh mẽ của cách mạng. Vai biệt kích trong điệu múa “Tay chài, tay súng” của người bạn cùng trường múa Bùi Vân Dung sáng tác, Nhiếp nhập vai xuất sắc, diễn tả sự nham hiểm, nỗi sợ hãi tột độ của kẻ đột nhập bờ biển, đồng thời thực hiện những động tác quay, nhảy cổ điển chông chênh mà chính xác, khi tên biệt kích mới vào đất liền bị nữ dân quân phát hiện truy đuổi. Điệu múa “Dũng sĩ núi Thành” anh diễn vai người chiến sĩ đặc công, thực hiện các bước nhảy lớn Grand Jeté và nhảy quay trên không hai vòng (Tour anlair) biểu dương sức mạnh như vũ bão của người chiến sĩ quân giải phóng miền Nam đánh thắng vang dội trận núi Thành.

Anh Nhiếp có khả năng quay Chainé liên tục nhiều vòng và quay Pirouét ba vòng trên một chân trụ khi mặt sân khấu lồi lõm, ken dày lá rừng. Biểu diễn các điệu múa tình tiết, tâm hồn nhân vật được ép thẳng ra từ trái tim vô cùng nhạy cảm của Nguyễn Văn Nhiếp. Anh đã vào chiến trường, đã biểu diễn nghệ thuật theo tiếng gọi từ trái tim mình.

Đội xung kích A2 tiếp tục đi theo đường mòn Trường Sơn biểu diễn phục vụ các đơn vị bộ binh đang ém quân dọc miền Tây Quảng Bình, chuẩn bị chiến dịch đánh lớn vào Quảng Trị. Thời điểm này, sức huỷ diệt của bom đạn và sự sống mãnh liệt của con người, mảnh đất Vĩnh Linh, Quảng Bình luôn giành giật, thách thức từng phút, từng giờ.

Sau buổi biểu diễn, Nguyễn Văn Nhiếp thu xếp phục trang gọn gàng rồi tranh thủ những phút rảnh rỗi hiếm hoi rảo bước dưới tán rừng săng lẻ. Tổ chim trên cành nghe động, con chim trống cất tiếng lảnh lót bay đi. Con chim mẹ run rẩy phủ cánh che kín chim con. Anh Nhiếp dừng lại: “Chà! một chú chim non ngây thơ xinh xắn. Mẹ con mày yên tâm, ta không quấy rầy đâu mà sợ!”. Anh Nhiếp bồn chồn nhìn theo con chim trống đang bay về phương Bắc tìm mồi, lòng nôn nao nhớ tới Na – người vợ thân yêu ở quê nhà Thanh Hoá. Anh đang giữ bên mình chiếc lược bằng đuya-ra từ mảnh cánh máy bay Mỹ bị bắn rơi ở Hà Tĩnh. Anh dùng con dao nhọn và chiếc dũa nhỏ kì công suốt 4 tháng trời, tạo nên để làm món quà tặng vợ. Chị đã làm anh phải thổn thức nhiều trong một chiều chia tay tím hoàng hôn, để lại lòng anh nỗi nhớ buổi đi vào nơi chinh chiến. Em đã bóc chiếc nem chua cho anh trong bữa cơm chiều. Em dúi vào ba lô anh những bánh chè lam xứ Thanh thơm ngát. Giờ đây, giọt máu của anh trong bụng em chắc đã có hình hài. Anh nhẩm tính: Lúc anh lên đường nhận được thư Na báo tin có thai ba tháng, đến bây giờ đã hơn sáu tháng rồi. Ba tháng nữa hoàn thành nhiệm vụ trở về, anh sẽ xin phép thăm nhà ít ngày, lúc ấy sẽ được ôm vợ con vào lòng. Con trai hay gái anh cũng đều yêu quí.

          Tuyến lửa đã vào thu – mùa thu 1968. Một mùa thu xám ngắt, vội vã ào đến trên ngọn cây rừng. Cô gái nhà ở phố Lò Đúc-Hà Nội Lê Thuý Hồng, 18 tuổi, tốt nghiệp Trường Múa hệ 7 năm, vào Đoàn đầu năm 1968, nhanh nhẹn xuất hiện bên anh Nhiếp:

                   – Anh đang nghĩ gì đấy?

