KHÚC HÁT SÔNG QUÊ – BÀI CA CỦA MỌI NGƯỜI


NTT: Phan Thế Hải thuộc dòng họ Phan Yên Thành (Nghệ An) nổi tiếng. Anh học kinh tế và trở thành một nhà báo có cả nghìn bài viết với cách nhìn riêng. Có bài báo đã làm anh bị thu thẻ nhà báo!!! Phất lên bởi chứng khoán và cũng trắng tay vì chứng khoán. Mươi năm trước tôi có xem cuốn sách của anh viết về Đặng Tiểu Bình, thấy anh có một cách nhìn rộng và sắc. Gần đây anh xuất bản cuốn sách “Referesh cuộc đời” gây sự chú ý của bạn đọc. Hôm qua tôi nhận được bài viết này của anh với lời nhắn là anh sẽ cho in trong cuốn “Tiền để làm gì” sắp xuất bản. Đây là một góc nhìn từ hồn quê của anh.

KHÚC HÁT SÔNG QUÊ – BÀI CA CỦA MỌI NGƯỜI
PHAN THẾ HẢI 

Bùi Lê Mận người hát Khúc hát sông quê – Giải nhất Sao Mai 2009

Tôi được đọc bài thơ “Khúc hát sông quê” của Lê Huy Mậu trước khi được nghe bài hát “Khúc hát sông quê” của Nguyễn Trọng Tạo phổ nhạc từ bài thơ này. Bài thơ được in trên báo Văn Nghệ năm 2002, tôi đọc thấy hay hay nhưng không nhớ lắm. Vì bài thơ khá dài, những hơn 80 câu, lại chỉ được một số câu hay, một số câu khác thuộc dạng thường thường, không có gì đặc biệt. Sau đó vài năm, khi tôi quen Thanh Loan, cô ca sỹ người Lăng Thành (Yên Thành), được cô này hát cho nghe bài “Khúc hát sông quê” và nói là của anh Tạo mới sáng tác từ bài thơ của Lê Huy Mậu. Tôi thực sự ngỡ ngàng, cố nhớ lại bài thơ của Lê Huy Mậu mà tôi đã đọc năm nào…

Phan Thế Hải

Bìa sách của tác giả PTH

Cách đây vài tuần, bỗng dưng anh Tạo gọi điện, nói là mới lĩnh nhuận bút nên mời mấy anh em đi uống bia. Ra đến quán bia hơi Ngà Vinh gần Khách sạn Kim Liên đã thấy anh ngồi đó rồi. Cùng với anh còn có nhà báo Nguyễn Sỹ Cứ, Tổng biên tập tờ VietNam Business Forum, Luật sư Huỳnh, vụ trưởng Pháp chế VCCI… Ngồi với anh một lúc đã thấy dăm ba ông mang ly đến chúc sức khỏe anh Tạo. Cứ theo họ giới thiệu thì chỉ vì mê nhạc anh Tạo và chỉ được nhìn thấy anh trên ti vi, nay được gặp ngoài đời nên mới bày tỏ lòng ngưỡng mộ.

Sau những câu chuyện hàn huyên, tôi hỏi thêm anh về bài hát này. Anh nói rằng, năm 2002 anh vào Vũng Tàu sáng tác, Lê Huy Mậu nhờ anh đọc một số bài thơ và anh đã rất xúc động trước bài “Khúc hát sông quê”. Anh nói bài thơ làm cho anh nhớ dòng sông Bùng uốn lượn qua làng anh, nhớ tuổi thơ anh, và tự nhiên trào dâng cảm xúc âm nhạc khi đọc bài thơ đó. Chỉ chưa đầy tiếng đồng hồ đầu buổi sáng ngày 2 tháng 9 năm ấy, anh đã viết xong ngay bài hát mà không phải sửa lại gì. Tuy có viết lại một số đoạn thơ của Lê Huy Mậu, nhưng anh vẫn tiếc nuối một số đoạn thơ hay mà không làm sao đưa vào bài hát đươc, ví dụ như những câu thơ này: “quê hương ta nghèo lắm/ ta rửa rau bến sông cho con cá cùng ăn/ ta mổ lợn/ con quạ khoang cũng ngồi chờ chia thịt/ cá dưới sông cũng có tết như người”. Tính anh khiêm tốn, không dài lời, nên không hay khoe khoang, nhưng tôi biết anh đã rất dụng công khi đưa thơ Lê Huy Mậu vào âm nhạc. Có thể nói, từ khi bài hát “Khúc hát sông quê” ra đời thì tên tuổi của Lê Huy Mậu mới được công chúng biết đến với tư cách là người khởi nguồn cho nhạc của Nguyễn Trọng Tạo.