                   – Anh đang nghĩ về trường múa của chúng ta, nơi rèn luyện thuận lợi, sung sướng nhất. Ở chiến trường không thể có được như thế nên phải cố gắng giữ lấy kĩ thuật cơ bản em ạ! Đi xung kích không có sàn tập, chúng ta phải bám tay vào cây rừng mà tập. Đất rừng mấp mô thì phải vượt khó mà lựa khéo bàn chân để bảo đảm an toàn, tránh bị chấn thương.

          Chợt loé lên một ý tưởng, anh Nhiếp sôi nổi nói :

                         – Anh đang dự định sáng tác thêm một điệu múa mới nói về sự dũng cảm của cô giao liên rừng Trường Sơn truy bắt biệt kích để bảo vệ sự thanh bình nơi miền tây Tổ quốc. Anh chọn em múa chính điệu múa này, đồng ý nhé?

- Em sẽ cố gắng! – Thuý Hồng nói giọng đầy khâm phục.

          Nhiếp dẫn Thuý Hồng lướt đi trên những xác lá rừng xào xạc. Điệp khúc muôn thuở của sáng tạo, của niềm đam mê nghệ thuật cứ nhảy nhót mãi trong trái tim người nghệ sĩ. Hai người bước vào căn hầm nửa nổi, nửa chìm trong lòng đất, gặp gỡ chuyện trò với chiến sĩ. Anh Nhiếp hỏi chuyện và ghi vào sổ tay chi tiết các trận đánh của đơn vị ở chiến trường Quảng Trị làm tư liệu sáng tác.

Tiếng động cơ máy bay dội đến. Một chiếc B26 liệng thấp, nghiêng cánh nhòm ngó. Anh Nhiếp dặn Thuý Hồng :

                   – Chờ máy bay vòng ra xa, em chạy nhanh về hầm của em nhé!

          Thuý Hồng vừa kịp lao về hầm của mình thì một chiếc máy bay sà tới bắn một loạt đạn. Thuý Hồng nghe từ phía hầm anh Nhiếp có tiếng chiến sĩ kêu to :

                   – Anh Nhiếp bị thương rồi!

          Mọi người từ chỗ ẩn nấp cùng chạy tới. Anh Nhiếp hy sinh trong tư thế đang ngồi dựa thành hầm. Viên đạn 20 ly luồn qua lớp đất mái hầm trúng lưng anh, xuyên qua tim rồi đầu đạn thò ra bên ngực trái. Đạo diễn – Đội trưởng đội Kịch Vũ Thuật nhỏ lệ khóc thương, hai tay run run dùng lưỡi dao lam rạch lớp da trên ngực anh Nhiếp, lấy ra đầu viên đạn thù ác nghiệt. Một dòng máu tươi đỏ vụt bay lên…

          Anh Nhiếp nằm lại nơi miền tây Quảng Bình lúc 24 tuổi xuân! Đất rừng ấp ủ trái tim người nghệ sĩ – chiến sĩ bị viên đạn thù xé nát. Nhưng dòng máu tươi đỏ của tim anh đã thấm sang đồng đội, truyền dòng nhiệt huyết của tình yêu cuộc sống, tình yêu nghề nghiệp, để các tác phẩm mới sáng tạo của anh được đồng đội nối tiếp thực hiện. Đó là điệu múa “Dũng sĩ Trần Minh Nghĩa” được NSƯT Nguyễn Mạnh Hà tiếp nhận dàn dựng và điệu múa “Giặt áo thương binh” được NSƯT Bùi Tòng dàn dựng theo kịch bản của Nguyễn Văn Nhiếp. Ý tưởng sáng tác của người liệt sĩ được đồng đội làm hồi sinh trên sân khấu nghệ thuật phục vụ các chiến sĩ và nhân dân tuyến lửa.

          Toàn đội tiếp tục hành quân đi sâu vào mặt trận. Buổi biểu diễn đêm hôm sau, đội trưởng Huy Chu đã rơi nước mắt khi giới thiệu tiết mục múa “Chiến công bên bếp lửa” :

                   – Thưa các đồng chí, điệu múa này do đồng chí Nguyễn Văn Nhiếp múa chính vai người chiến sĩ nuôi quân, nhưng anh mới hy sinh tối hôm qua. Nay đồng chí Thanh Tâm sẽ biểu diễn thay đồng chí Nhiếp!