Và sau đây là nguyên bản bài thơ của Lê Huy Mậu.

Khúc hát sông quê
(Lê Huy Mậu)

Ngỡ như người đã hát thay tôi
ngỡ như tôi đã lẫn vào câu hát
tuổi thơ ơi!
quá nửa đời phiêu dạt
ta lại về úp mặt vào sông quê
như thuở nhỏ
úp mặt vào lòng mẹ
để tìm sự chở che…

Xin bắt đầu từ hạt phù sa
ta cúi nhặt tình cờ bên bờ sông tháng chạp
Ôi! Phù sa
những cá thể tự do trong hành trình của đất
đêm nao
chớp bể, mưa nguồn
trong cơn thác lũ
trong sóng đỏ
đất đi
kiến tạo
sinh thành…

Em ơi!
quả ớt cay bổi hổi
trên bãi sông
thuở chưa dấu chân người
anh nghe nói
có một thời
tất cả còn hoang dại
tổ tiên ta chỉ hái lượm mà thôi
lại nghe nói
thưở ta chưa biết ăn gì cả
ta cùng cây cỏ sinh đôi
rồi cây cỏ ăn ta
rồi ta ăn cây cỏ
cũng là khi cay đắng, ngọt bùi
ta và đất kết giao
lấy dòng sông làm lời thề non nước…
Chẳng biết ta đã ăn ở thế nào với đất
mà đất lở sông ơi!
nơi ta chăn trâu thả diều ngày cũ đã đâu rồi
hạt đất quê ta giờ đã bồi về đâu chẳng biết
có làng xóm nào sinh
có hòn đảo nào sinh
từ hạt đất bờ sông quê ta lở
như cuộc đời ta khuyết hao
để đắp bồi rờ rỡ
những sớm má hồng ríu rít cháu con ta…

Này dòng sông!
ai đã đặt tên cho sông là sông Cả?
ai đã gọi sông Cả là sông Lam ?
ta đơn giản chỉ gọi là con sông quê hương
tháng ba phù sa sóng đỏ
cá mương đớp ngọn lúa đòng đòng
tháng năm
ta lặn bắt cá ngạnh nguồn
tháng chín
cá lòng bong
ta thả câu bằng mồi con giun vạc
tháng chạp
ta nếm vị heo may trên má em hồng…

Để rồi ta đi khắp núi sông
ta lại gặp
tháng ba…tháng năm…tháng chạp
trong vị cá sông
trên má em hồng…
Này dòng sông
ngươi còn nhớ chốn ta ngồi ngóng mẹ
phiên chợ Lường vời vợi tuổi thơ ta
sao ngày ấy ta dễ ngoan đến thế
mẹ cho ta một xu bánh đa vừng
ta ngoan hết một ngày
ta ngoan suốt cả năm
ta thương mẹ đến trọn đời ta sống
quê hương ta nghèo lắm
ta rửa rau bến sông cho con cá cùng ăn
ta mổ lợn
con quạ khoang cũng ngồi chờ chia thịt
cá dưới sông cũng có tết như người

trên bãi sông
ta trồng cây cải tươi
ta ăn lá còn bướm ong thì hút mật
lúa gặt rồi- còn lại rơm thơm
trâu đủng đỉnh nhai cả mùa đông lạnh…

Cùng một bến sông
phía dưới trâu đằm
phía trên ta tắm…
trong ký ức ta
sao ngày xưa yên ổn quá chừng
một dòng xanh trong chảy mãi tới vô cùng !…

Còn đây là bài thơ đã được anh Tạo chắt lọc ra đưa vào bản nhạc:

Quá nửa đời phiêu dạt
Con lại  về úp mặt vào sông quê
Ơi con sông dạt dào như lòng mẹ
Chở che con đi qua chớp bể mưa nguồn
Từng hạt phù sa tháng ba tháng bảy,
Từng vị heo may trên má em hồng.

Ơi con sông quê con sông quê,
Ơi con sông quê con sông quê.
Sông còn nhớ chăng nơi ta ngồi ngóng mẹ
Vời vợi tuổi thơ một xu bánh đa vừng.

Ơi con sông quê con sông quê,
Ơi con sông quê con sông quê.
Con cá dưới sông cây trồng trên bãi
Lúa gặt rồi còn để lại rơm thơm
Cùng một bến sông con trâu đằm sóng dưới
Bầy trẻ thơ tắm mát phía thượng nguồn
Một dòng xanh trong chảy mãi tới vô cùng…

Mảnh đất Yên Thành của tôi không có sông lớn, nhưng hồi trẻ con, đi chăn trâu ở Đồng Tro thường ra sông Dinh tắm. Đó là một con sông nhỏ, không đổ ra biển nhưng với bọn trẻ con hồi đó thì thú vị vô cùng. Rất tiếc là nay về quê thì dòng sông Dinh đã trở nên khô cạn và đang chết dần. Quê cha ở Phú Xuyên có giòng sông Hồng hùng vĩ nhưng với tôi không nhiều kỷ niệm. Dẫu vậy, mỗi lần nghe “Khúc hát sông quê” của anh Tạo vẫn như bị nôn nao cả ruột gan nhớ về dòng sông tuổi thơ tôi.

Bài hát đưa ta trở về với quê hương nguồn cội, trở về với những kỷ niệm tuổi thơ êm đềm hòa cùng thiên nhiên và để được thấy lại mình trong đó. Quê hương luôn luôn là động lực tiếp thêm cho ta sức mạnh để ta vững bước vượt qua những bão giông của cuộc đời (Chở che con đi qua chớp bể mưa nguồn). Sự trở về như một điều tất yếu và hành động “úp mặt vào sông quê” chẳng khác chi đứa trẻ thơ được sà vào lòng mẹ để được bú mớm, dỗ dành và cưng nựng.

Con sông quê hương, con sông tuổi thơ đã trở thành hình ảnh tượng trưng cho quê hương nguồn cội, để ta được trở về gột rửa và gội mát tâm hồn… Con sông quê hương “dạt dào như lòng mẹ” mà lòng mẹ thì bao la lắm, ta luôn tìm được nơi trú ngụ, chở che và dù cho có phiêu bạt đến nơi đâu thì lòng mẹ vẫn dõi theo.

Hơn thế với thế hệ tôi, con sông quê hương thường gắn với một thời khốn khó của đất nước. Cái khốn khó ấy đã được Nguyễn Trọng Tạo diễn đạt một cách xuất chúng:

“Sông còn nhớ chăng nơi ta ngồi ngóng mẹ
Vời vợi tuổi thơ một xu bánh đa vừng”

Với những người thuộc thế hệ 5x, 6x của thế kỷ trước, hình ảnh dễ bắt gặp của tuổi thơ, rất đỗi thân quen, trong tim ai cũng có và luôn hằng lưu giữ: Đứa trẻ thơ ngồi bậc thềm vắng ngóng ra đầu ngõ mong mẹ đi chợ phiên về mua cho đồng quà tấm bánh. Chao ôi! Đó là hình ảnh thân thương quá đỗi!

“Cùng một bến sông
Con trâu đằm sóng dưới
Bầy trẻ thơ tắm mát phía thượng nguồn
Một dòng xanh trong chảy mãi tới vô cùng”

Hình ảnh thơ như một bức tranh sống động về sự giao hòa giữa con người và thiên nhiên, cảnh vật. Ở nơi đó cuộc sống nảy nở sinh sôi; sông mang phù sa bồi đắp cho đồng bãi, sông mang nước cho cánh đồng lúa bao la, sông là nơi tắm mát những trưa hè, sông mang lại cá tôm cho cuộc sống… Một dòng chảy bất tận muôn đời và sự sống hai bên bờ mãi mãi nảy nở sinh sôi từ chốn ấy!

“Một dòng xanh trong chảy mãi tới vô cùng”, vâng, hình ảnh kết bài không còn là “một dòng sông xanh” nữa mà là “một dòng xanh trong” như một biểu tượng của quê hương và tình mẹ, cũng như tâm hồn và nỗi nhớ quê của người xa xứ không bao giờ vơi cạn, không thể nào có thể đo đếm hết được, để “người đi” mãi luôn đau đáu và hoài niệm về nó, nơi đã cho ta  được sống, được tự do, dưỡng nuôi tâm hồn ta và giữ lưu giùm ta bao kỷ niệm.”Khúc hát sông quê” đã đưa ta trở về với dòng sông  kỷ niệm, gặp lại mình và để thức tỉnh những ai đã rời xa quê hương bản xứ. Lắng nghe trong sự mượt mà của ca từ trên chất liệu của ngôn ngữ âm nhạc dân tộc cùng chất liệu dân ca đằm thắm để thấy tâm hồn đồng điệu và lòng trào dâng tình quê da diết. Với “Khúc hát sông quê” mỗi người đều tự tìm thấy tuổi thơ mình trong đó, vì thế nó đã là bài ca của mọi người “ngỡ như người đã hát thay tôi/ ngỡ như tôi đã lẫn vào câu hát/ tuổi thơ ơi” (Lê Huy Mậu).