Tất cả chiến sĩ ngồi xem và diễn viên đều không cầm được nước mắt!

Sau ba tháng anh Nhiếp hy sinh, người đồng đội-NSƯT Nguyễn Mạnh Hà nhận trách nhiệm tìm về quê anh ở xã Thiệu Vũ, huyện Thiệu Hoá-Thanh Hoá trao lại gia đình tư trang của liệt sĩ. Anh Hà đưa tận tay chị Na chiếc lược anh Nhiếp gò bằng đuya-ra cánh máy bay Mỹ. Chị ấp chiếc lược vào tim mình. Cái bụng sắp đến ngày sinh nở và hai bờ vai chị rung lên. Căn phòng nhỏ dội lên tiếng khóc nức nở của hai người phụ nữ: Người vợ và người mẹ liệt sĩ.

Đêm cuối thu se lạnh giữa rừng già. Đội văn công xung kích A2 được chiến sĩ giao liên dẫn đường đến địa điểm biểu diễn mới. Nghệ sĩ hát Nguyễn Hữu Văn lưng thồ hai ba lô nặng – một chiếc của người nữ nghệ sĩ bị đau chân – vai khoác khẩu AK làm nhiệm vụ cảnh giới phía trước. Nguyễn Hữu Văn là diễn viên hát chính, anh sinh ở thành phố Vinh nhưng có cơ thể cường tráng như chàng trai vùng biển. Ba mươi tuổi, anh đã có hai con trai còn nhỏ. Anh là một tấm gương chuyên cần học tập nâng cao tay nghề và nhiệt tình giúp các diễn viên trẻ rèn luyện kỹ thuật. Nguyễn Hữu Văn rất vui tính, anh thường kể chuyện khôi hài động viên mọi người trên đường hành quân. Đi biểu diễn xung kích, Hữu Văn thường mang theo một chiếc que xâu dép cao su bằng tre. Nhiều người bị tụt dép liền được anh giúp đỡ kịp thời để không phải “dép xách tay, chân đạp đất”. Lúc tất cả đều mệt nhọc rã rời, Hữu Văn cất giọng ngân một điệu hát vui, tạo ra tiếng cười và tràng vỗ tay tán thưởng. Anh là một nghệ sĩ đa năng, có chất giọng nam cao trữ tình, biểu diễn thành công những bài đơn ca, lĩnh xướng, ngâm thơ giọng miền Trung và diễn cả tấu hài khi người diễn viên kịch vắng mặt.

Nguyễn Hữu Văn và mấy chiến sĩ dẫn đường không may vướng mìn sát thương của địch rải trên lối mòn. Hai chân anh Văn bị dập nát. Bốn người nam thay nhau cáng anh về trạm phẫu thuật tiền phương. Mấy nữ nghệ sĩ vừa đi theo cáng vừa khóc, tay cầm đôi dép cuả anh. Anh nói với các cô:

        – Thôi đừng đưa dép nữa. Anh còn chân đâu mà đưa theo dép các em ơi!

     Anh nói với đồng đội khiêng cáng:

           – Đường xa khó bước, các bạn đi thẳng lưng cho đỡ mệt!

Tại trạm phẫu thuật, nghệ sĩ Nguyễn Hữu Văn trút hơi thở cuối cùng sau nhiều giờ liền chịu đựng cuộc cưa chân bằng dụng cụ thô sơ, không có thuốc gây mê, nhưng anh vẫn dũng cảm không hề rên một tiếng.