Trong lần đi xuyên Việt hồi năm ngoái, không ít lần vô tình tấp xe vào một quán nào đó, tôi đều bắt gặp bài ca “Khúc hát sông quê”. Thậm chí có lần sang Lào cũng được nghe bài hát đó. Người ta hát bài này ở mọi lúc mọi nơi, hội họp, tổng kết, động thổ, cắt băng khánh thành, giỗ tổ… Thậm chí trong một cuộc thi “Sao Mai điểm hẹn” trên VTV, có hàng chục thí sinh đăng ký bài hát này. Không còn nghi ngờ gì nữa, “Khúc hát sông quê” đã trở thành một ca khúc của công chúng. Nó vượt qua mọi không gian, thời gian để đến với mỗi con người, không kể đó là Nam hay Bắc, già hay trẻ.

Đời người nghệ sỹ có được tác phẩm như thế nghĩ cũng sướng! Riêng tôi, cũng hơi ghen với anh Tạo nhưng thấy vẫn được vui lây! đơn giản, anh là đồng hương của tôi. Chúc cho anh sức khỏe và tình yêu để tiếp tục cống hiến cho đời những tác phẩm có giá trị như “Làng Quan Họ quê tôi”, như “Khúc hát sông quê”.

PTH
Nguồn:
nguyentrongtao.info

KHÚC HÁT SÔNG QUÊ

Nhạc: Nguyễn Trọng Tạo
Thơ: Lê Huy Mậu
Ca sĩ: Anh Thơ

About these ads

15 phản hồi

  1. Bài viết hay quá anh Tạo ạ!
    Lâu lâu mới ghé anh được. Chúc anh vạn sự tốt lành!

  2. Đúng là “Đời người nghệ sỹ có được tác phẩm như thế nghĩ cũng sướng!”.
    Khen bác nhiều quá cũng không hay, nhưng vẫn phải khen he he

  3. Nghe ” Khúc hát sông quê” của anh, trái tim sẽ tan chảy.

    Quê hương qua bài hát của anh thật gần gũi, thân thương.

    Tôi không phải là người Nghệ An nhưng cả tuổi thơ tôi thấm đẫm tâm tình của người xứ Nghệ. Tôi được lớn lên với câu hò, điệu ví. Tôi được lớn lên bởi hạt gạo của xứ Nghệ quê anh.

    Cám ơn anh. Cám ơn bài hát tuyệt vời của anh

    • Tôi là người con xứ nghệ nghe bài hát này của anh tạo muốn nhảy về quê ngay, tuy rằng năm nào tôi cũng về quê tắm sông bùng ít nhất một lần, ở dòng sông này tôi có rất nhiều kỷ niệm buôn vui,
      cảm ơn anh tạo hôm nào về quê anh em gặp nhau em mơi anh xuống đò bà lương uống riệu nút lá chuôi nha

  4. Anh Tao a,toi la mot nguoi con da tung song xa To quoc hon 20 nam,nhung khi con tren dat khach que nguoi,moi khi nghe bai Khuc hat song que cua anh,toi lai cam thay dang len trong long mot noi xuc dong kho ta,mot noi nho que huong that la da diet….Do la mot cam xuc ma toi nghi rang chi co o nhung con nguoi xa que huong dat me,khi duoc nghe bai hat dat dao tinh cam cua anh da lam hien ve nhung ky uc tuoi tho,ve nhung ky niem dep ve que huong,gia dinh cua minh.Nhung cam xuc do ,toi se khong bao gio quen va moi khi nho den no,la toi lai nghi den bai Khuc hat song que cua anh,cam on anh da cho nhung khan thinh gia yeu am nhac mot tac pham de doi va voi toi,no se luon la mot bai hat duoc yeu thich,mot lan nua cam on anh!