Tổ nhạc đội xung kích A1 tại miền tây Vĩnh Linh tháng 8 năm 1968: Nghệ sĩ sáo trúc Đỗ Chí Thành (trái), Nhạc sĩ Thái Quý (giữa)…

Cùng thời điểm này, trên tuyến đường miền Tây Vĩnh Linh, Đội văn công xung kích A1 biểu diễn phục vụ bộ đội pháo binh, bộ binh, trinh sát – những chiến sĩ dũng cảm “ăn cơm Bắc, đánh giặc Nam”. Đỗ Chí Thành là chàng trai Hà Nội tài hoa, tốt nghiệp khoa Kèn (khoá 1963-1965) trường Âm nhạc Việt Nam. Anh xung phong vào tuyến lửa Khu 4 từ ngày đầu Mỹ leo thang ném bom miền Bắc. Hai mươi tuổi đời căng bầu nhiệt tình cống hiến, Đỗ Chí Thành hiểu sâu sắc lý tưởng của người nghệ sĩ trẻ thời chiến tranh là lao vào cuộc chiến đấu không chỉ là nghĩa vụ mà còn là niềm mong ước, là vinh dự. Với kỹ thuật điêu luyện, tiếng sáo Fulut của Chí Thành ngọt ngào truyền cảm làm say lòng người nghe. Anh là người ít nói, hay cười và luôn quan tâm, tôn trọng mọi người. Trong hoạt động chuyên môn nghệ thuật cũng như sinh hoạt, anh luôn nêu cao nguyên tắc sống, làm việc say mê nhiệt tình và lấy thước đo hàng đầu là hiệu quả công việc. Anh có một cô gái trẻ trong Đoàn thầm yêu, nhưng chiến tranh khiến họ phải đợi chờ…

Trải qua một thời gian dài hơn 6 tháng hành quân biểu diễn, thời tiết khắc nghiệt mưa nắng bất thường, cuối đợt phục vụ Đỗ Chí Thành lên cơn sốt cao. Đội A1 để nghệ sĩ múa Lê Kim Phụng cũng bị sốt rét nhẹ, ở lại cùng Chí Thành điều trị tại bệnh xá tiền phương.

 Đỗ Chí Thành đã âm thầm ra đi vĩnh viễn vì một cơn sốt rét ác tính mạnh tại miền Tây Quảng Bình! Giờ phút cuối cùng rời xa cuộc sống, bên anh chỉ duy nhất có một người đồng nghiệp là Lê Kim Phụng. Anh Phụng và các y sĩ, y tá của trạm xá thương tiếc tiễn biệt người nghệ sĩ thổi sáo Fulut tài năng hai mươi bốn tuổi.

Với những hoàn cảnh khác nhau, các nữ diễn viên trong Đoàn còn phải chấp nhận những cuộc chiến đấu sau sân khấu. Nghệ sĩ đàn tranh Bích Tỳ nhận được tin chồng hy sinh ngoài mặt trận. Cùng với tiếng gọi nghẹn ngào “Anh ơi!” từ phút ấy, chị gượng lên đứng vững, cầm đàn biểu diễn.

Diễn viên múa Thanh Trúc được tin chồng hy sinh trước giờ biểu diễn. Chị lặng lẽ múa trọn vẹn tiết mục của mình, rồi ra sau sân khấu âm thầm khóc, lấy nước mắt dìm nỗi đau. Chị viết bài thơ “Nghệ sĩ lính”, những câu thơ chất chứa tình yêu, nghị lực sống của người nghệ sĩ chân chính, người vợ liệt sĩ trung hậu:

Nghe tin đau, đẫm hàng nước mắt mà hai tay vẫn múa

Tim buốt giá, môi vẫn hồng tươi đỏ

Chút nữa rồi oà hết nỗi

Chút nữa rồi đời như vỡ làm đôi!…

Chúng tôi, những người đồng đội – đồng nghiệp của các anh, các chị giờ đây đang sinh sống trên khắp miền đất nước, luôn mang theo nỗi nhớ đằm sâu, cắm lại giữa giòng sông đầy ắp tình người. Liệt sĩ Đỗ Chí Thành nằm trên dãy đồi miền Tây tỉnh Quảng Bình, được nhân dân địa phương hương khói cho anh và sau ngày thống nhất đất nước, anh đã trở về yên nghỉ trên đất Hà Nội quê hương. Còn hai nghệ sĩ Nguyễn Văn Nhiếp (quê Thanh Hoá) và Nguyễn Hữu Văn (quê Thành phố Vinh-Nghệ An) đang làm nấm mồ vô danh trong lòng đất Quảng Bình!

About these ads

Gửi phản hồi

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 4 221 other followers