  5. anh TAO oi, moi khi nghe bai hat nay ca nha em deu xuc dong
    que em duc tho ,co con song LA, tuoi tho em lon ben dong song, de thuong,mem mai.bua ni nghe tin song mang Lu ve cuon bao mang song,bao anh mat tre tho ngo ngac ,ben song LAM tham hoa vua xay ra,ca cong dong nguoi viet tai ba lan va cong NGHE TINH to chuc quyen gop duoc 25000 usd.sap toi co nguoi ve que mang qua cho ba con bi thiet hai.anh co nho BA LAN khong, co nhieu mang 5 chu T , hen gap anh tai BA LAN
    tuyen, tam ,thao,dieu,dat

  6. Tuổi thơ em gắn bó với con sông Hiếu quê em nên khi có bài hát Khúc hát sông quê thì em thấy trái tim mình hoà điệu với nhiều anh em xa quê. Cảm ơn nhà thơ và tác giả Phan Thế Hải.

  7. Tôi thật xúc động khi nghe bài hát của anh Tạo .đặc biệt hơnkhi biết xuất xứ của bài hát này thành thật mà nói bài của anh Tạo hay hơn rất nhiều so với bài thơ .cám ơn anh nhiều lắm mong anh có được nhiều bài hay hơn nữa.Chúc anh sức khoẻ !

  8. Thật tuyệt vời với bài hát khúc hát sông quê của Nguyễn Trong Tạo đưa ta về với tuổi thơ với cây đa bến nước sân đình với nhiều kỉ niệm đẹp

  9. Là người con xứ Nghệ xa quê hơn 20 năm, tôi rất xúc động mỗi lần nghe bài hát của anh. Cám ơn anh đã cho tôi cảm xúc dữ dội về tuổi thơ trên quê hương. Chúc anh thành công hơn nữa trong sự nghiệp âm nhạc . . .!

  10. Từ 2002, khi được nghe Anh Thơ hát bài hát của ông. Nguyễn Trọng Tạo ơi, tôi đã ứa nước mắt. Rất nhiều lần nghe và khóc, tôi khóc vì tuổi thơ tôi gắn bó, nghèo khó với dòng sông quê hương mình. Nhà tôi ngay bên dòng sông nhỏ, nước lớn, nước ròng tôi đều lặn ngụp với sông. Mẹ tôi nghèo lắm, bà không biết chữ, nhưng bà chịu khó, chịu khổ vô cùng. Bắt cáy, đánh dậm ven sông kiếm tìm con tép, con tôm nuôi tôi khôn lớn. Những ngày đông mưa phùn gió rét, mẹ con tôi lặn lội ven sông… Tất cảt để hôm nay nghe bài hát tôi khóc, lại khóc… bần thần lặng im mà nghe để nước mắt tuổntào. Không biết bao lần tôi gặp lại tuổi thơ mình khi nghe bài hát của ông. Cám ơn ông, nhiều lần cám ơn ông, xin cám ơn ông mãi.

  11. KHÚC HÁT SÔNG QUÊ

    Nhạc: Nguyễn Trọng Tạo
    Thơ: Lê Huy Mậu
    Ca sĩ: Anh Thơ

  12. Tôi cũng là người đã xa quê lâu năm, nay được nghe bài hát “khúc hát sông quê” mà lòng thấy xao xuyến bùi ngùi khó tả. Quê tôi cũng có con sông Luộc, tuổi thơ chăn trâu hay những buổi chiều tối đi làm về cả cái xóm Đò Chu (Hiệp Lực-Ninh Giang-Hải Dương) lại đổ ra sông vùng vẫy tắm rửa. Không thể nào diễn tả hết cảm xúc mà lần đầu được nghe bài hát, tôi như được trở về tuổi thơ cực nhọc và đói khổ song vô cùng gắn bó như lòng Người Mẹ nghèo nhịn ăn nhường cơm cho Con. Tôi xin cảm ơn nhạc sĩ Nguyễn Trọng Tạo đã cho chúng ta được giãi bầy tấm lòng mình mỗi khi cất lên lời bài hát :
    ” Quá nửa đời phiêu dạt
    Con lại về úp mặt vào sông quê,
    Ơi con sông dạt dào như lòng mẹ,
    Chở che con đi qua chớp bể mưa nguồn” …
    Cảm ơn dòng sông, lòng Mẹ cứ chảy mãi chảy mãi trong ta để rồi
    “Một dòng xanh trong chảy mãi tới vô cùng…”

  13. Nói dại mồm sau này bác Tạo 100 tuổi thì khúc hát sque là lăng của B

  14. Bài viết hay quá, chúc nhạc sĩ, nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo cùng bạn đọc một năm mới an khang thịnh vượng.

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

Theo dõi

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 4 307 other followers